Canllawiau

Crynodebau Dogfennau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig

Crynodeb o'r Dogfennau Ystadegol.

• Gan: Traffic Commissioners for Great Britain
• Cyhoeddwyd: 21 Ebrill 2026

Yn berthnasol i Loegr, yr Alban a Chymru

Gwybodaeth Allweddol am Drwyddedu Gweithredwyr a Chanllawiau Statudol

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi’r egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar y fframwaith ar gyfer trwyddedu gweithredwyr ym Mhrydain Fawr. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau, ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Cyflwyniad i Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol ar Drwyddedu Gweithredwyr: 0

Trwyddedu Gweithredwr

Rhoddir trwydded ar ymddiriedolaeth. Rhaid i weithredwyr gydymffurfio â’r holl amodau ac ymrwymiadau trwy gydol oes y drwydded. Mae’r gofynion hyn ar waith i sicrhau bod cerbydau’n cael eu gweithredu’n ddiogel ac mewn cystadleuaeth deg â gweithredwyr eraill. Gall methu â chydymffurfio â rhwymedigaethau’r drwydded arwain at gamau rheoleiddio, gan gynnwys dirymu, atal neu gwtogi.

Rôl Comisiynwyr Traffig ac Uwch Bwerau Comisiynydd Traffig

Mae comisiynwyr traffig yn reoleiddwyr annibynnol ac awdurdodau trwyddedu ar gyfer trwyddedu gweithredwyr ar draws wyth ardal traffig ym Mhrydain Fawr.

Penodir comisiynydd traffig fel yr Uwch Gomisiynydd Traffig (STC), gyda phwerau i ddefnyddio comisiynwyr, staff cymorth uniongyrchol, a chyhoeddi canllawiau a chyfarwyddiadau statudol. Cyfeirir at y rhain yn aml fel y Dogfennau Statudol.

Rhaid i gomisiynwyr weithredu o dan Gyfarwyddiadau’r STC a rhoi sylw i Ganllawiau’r STC. Gellir defnyddio dirprwy gomisiynwyr traffig yn ôl yr angen a gweithredu o dan yr un fframwaith statudol. Mae’r dogfennau statudol yn anelu at gysondeb, tryloywder a chymesuredd, wedi’u cydbwyso â dyletswyddau fel y Dyletswydd Twf.

Trwyddedu Gweithredwr Cerbydau Nwyddau

Mae’n anghyfreithlon defnyddio cerbyd nwyddau ar ffordd i’w logi neu ei wobrwyo neu mewn cysylltiad â masnach neu fusnes heb drwydded gweithredwr, oni bai bod eithriad cyfreithiol yn berthnasol.

Gall trwyddedau awdurdodi defnyddio cerbydau nwyddau trwm (HGV) dros 3.5 tunnell o bwysau llawn neu gerbyd nwyddau ysgafn (LGV) a ddefnyddir yn rhyngwladol, gydag uchafswm pwysau llawn yn fwy na 2.5 tunnell a hyd at 3.5 tunnell.

Mae tri math o drwydded gweithredwr:

• Safonol Rhyngwladol: Ar gyfer cludo nwyddau i’w llogi neu eu gwobr ym Mhrydain Fawr ac yn rhyngwladol.

• Safonol Cenedlaethol: Ar gyfer cludo nwyddau i’w llogi neu eu gwobr ym Mhrydain Fawr yn unig.

• Cyfyngedig: Am gario nwyddau y gweithredwr ei hun fel rhan o’u busnes, ym Mhrydain Fawr ac yn rhyngwladol. Ni ellir defnyddio’r drwydded hon i gario nwyddau pobl eraill i’w talu.

