Skip to main content

Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth

Beth yw Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth

Gall Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth eich helpu gyda’r gost o dalu am ofal plant.

Bydd angen i chi greu cyfrif gofal plant, y byddwch chi a’r llywodraeth yn talu i mewn iddo. Gallwch wedyn ddefnyddio’r arian hwn i dalu’ch darparwr gofal plant.

Am bob £8 y byddwch yn ei thalu i mewn i’r cyfrif, bydd y llywodraeth yn ychwanegu £2 ato.

Y swm ychwanegol mwyaf y gallwch ei gael ar gyfer pob plentyn yw £500 bob 3 mis (hyd at £2,000 y flwyddyn). Mae hyn yn codi i £1,000 bob 3 mis os yw’ch plentyn yn anabl (hyd at £4,000 y flwyddyn).

Fel arfer, bydd angen eich bod yn gweithio (neu’n dychwelyd i’r gwaith) ac mae’n rhaid i’ch plentyn fod yn 11 oed neu’n iau (16 oed neu’n iau os yw’n anabl).

Mae’n rhaid i’ch darparwr gofal plant fod wedi cofrestru ar gyfer y cynllun Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth. Cyn i chi wneud cais, bydd angen i chi wirio gyda’ch darparwr ei fod eisoes wedi cofrestru.

Mae’r canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg.

Os ydych eisoes yn cael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth

Gallwch fewngofnodi i’ch cyfrif gofal plant i gadarnhau bod eich manylion cyswllt wedi’u diweddaru a thalu’ch darparwr gofal plant.

Beth allwch ddefnyddio Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth ar ei gyfer

Gallwch ei ddefnyddio i dalu am y canlynol:

  • gwarchodwyr plant, meithrinfeydd a nanis
  • clybiau ar ôl ysgol, cynlluniau chwarae a chlybiau gwyliau

Mae’n rhaid i chi ddefnyddio darparwr ‘gofal plant cymeradwy’ i gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth, felly mae’n rhaid i’ch darparwr fod yn un o’r canlynol:

  • gwarchodwr plant, nani, cynllun chwarae, meithrinfa neu glwb cofrestredig
  • gwarchodwr plant neu nani sy’n gweithio i asiantaeth gwarchodwyr plant gofrestredig neu asiantaeth gofal plant gofrestredig
  • ysgol gofrestredig
  • gweithiwr gofal cartref sy’n gweithio i asiantaeth gofal cartref gofrestredig

Gwiriwch a yw’ch darparwr gofal plant wedi’i gofrestru.

Os yw’ch plentyn yn anabl

Gallwch ddefnyddio’r arian ychwanegol a gewch i helpu i dalu am fwy o oriau gofal plant.

Gallwch hefyd ei ddefnyddio i helpu i dalu’ch darparwr gofal plant fel y gall gael offer arbenigol ar gyfer eich plentyn, fel cymhorthion symud.

Siaradwch ag ef am ba offer y gall eich plentyn eu cael.

Os yw’ch darparwr gofal plant mewn gwlad yn yr AEE

Mae’n bosibl y byddwch yn gallu defnyddio Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth i dalu darparwr sydd wedi’i leoli mewn gwlad yn yr Ardal Economaidd Ewropeaidd (AEE) (yn agor tudalen Saesneg). Cysylltwch â Chyllid a Thollau EF (CThEF) i wirio hyn.

Sut mae’n gweithio

Unwaith y bydd gennych gyfrif gofal plant, gallwch dalu arian i mewn i’ch cyfrif drwy Ddebyd Uniongyrchol, archeb sefydlog neu drosglwyddiad banc.

Fel arfer, bydd eich taliad yn ymddangos yn eich cyfrif gofal plant cyn pen un diwrnod gwaith. Bydd taliad y llywodraeth yn cael ei ychwanegu ar yr un pryd. Yna, gallwch dalu’ch darparwr gofal plant.

Mae’n rhaid i chi fewngofnodi i’ch cyfrif gofal plant bob 3 mis i gadarnhau eich bod yn gymwys o hyd. Os na wnewch hyn, ni fyddwch bellach yn cael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth yn dod i ben.

Enghraifft

Eich bil gofal plant yw £250.