Rhaid i weithredwyr sicrhau bod cerbydau a threlars yn eu meddiant cyfreithiol, wedi’u hychwanegu at y drwydded o fewn mis o gaffael, ac arddangos disgiau tra eu rhestru. Gall cael mwy o gerbydau nag a ganiateir, neu gyfnewid cerbydau ar ac oddi ar y drwydded yn rheolaidd, effeithio ar gydymffurfiaeth, yn enwedig â gofynion ariannol a chanolfannau gweithredu. Dylai cerbydau aros ar y drwydded os ydynt yn dal i gael eu defnyddio yn y busnes. Nid oes angen awdurdodi cerbydau ar Hysbysiad Statudol oddi ar y Ffordd (SORN), ond os cânt eu storio yn y ganolfan weithredu, gallant barhau i gyfrif tuag at ei gapasiti.

Enghreifftiau o fathau o fusnes a math o drwydded sy’n ofynnol

Mae prif bwrpas y gweithrediad, perchnogaeth nwyddau, ac a yw cludiant yn cynhyrchu taliad uniongyrchol neu anuniongyrchol yn ffactorau allweddol wrth benderfynu ar y drwydded briodol. Er enghraifft:

• Gweithrediadau adfer: Gellir bod yn weithgaredd trwydded gyfyngedig, ond mae dychwelyd cerbyd wedi’i atgyweirio yn gyffredinol yn gofyn am awdurdod safonol.

• Masnachwyr adeiladwyr: Lle mae’r prif fusnes yn prynu a gwerthu nwyddau, mae trwydded gyfyngedig yn briodol. Os yw’r llawdriniaeth yn dod yn warws yn bennaf, efallai y bydd angen trwydded safonol.

• Tynnu carthffosiaeth: Pan fo prosesu yn gysylltiedig, gall trwydded gyfyngedig fod yn addas. Os yw gwastraff yn cael ei gludo i safleoedd trydydd parti i’w drin, efallai y bydd angen trwydded safonol.

• Gweithrediadau hepgor: Pan fydd cynnwys prosesu yn digwydd ar safle’r gweithredwr, gall trwydded gyfyngedig fod yn ddigonol.

• Sgaffaldiau: Mae cario deunydd eich hun, lle mae cludiant yn ategol i’r busnes sgaffaldiau, yn gofyn am drwydded gyfyngedig.

Mae hefyd yn bwysig penderfynu pwy yw’r gweithredwr, yn seiliedig ar drefniadau rheoli a chyflogaeth.

Cerbydau Cludo Teithwyr

Mae angen trwydded gweithredwr cerbyd gwasanaeth cyhoeddus (PSV) os ydych chi’n defnyddio cerbyd sydd wedi’i gynllunio neu wedi’i addasu i gludo naw neu fwy o deithwyr i’w llogi neu wobrwyo.

Mae cerbydau gydag wyth neu lai o seddi teithwyr sy’n cael eu gweithredu ar gyfer llogi neu wobr yn debygol o fod angen eu trwyddedu gan awdurdod lleol o dan gyfundrefn llogi preifat neu dacsi. Fodd bynnag, mae rhai amgylchiadau pan gellir dosbarthu’r cerbydau hyn fel PSV fel y gellir eu gweithredu o dan drwydded gweithredwr PSV.

Mae pedwar math o drwydded gweithredwr:

• Safonol Rhyngwladol: Ar gyfer rhedeg gwasanaethau teithwyr ym Mhrydain Fawr a thramor.

• Safonol Cenedlaethol: Ar gyfer rhedeg gwasanaethau teithwyr ym Mhrydain Fawr yn unig.

• Cyfyngedig: Ar gyfer defnyddio cerbydau llai (8–16 sedd) lle nad cludiant teithwyr yw’r prif weithgaredd busnes (er enghraifft, gwesty neu fws mini ysgol).

• Cyfyngedig Arbennig: Ar gyfer gweithredu gwasanaethau lleol penodol, fel gwasanaethau tacsi blaenorol, fel arfer mewn ardaloedd neu amgylchiadau penodol.

Nid yw’n ofynnol i weithredwyr PSV bennu cerbydau yn yr un modd â gweithredwyr nwyddau ond rhaid iddynt fodloni sefyllfa ariannol a threfniadau cynnal a chadw/cydymffurfio sy’n gymesur â’r awdurdod y gofynnwyd amdano.

Mae mathau o drwyddedau yn adlewyrchu’r rhai ar gyfer gweithredwyr nwyddau, ond mae’r gofynion ar gyfer trwyddedau cyfyngedig yn wahanol (e.e., awdurdodi cerbydau gydag 8–16 o deithwyr lle nad cludiant teithwyr ar gyfer llogi neu wobr yw’r brif alwedigaeth).

Cymesuredd a Gwneud Penderfyniadau

Bwriad y Dogfennau Statudol yw darparu sail gyson ar gyfer gwneud penderfyniadau ac fe’u datblygwyd mewn perthynas â’r Cod Rheoleiddwyr. Mae’r Tribiwnlys Uchaf yn cydnabod y Dogfennau Statudol fel man cychwyn defnyddiol. Rhaid i benderfyniadau:

• Dangos ymarfer cydbwyso, bod yn rhesymegol, cymesuredd ac, lle bo hynny’n briodol, atal.

• Bod yn rhesymol ac yn ddealladwy, gan nodi ffactorau perthnasol, eu hasesu, ac esbonio’r pwysau a roddir.

• Nodwch yn glir y rhesymau dros unrhyw benderfyniad anffafriol, fel bod partïon yn deall y canlyniad.

Cymhwyso canllawiau a chyfarwyddiadau statudol

• Rhaid i staff ddilyn cyfarwyddiadau statudol; Mae unrhyw ymadawiad yn gofyn am adroddiad eithriad.

• Os yw comisiynydd traffig yn gwyro rhag canllawiau, rhaid cofnodi rhesymau manwl.

Gwybodaeth Allweddol ar Enw da ac Addasrwydd i Weithredwyr

Cyflwyniad

Mae’r ddogfen wybodaeth allweddol hon yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar enw da a ffitrwydd. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei darllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, y Cyfarwyddiadau a’r Atodiadau manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Canllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol ar Enw da ac Addasrwydd

Diffiniadau

Enw da: Bod yn ddibynadwy, yn onest ac yn gyfrifol. Mae hwn yn ofyniad gorfodol a pharhaus ar gyfer pob trwydded safonol (nwyddau a theithwyr) ac ar gyfer trwyddedau PSV cyfyngedig. Mae hefyd yn berthnasol i reolwyr trafnidiaeth. Yn y bôn, mae’n ymwneud â p’un a all comisiynydd traffig ymddiried ynoch chi i redeg eich busnes trafnidiaeth yn ddiogel ac yn gyfreithlon.

Ffitrwydd: Y gallu i redeg busnes trafnidiaeth yn iawn trwy systemau cydymffurfio cadarn a’r gallu i gadw addewidion (ymgymeriadau). Mae ffitrwydd yn berthnasol i bob math o drwydded.

Pwysigrwydd Enw da a Ffitrwydd

Mae enw da a ffitrwydd yn sylfaenol i ddal trwydded gweithredwr. Mae colli enw da yn debygol o arwain at ddirymu trwydded safonol. Mae ffitrwydd yn cael ei asesu yn barhaus ac yn cwmpasu systemau rheoli o ddydd i ddydd.

Gall colli enw da neu ffitrwydd hefyd arwain at anghymhwyso’r gweithredwr neu’r rheolwr trafnidiaeth rhag dal neu wneud cais am drwydded gweithredwr.

Ffactorau a ystyriwyd gan y Comisiynydd Traffig

Wrth asesu enw da a ffitrwydd, mae comisiynydd traffig yn ystyried ystod o ffactorau, gan gynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i:

• Euogfarnau, yn enwedig y rhai am droseddau difrifol neu drafnidiaeth ffyrdd.

• Hysbysiadau cosb neu waharddiad penodol dro ar ôl tro neu ddifrifol.

• Patrymau o anonestrwydd, diffyg cydymffurfio, neu reolaeth wael.

• Systemau cydymffurfio’r gweithredwr, gan gynnwys hyfforddiant staff a rheoli risg.