Rydych chi’n talu £200 i mewn i’ch cyfrif gofal plant (80% o’r bil). Bydd y llywodraeth yn ychwanegu £50 (20% o’r bil). Gallwch wedyn ddefnyddio’r £250 i dalu’ch darparwr gofal plant.

Gwirio a ydych yn gymwys

Mae p’un a allwch gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth yn dibynnu ar y canlynol:

  • oedran eich plentyn a’i amgylchiadau
  • os ydych yn gweithio
  • eich incwm (ac incwm eich partner, os oes gennych un)
  • eich statws mewnfudo

Ni allwch hawlio os yw unrhyw un o’r canlynol yn wir:

  • nid yw’ch plentyn yn byw gyda chi fel arfer
  • rydych yn maethu’r plentyn rydych yn gwneud cais amdano
  • mae’ch incwm net wedi’i addasu chi, neu’ch partner, (gan gynnwys incwm tramor) dros £100,000 ar gyfer y flwyddyn dreth bresennol
  • rydych chi, neu’ch partner, yn cael bwrsari neu grant gofal plant

Os byddwch yn hawlio naill ai Credyd Cynhwysol neu dalebau gofal plant, ni allwch gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth ar yr un pryd. Dysgwch beth i’w wneud cyn hawlio Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth.

Oedran eich plentyn a’i amgylchiadau

Mae’ch plentyn yn gymwys hyd nes mis Medi ar ôl iddo droi’n 11 oed.

Os yw’ch plentyn yn anabl

Mae’ch plentyn yn gymwys hyd nes mis Medi ar ôl iddo droi’n 16 oed.

Mae’n rhaid iddo fod wedi’i ardystio fel dall neu â nam difrifol ar ei olwg neu’n cael un o’r canlynol:

  • Lwfans Byw i’r Anabl
  • Taliad Annibyniaeth Personol
  • Taliad Annibyniaeth y Lluoedd Arfog
  • Taliad Anabledd Plant (Yr Alban yn unig)
  • Taliad Anabledd Oedolion (Yr Alban yn unig)

Os ydych yn gweithio

Fel arfer, gallwch gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth os ydych chi (a’ch partner, os oes gennych un):

  • yn gweithio – gallwch fod yn gyflogedig neu’n hunangyflogedig
  • ar absenoldeb salwch neu wyliau blynyddol

Fel arfer, gallwch hefyd gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth os yw’r canlynol yn berthnasol i chi:

  • rydych ar absenoldeb mamolaeth
  • rydych ar absenoldeb tadolaeth
  • rydych ar absenoldeb ar y cyd i rieni
  • rydych ar absenoldeb mabwysiadu
  • rydych yn cael taliadau gofal newyddenedigol statudol
  • rydych ar absenoldeb tadolaeth partner mewn profedigaeth

Gwiriwch pryd mae angen i chi wneud cais.

Os nad ydych yn gweithio ar hyn o bryd

Gallwch fod yn gymwys o hyd os yw’ch partner yn gweithio a’ch bod yn cael unrhyw un o’r canlynol:

  • Budd-dal Analluogrwydd
  • Lwfans Anabledd Difrifol
  • Lwfans Gofalwr neu (dim ond yn yr Alban) Daliad Cymorth Gofalwr
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth ar sail cyfraniadau

Os ydych yn dechrau neu’n ailddechrau gwaith

Fel arfer, gallwch gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth. Gwiriwch pryd mae angen i chi wneud cais.

Eich incwm

Mae’n rhaid i chi (a’ch partner, os oes gennych un) ddisgwyl ennill, dros y 3 mis nesaf, o leiaf:

  • £2,643.68 cyn treth os ydych chi’n 21 oed neu’n hŷn (yr un peth â £203.36 yr wythnos)
  • £2,256.80 cyn treth os ydych chi’n 18 i 20 oed (yr un peth â £173.60 yr wythnos)
  • £1,664 cyn treth os ydych chi’n iau nag 18 oed neu’n brentis (yr un peth â £128 yr wythnos)

Dyma’r Isafswm Cyflog Cenedlaethol neu’r Cyflog Byw Cenedlaethol am 16 awr yr wythnos ar gyfartaledd.