• Camau adfer a gymerwyd yn dilyn unrhyw fethiannau cydymffurfio.

• Achosion methdaliad, atafaelu, gweinyddu neu ddiddymu (yn enwedig lle mae dyledion wedi’u hosgoi).

• Gweithredu nad yw’n cydymffurfio (e.e., defnyddio canolfan weithredu anawdurdodedig).

• Methu â gwrando ar gyfarwyddiadau neu gydweithredu ag asiantaethau gorfodi.

• Gwrthdrawiadau â seilwaith (e.e., streiciau pont).

• Unrhyw Doriadau Mwyaf Difrifol (MSIs).

Mae’r ffactorau hyn yn cael eu hystyried fel rhan o asesiad cyffredinol ac nid ydynt yn arwain yn awtomatig at gamau rheoleiddio.

Rhesymau dros golli’r drwydded

Mae rhai amgylchiadau yn debygol o arwain at golli enw da neu ffitrwydd, ac felly camau rheoleiddiol fel dirymu neu anghymhwyso. Mae’r rhain yn cynnwys:

• Mwy nag un euogfarn am drosedd ddifrifol neu drafnidiaeth.

• Anonestrwydd neu ymdrechion i osgoi’r system drwyddedu gweithredwyr.

• Defnyddio trwydded person arall (“fronting”) neu drefniadau ffenics i osgoi rhwymedigaethau busnes blaenorol.

• Nid yw ymrwymiadau a roddir i gomisiynydd traffig yn cael eu cyflawni.

Euogfarnau wedi’u Treulio

Yn gyffredinol, diystyrir euogfarnau treuliedig, ond gellir eu hystyried lle mae cyfiawnder yn gofyn. Bydd y Comisiynydd Traffig yn cofnodi rhesymau dros ystyried o’r fath. Mae’r amserlenni ar gyfer euogfarnau wedi’u treulio yn amrywio (e.e. 12 mis ar ôl dirwy, 7 mlynedd ar ôl dedfryd hir o garchar). Gellir gwirio statws euogfarnau unigol ar gyfer Cymru a Lloegr neu Yr Alban.

Troseddau Mwyaf Difrifol (MSIs)

Mae MSIs yn cynnwys toriadau mawr fel:

• Rhagori ar oriau gyrwyr gan ymyl sylweddol.

• Absenoldeb neu ddefnyddio offer tachograff twyllodrus.

• Gweithredu cerbydau sydd â diffygion difrifol neu heb dystysgrif roadworthiness.

• Cludo nwyddau peryglus gwaharddedig neu amhriodol neu greu risg ddifrifol i fywyd neu’r amgylchedd.

• Gyrru heb drwydded ddilys neu weithredu heb y drwydded Gymunedol angenrheidiol.

• Defnyddio cardiau gyrrwr ffug, benthyg neu dwyllodrus.

• Cludo nwyddau tra’n fwy na’r uchafswm pwysau llwytho a ganiateir gan ganran sylweddol.

Pan fydd MSI yn cael ei nodi, bydd comisiynydd traffig yn asesu a yw dirymiad yn gymesur. Os nad yw trwydded yn cael ei dirymu, rhaid dogfennu’r rhesymau. Gall MSIs hefyd arwain at golli enw da, dirymu ac anghymhwyso’r gweithredwr neu’r rheolwr trafnidiaeth.

Rhwymedigaethau Hysbysu

Rhaid i weithredwyr hysbysu comisiynydd traffig o fewn 28 diwrnod o:

• Unrhyw newid i enw neu ffurf gyfreithiol y busnes megis newid rhif cwmni cofrestredig.

• Euogfarnau’r gweithredwr, staff neu gyfarwyddwyr.

• Digwyddiadau methdaliad neu ansolfedd.

• Newidiadau i gyfeiriad y cwmni, cyfarwyddwyr, rheolwr trafnidiaeth, canolfan weithredu, neu gerbydau/trelars.