Gallwch ddefnyddio cyfartaledd o faint rydych yn disgwyl ei ennill dros y flwyddyn dreth bresennol os yw’r canlynol yn wir:

  • rydych yn gweithio drwy’r flwyddyn ond nid ydych yn cael eich talu’n rheolaidd
  • rydych yn hunangyflogedig ac nid ydych yn disgwyl ennill digon yn ystod y 3 mis nesaf

Enghraifft

Rydych yn gymwys os ydych yn 21 oed neu’n hŷn a heb incwm rheolaidd, ond rydych yn ennill £10,574.72 y flwyddyn. Mae hyn yr un fath ag ennill £2,643.68 bob 3 mis ar gyfartaledd.

Os ydych yn hunangyflogedig

Os gwnaethoch ddechrau’ch busnes llai na 12 mis yn ôl, does dim ots os dydych chi ddim yn ennill rhyw lawer. Gallwch dal i fod yn gymwys i gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth.

Os oes gennych fwy nag un swydd

Gallwch ddefnyddio cyfanswm eich enillion i gyfrifo a ydych yn cyrraedd y trothwy. Mae hyn yn cynnwys:

  • enillion o unrhyw gyflogaeth
  • enillion o unrhyw hunangyflogaeth

Os ydych yn gyflogedig ac yn hunangyflogedig

Gallwch ddefnyddio’ch incwm o hunangyflogaeth yn unig os byddai hynny’n eich gwneud chi’n gymwys.

Er enghraifft, os ydych yn disgwyl y bydd eich enillion hunangyflogedig cyfartalog dros y flwyddyn dreth yn uwch na’r hyn y byddwch yn ei gael yn ystod y 3 mis nesaf fel cyflogai.

Incwm nad yw’n cyfrif tuag at isafswm eich enillion

Ni fydd rhai mathau o incwm yn cyfrif tuag at yr isafswm y mae’n rhaid i chi ei ennill i fod yn gymwys. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • difidendau
  • llog
  • incwm o fuddsoddi mewn eiddo
  • incwm o bensiwn

Eich statws mewnfudo

Mae’n rhaid bod gennych rif Yswiriant Gwladol ac o leiaf un o’r canlynol:

Os oes gennych bartner

Mae’n rhaid bod gan eich partner rif Yswiriant Gwladol hefyd.

Os ydych yn byw mewn gwlad yn yr UE, y Swistir, Norwy, Gwlad yr Iâ neu Liechtenstein

Mae’n bosibl y byddwch chi (neu’ch partner, os oes gennych un) yn dal i fod yn gymwys i gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth os yw’r canlynol yn wir:

  • mae’ch gwaith yn y DU
  • dechreuodd y gwaith cyn 1 Ionawr 2021
  • rydych wedi gweithio yn y DU o leiaf unwaith bob 12 mis ers i chi ddechrau gweithio yma

Gelwir hyn yn ‘weithiwr ffiniol’ (yn agor tudalen Saesneg). Mae’n rhaid i chi ddangos eich trwydded Gweithiwr Ffiniol i’r Gwasanaeth Gofal Plant pan fyddwch yn gwneud cais am Ofal Plant sy’n Rhydd o Dreth.

Os nad ydych yn gymwys i gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth

Mae’n bosibl y gallwch gael cymorth arall gyda chostau gofal plant.

Os yw eich plentyn rhwng 3 a 4 blwydd oed a’ch bod yn byw yn Lloegr, gallwch gael 15 awr o ofal plant sy’n rhad ac am ddim yr wythnos, am 38 wythnos y flwyddyn.

Os ydych chi neu’ch plentyn yn cael cymorth ychwanegol, gallech fod yn gymwys i gael addysg a gofal plant sy’n rhad ac am ddim i blant 2 oed.

Os oes gennych blentyn maeth a’ch bod yn byw yn Lloegr, mae’n bosibl y byddwch yn gallu cael Gofal Plant sy’n Rhad ac am Ddim i Rieni sy’n Gweithio.

Os ydych yn cael Credyd Cynhwysol neu dalebau gofal plant

Ni allwch gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth ar yr un pryd ag yr ydych yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol neu dalebau gofal plant.

Mae pa gynllun sydd o’r budd mwyaf i chi yn dibynnu ar eich sefyllfa.

Defnyddiwch y gyfrifiannell gofal plant i benderfynu pa fath o gymorth sydd orau i chi.

Credyd Cynhwysol

Arhoswch nes i chi gael penderfyniad ar eich cais Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth cyn canslo’ch cais am Gredyd Cynhwysol.

Talebau gofal plant

Mae’n rhaid i chi roi gwybod i’ch cyflogwr i stopio’ch talebau gofal plant neu ofal plant sydd wedi’i gontractio’n uniongyrchol cyn pen 90 diwrnod ar ôl gwneud cais am Ofal Plant sy’n Rhydd o Dreth.

Yna, bydd eich cyflogwr yn stopio rhoi talebau gofal plant i chi, neu’n stopio’ch gofal plant sydd wedi’i gontractio’n uniongyrchol.

Efallai y bydd yn rhaid i chi roi tystiolaeth i Gyllid a Thollau EF (CThEF) sy’n dangos eich bod wedi gadael y cynllun talebau gofal plant – er enghraifft, copi o’r llythyr sy’n rhoi gwybod i’ch cyflogwr eich bod yn gadael y cynllun talebau gofal plant.

Os yw’ch partner yn cael talebau neu ofal plant sydd wedi’i gontractio’n uniongyrchol, bydd angen i’ch partner hefyd roi gwybod i’w gyflogwr i stopio hyn cyn pen 90 diwrnod.

Gwneud cais am Ofal Plant sy’n Rhydd o Dreth

Defnyddiwch y gwasanaeth hwn i wneud cais am Ofal Plant sy’n Rhydd o Dreth.

Os ydych yn byw yn Lloegr, bydd Cyllid a Thollau EF (CThEF) hefyd yn gwirio a ydych yn gymwys i gael Gofal Plant sy’n Rhad ac am Ddim i Rieni sy’n Gweithio pan fyddwch yn gwneud cais am Ofal Plant sy’n Rhydd o Dreth.

Os ydych eisoes yn cael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth, gallwch fewngofnodi i’ch cyfrif gofal plant i gadarnhau bod eich manylion cyswllt wedi’u diweddaru a thalu’ch darparwr gofal plant.

Yr hyn sydd ei angen arnoch i wneud cais

Bydd angen y manylion canlynol arnoch chi (ynghyd â manylion eich partner, os oes gennych un):

  • rhif Yswiriant Gwladol
  • Cyfeirnod Unigryw y Trethdalwr (UTR), os ydych chi’n hunangyflogedig

Bydd angen y canlynol arnoch hefyd:

  • cyfeirnod tystysgrif geni’r DU (os oes gennych un) ar gyfer unrhyw blentyn rydych yn gwneud cais ar ei gyfer
  • y dyddiad y gwnaethoch ddechrau gweithio, neu’r dyddiad yr ydych yn bwriadu dechrau gweithio (gall y dyddiad hwn fod yn amcangyfrif os yw’n hirach na 3 mis yn ôl)

Os ydych yn gyfarwyddwr cwmni

Bydd angen i chi ddangos eich bod yn bodloni’r gofynion o ran isafswm incwm er mwyn bod yn gymwys. Bydd CThEF yn ceisio gwirio hyn gan ddefnyddio’ch cofnodion TWE.

Os nad ydych yn cyflwyno gwybodaeth TWE yn rheolaidd, mae’n bosibl y bydd yn rhaid i chi ddarparu tystiolaeth i ddangos eich bod yn gweithio ac yn disgwyl bodloni’r gofynion o ran isafswm incwm am y 3 mis nesaf.

Er enghraifft:

  • slipiau cyflog
  • cyfriflenni banc
  • datganiad gan eich cyfrifydd
  • copïau o anfonebau

Os nad ydych yn cael eich talu’n rheolaidd (er enghraifft, unwaith y flwyddyn) mae’n bosibl y bydd yn rhaid i chi anfon tystiolaeth arall i brofi y byddwch yn bodloni’r gofynion o ran isafswm incwm, megis:

  • slipiau cyflog blynyddol
  • y gyflogres ar ddiwedd blwyddyn
  • llythyr gan eich asiant neu’ch ymgynghorydd treth yn cadarnhau bod eich cyflog wedi cael ei dalu a’i drethu

Bydd angen i chi wneud hyn pan fyddwch yn gwneud cais am y tro cyntaf, a phob tro y byddwch yn ail-gadarnhau eich bod yn gymwys.