• Materion sy’n effeithio ar enw da, sefyllfa ariannol, cymhwysedd proffesiynol neu gymhwysedd y rheolwr trafnidiaeth.

Systemau Cydymffurfio

Disgwylir i weithredwyr a staff ddilyn yr holl reolau perthnasol, cadw cofnodion cywir, a mynd i’r afael â materion cydymffurfio yn brydlon. Nid yw absenoldeb rheolwr trafnidiaeth yn dileu’r rhwymedigaeth i gydymffurfio â gofynion rheoleiddio.

Dylai gweithredwr adolygu’r angen am hyfforddiant pellach yn rheolaidd.

Cyfrifoldebau Rheolwr Trafnidiaeth

Rhaid i ddeiliaid trwydded safonol benodi rheolwr trafnidiaeth dibynadwy a chymwys. Rhaid i’r gweithredwr sicrhau bod y rheolwr trafnidiaeth yn cyflawni eu dyletswyddau statudol yn weithredol.

Gofynion ychwanegol ar gyfer gweithredwyr PSV

Rhaid i weithredwyr PSV:

• Rhoi gwybod am unrhyw fethiant neu ddifrod o natur sydd wedi’i gyfrifo i effeithio ar ddiogelwch y teithwyr yn brydlon i’r Ysgrifennydd Gwladol.

• Cydymffurfio â safonau hygyrchedd ac ymddygiad gyrwyr.

• Ar gyfer gwasanaethau i ddigwyddiadau chwaraeon: hysbysu’r heddlu, gwahardd alcohol, a diogelu pobl dan 18 oed.

Mesurau Cydymffurfio Ymarferol

• Cadw cofnod o’r holl newidiadau adroddadwy.

• Darparu hyfforddiant staff rheolaidd.

• Cynnal archwiliadau cydymffurfio.

• Cadw cofnodion cynhwysfawr o gynnal a chadw, oriau gyrwyr, a systemau gweithredol.

• Cyfathrebu’n rhagweithiol â chyrff gorfodi a’r Comisiynydd Traffig.

• Adolygu’r angen am hyfforddiant pellach yn rheolaidd.

Hawliau Apêl

Mae gan weithredwyr hawl statudol i apelio yn erbyn penderfyniadau comisiynydd traffig. Pan wneir penderfyniad anffafriol, bydd yr hawl i apelio yn cael ei nodi yn y llythyr sy’n hysbysu’r penderfyniad.

Gwybodaeth Allweddol am Dystiolaeth Ariannol

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar sefyllfa ariannol. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: cyllid - GOV.UK

Diffiniadau

Mae dal trwydded gweithredwr yn gofyn am fynediad parhaus at ddigon o arian i weithredu cerbydau’n ddiogel ac yn gyfreithlon. Gelwir y gofyniad hwn yn “sefyllfa ariannol” ar gyfer deiliaid trwyddedau safonol ac “adnoddau ariannol” ar gyfer deiliaid trwyddedau cyfyngedig.

Bydd comisiynydd traffig fel arfer yn gwirio bod yr arian gofynnol wedi bod ar gael ar gyfartaledd dros gyfnod o dri mis, nid dim ond ar un diwrnod. Mae’r rheolau hyn yn bodoli i sicrhau bod gweithredwyr yn gallu cynnal eu cerbydau yn ddiogel, cydymffurfio â’r gyfraith, a chystadlu’n deg.

Rhaid i arian fod yn wirioneddol hygyrch pan fo angen, fel arfer o fewn 30 diwrnod, fel y gellir talu biliau fel y byddant yn ddyledus.

Enwau ar dystiolaeth ariannol

Rhaid i dystiolaeth fod yn enw’r ymgeisydd neu’r gweithredwr. Ar gyfer unig fasnachwyr neu bartneriaethau newydd, gellir derbyn tystiolaeth yn enw person arall os yw’n cael ei chefnogi gan ddatganiad statudol, ond dim ond ar gyfer ceisiadau newydd.

Ni all cwmnïau cyfyngedig a Phartneriaethau Atebolrwydd Cyfyngedig gyflwyno datganiadau ariannol yn enw person. Os yw unig gyfarwyddwr yn cynnig datganiadau banc yn eu henw eu hunain, bydd y rhain yn cael eu gwrthod. Rhaid i dystiolaeth ariannol fod yn enw’r endid sy’n gwneud cais am y drwydded.

Lefelau Cyllid

Rhaid i ddeiliaid trwydded safonol ar gyfer gweithredwyr cerbydau nwyddau trwm (HGV) a cherbydau gwasanaeth cyhoeddus (PSV) ddangos £8,000 ar gyfer y cerbyd cyntaf a £4,500 ar gyfer pob cerbyd ychwanegol.

Rhaid i weithredwyr cerbydau nwyddau ysgafn safonol (LGV) ddangos mynediad at £1,600 ar gyfer y cerbyd cyntaf a £800 ar gyfer pob cerbyd ychwanegol.

Rhaid i weithredwyr cyfyngedig ar gyfer HGV a PSV ddangos mynediad i £3,100 ar gyfer y cerbyd cyntaf a £1,700 ar gyfer pob cerbyd ychwanegol.

Ar gyfer trwyddedau lluosog, dim ond unwaith y mae’r gyfradd “cerbyd cyntaf” yn berthnasol.

Tystiolaeth Ariannol Dderbyniol:

Mae mathau derbyniol o dystiolaeth ariannol yn cynnwys:

• Cyfrifon wedi’u harchwilio sy’n llai na 18 mis oed.

• Datganiadau banc sy’n dangos balansau cyfartalog dros dri mis (deiliad y drwydded bresennol) neu 28 diwrnod ar gais (newydd neu amrywio).

• Cytundebau ffurfiol ar gyfer gorddrafftiau, cardiau credyd, neu gyllid anfoneb (gyda datganiadau banc ategol).

• Gwarantau neu bolisïau yswiriant gan sefydliadau ariannol. Rhaid iddynt fod yn gytundebau ffurfiol a chael eu cyfeirio at gomisiynydd traffig.

• Dim ond ar gais am drwydded newydd y derbynnir cyfrifon grŵp neu warantau traws-gwmni. Rhaid i warant trawsgwmni fod yn gytundeb ffurfiol, ynghyd â chopi o gofnodion cyfarfod y bwrdd. Rhaid eu cyfeirio at gomisiynydd traffig.

• Cyfrifon cynilo os gellir tynnu arian i lawr o fewn mis.

Tystiolaeth ariannol annerbyniol:

Mae ffurflenni annerbyniol yn cynnwys:

• Arian parod heb ddogfennaeth.

• Cyfrifon plant.

• Cyfranddaliadau, bondiau neu bolisïau yswiriant heb eu gwirio.

• Asedau ffisegol fel eiddo, planhigion, peiriannau, da byw neu nwyddau pydrus.

• Llythyrau banc (ac eithrio gorddrafftiau ffurfiol).

• Cofrestrau dyledion oed neu gofnodion dyled sy’n ddyledus i’r gweithredwr neu’r ymgeisydd.

Ceisiadau

Pan na ellir dangos 28 diwrnod o dystiolaeth ariannol, gellir derbyn balans agoriadol neu gau os esbonnir y ffynhonnell. Gall ymgeiswyr cerbydau nwyddau gael trwydded interim gyfyngedig o amser, sy’n caniatáu gweithredu cyn i’r drwydded lawn gael ei roi, ond rhaid darparu tri mis o ddatganiadau banc o fewn pedwar mis.

Gall ymgeiswyr cerbydau gwasanaeth cyhoeddus gael amod ariannol, sy’n gofyn am dri mis o ddatganiadau chwe mis ar ôl i’r drwydded ddechrau. Gall methu â darparu’r dystiolaeth ofynnol neu fodloni’r gofynion ariannol arwain at wrthod neu ddirymu’r drwydded.