Os oes gennych bartner

Mae’n rhaid i chi gynnwys eich partner yn eich cais os ydych naill ai:

  • yn briod neu mewn partneriaeth sifil ac yn byw gyda’ch gilydd
  • yn byw gyda’ch gilydd fel pe baech yn briod neu mewn partneriaeth sifil

Ni fydd ei gyflogaeth na’i incwm yn effeithio ar eich cymhwystra os yw’r naill neu’r llall o’r canlynol yn berthnasol:

  • mae’n absennol, neu mi fydd yn absennol, o’ch aelwyd am fwy na 6 mis
  • mae’n garcharor

Ni allwch chi a’ch partner fod â chyfrifon ar gyfer yr un plentyn.

Os ydych wedi gwahanu

Mae angen i chi a’ch cyn-bartner benderfynu pwy ddylai wneud cais os ydych chi’n gyd-gyfrifol am eich plentyn.

Os na allwch benderfynu, bydd angen i’r ddau ohonoch wneud cais ar wahân a bydd CThEF yn penderfynu pwy fydd yn cael cyfrif gofal plant.

Pryd i wneud cais

Gallwch wneud cais ar unrhyw adeg, oni bai:

  • eich bod yn dechrau neu’n ailddechrau gwaith
  • eich bod ar absenoldeb mamolaeth, tadolaeth, mabwysiadu neu absenoldeb ar y cyd i rieni

Os byddwch yn dechrau gwaith neu’n dychwelyd i’r gwaith, bydd eich dyddiad dechrau neu ddychwelyd yn pennu pryd y bydd angen i chi wneud cais.

Pan fyddwch yn dechrau neu’n dychwelyd i’r gwaith Pryd i wneud cais
Rhwng 1 Mai a 30 Medi O 1 Ebrill ymlaen
Rhwng 1 Hydref a 31 Ionawr O 1 Medi ymlaen
Rhwng 1 Chwefror a 30 Ebrill O 1 Ionawr ymlaen

Gwneud cais

Bydd yn rhaid i chi greu cyfrif gofal plant.

Fel arfer, mae’n cymryd 20 munud i wneud cais.

Dechrau nawr

Os nad ydych chi wedi gallu defnyddio’r gwasanaeth

Efallai y gallwch hawlio iawndal os nad ydych wedi gallu cael mynediad at eich cyfrif oherwydd problemau technegol gyda’r gwasanaeth gofal plant.

Ar ôl i chi wneud cais

Fel arfer, byddwch yn cael gwybod ar unwaith a ydych yn gymwys, ond mae’n gallu cymryd hyd at 7 diwrnod.

Cysylltwch â Llinell Gymorth y Gwasanaeth Gofal Plant os gwnaethoch gais dros 7 diwrnod yn ôl ac nad ydych wedi clywed gan CThEF ers hynny.

Mewngofnodi i gadarnhau bod eich manylion wedi’u diweddaru a thalu’ch darparwr gofal plant

Er mwyn parhau i gael Gofal Plant sy’n Rhydd o Dreth, mae’n rhaid i chi fewngofnodi i’ch cyfrif gofal plant bob 3 mis i gadarnhau bod eich manylion yn gyfredol.

Pan fyddwch yn mewngofnodi, gallwch hefyd dalu arian i mewn i’ch cyfrif, talu’ch darparwr gofal plant a gwneud cais am Ofal Plant sy’n Rhydd o Dreth ar gyfer plentyn ychwanegol.

Mewngofnodi i’ch cyfrif gofal plant

Bydd angen eich Dynodydd Defnyddiwr (ID) a’ch cyfrinair arnoch er mwyn mewngofnodi.

Mewngofnodi

Os ydych yn cael trafferthion wrth fewngofnodi i’ch cyfrif

Cysylltwch â Llinell Gymorth y Gwasanaeth Gofal Plant os ydych yn cael trafferthion wrth fewngofnodi i’ch cyfrif gofal plant.

Os nad ydych chi wedi gallu defnyddio’r gwasanaeth

Efallai y gallwch hawlio iawndal os nad ydych wedi gallu cael mynediad at eich cyfrif oherwydd problemau technegol gyda’r gwasanaeth gofal plant.