Rhaid i weithredwyr gadw’r dystiolaeth ariannol yn gyfredol a rhoi gwybod i’r Comisiynydd Traffig yn brydlon os oes unrhyw newidiadau sylweddol i’w sefyllfa ariannol.

Cyfnod Gras

Os na all deiliad trwydded safonol fodloni’r gofynion ariannol, mae’n bosibl gofyn i’r comisiynydd traffig am amser ychwanegol - a elwir yn “gyfnod gras” - i ddatrys y mater. Gall y cyfnod hwn fod hyd at chwe mis, ond nid yw’n cael ei warantu a dim ond os oes tystiolaeth glir y gellir gwella’r sefyllfa ariannol y bydd yn cael ei roi. Mae’r comisiynydd traffig yn penderfynu a ddylid caniatáu y cyfnod hwn a gall wrthod y cais.

Yn ystod cyfnod gras, rhaid i’r gweithredwr ddarparu tystiolaeth ariannol gyfredol, fel arfer tri mis o ddatganiadau banc diweddar yn enw’r gweithredwr, cyn i’r cyfnod ddod i ben. Os nad yw’r gofynion ariannol yn dal i gael eu bodloni pan fydd y cyfnod gras yn dod i ben, gellir dirymu’r drwydded.

Ni all deiliaid trwydded gyfyngedig ofyn am gyfnod gras.

Crynodeb

• Mae sefyllfa ariannol (ar gyfer trwyddedau safonol) ac adnoddau ariannol (ar gyfer trwyddedau cyfyngedig) yn ofynion parhaus ar gyfer pob deiliad trwyddedau gweithredwr.

• Rhaid i’r arian gofynnol fod yn wirioneddol hygyrch, fel arfer o fewn 30 diwrnod, ac yn cael ei dystiolaeth yn yr enw cywir.

• Mae’r Comisiynydd Traffig fel arfer yn gwirio bod y swm gofynnol wedi bod ar gael ar gyfartaledd dros gyfnod o dri mis.

• Yn gyffredinol, datganiadau banc neu gyfrifon wedi’u harchwilio yw’r ffordd symlaf o ddangos cyllid.

• Mae trefniadau interim a chyfnodau gras ar gael mewn rhai amgylchiadau, ond mae rheolau llym yn berthnasol.

• Gall methu â bodloni’r gofynion neu ddarparu tystiolaeth addas arwain at wrthod neu ddirymu’r drwydded.

Gwybodaeth Allweddol am Reolwyr Trafnidiaeth

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar reolwyr trafnidiaeth. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

I gael y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: rheolwyr trafnidiaeth - GOV.UK

Diffiniadau

Mae rheolwr trafnidiaeth yn unigolyn sy’n gyfrifol am reoli gweithgareddau trafnidiaeth gweithredwr yn effeithiol a pharhaus, gan sicrhau cydymffurfiaeth â’r holl gyfreithiau a safonau perthnasol. Dim ond ar gyfer deiliaid trwydded safonol y mae’n ofynnol i reolwyr trafnidiaeth gael eu henwebu ond gallant weithredu mewn rhinwedd debyg ar gyfer deiliaid trwyddedau cyfyngedig.

Gall rheolwr trafnidiaeth fod yn gyflogai i’r gweithredwr (rheolwr trafnidiaeth mewnol) neu wedi’i gontractio ar gyfer eu gwasanaethau (rheolwr trafnidiaeth allanol).

Gofynion Bod yn Rheolwr Trafnidiaeth

Rhaid i reolwr trafnidiaeth:

• Byddwch o enw da.

• Bod yn broffesiynol gymwys ac yn gymwys iawn.

• Rheoli gweithgareddau trafnidiaeth y gweithredwr yn effeithiol ac yn barhaus.

• Peidiwch â chael eich anghymhwyso rhag gwasanaethu fel rheolwr trafnidiaeth gan gomisiynydd traffig.

• Ar gyfer rheolwyr trafnidiaeth allanol: peidiwch â gweithio i fwy na phedwar gweithredwr neu fod yn gyfrifol am fwy na 50 o gerbydau (neu lai, os yw’r comisiynydd traffig yn penderfynu).

Ar gyfer gweithredwyr nwyddau (nwyddau trwm ac ysgafn), rhaid i’r rheolwr trafnidiaeth hefyd fod yn breswylydd yn y Deyrnas Unedig.

Ar gyfer gweithredwyr cerbydau gwasanaeth cyhoeddus, nid oes angen preswylio, ond mae lleoliad y rheolwr trafnidiaeth yn dal i gael ei ystyried i sicrhau rheolaeth effeithiol.

Rhaid i bob rheolwr trafnidiaeth fod â chysylltiad gwirioneddol â’r gweithredwr, megis bod yn weithiwr, cyfarwyddwr, partner, neu gael contract uniongyrchol ar gyfer gwasanaethau yn enw’r rheolwr trafnidiaeth.

Cymhwysedd Proffesiynol

Mae angen tystysgrif Tystysgrif Cymhwysedd Proffesiynol (CPC) ddilys neu dystysgrif Hawliau Caffaeledig.

Rhaid i reolwyr trafnidiaeth gadw eu gwybodaeth yn gyfredol ac efallai y bydd yn ofynnol iddynt ymgymryd â hyfforddiant gloywi, yn enwedig os nodir diffygion neu ar ôl cyfnod o absenoldeb.

Os na nodir ar drwydded am 5 mlynedd a/neu mae’r CPC yn fwy na 10 oed, dylid darparu tystiolaeth o ddatblygiad proffesiynol parhaus (DPP).

Cyfrifoldebau Allweddol

Mae rheolwyr trafnidiaeth yn gyfrifol am reoli gweithrediadau trafnidiaeth yn effeithiol a pharhaus. Mae hyn yn cynnwys:

• Goruchwylio cynnal a chadw a diogelwch cerbydau.

• Rheoli trwyddedu a hyfforddiant gyrwyr.

• Sicrhau cydymffurfiaeth ag oriau a rheolau cadw cofnodion.

• Archwilio systemau cydymffurfio ac ymateb i ddiffygion.

• Cadw i fyny â chyfreithiau a safonau perthnasol.

Os na allwch gyflawni’r cyfrifoldebau hyn, dylai’r rheolwr trafnidiaeth hysbysu’r gweithredwr yn ysgrifenedig. Os yw’r gweithredwr yn atal rheolaeth effeithiol, efallai y bydd angen ymddiswyddo i gadw enw da.

Rhaid adrodd am unrhyw newidiadau sy’n effeithio ar rôl y rheolwr trafnidiaeth (megis ymddiswyddo, lleihau oriau, neu newidiadau mewn cymhwysedd) i’r Comisiynydd Traffig o fewn 28 diwrnod.

Y gweithredwr yn y pen draw sy’n gyfrifol am gydymffurfio, ond gall diffyg cydymffurfio effeithio ar enw da’r rheolwr trafnidiaeth.

Ymrwymiad Amser

Rhaid i reolwr trafnidiaeth dreulio digon o amser bob wythnos i reoli gweithgareddau trafnidiaeth y gweithredwr yn iawn. Mae’r isafswm amser a ddisgwylir yn dibynnu ar faint y fflyd - er enghraifft, 2-4 awr yr wythnos ar gyfer 2 gerbyd, gan gynyddu i amser llawn ar gyfer fflydoedd o 30 neu fwy. Rhaid i’r oriau a ddatganwyd fod yn realistig ac yn ddigonol ar gyfer y cyfrifoldebau dan sylw. Gall y comisiynydd traffig ofyn am dystiolaeth bod yr ymrwymiad amser yn cael ei fodloni.

Rheolwyr Trafnidiaeth Allanol

Gellir penodi rheolwyr trafnidiaeth allanol pan fo’n briodol. Rhaid iddynt gael cysylltiad gwirioneddol â’r gweithredwr. Maent wedi’u cyfyngu i weithio gyda dim mwy na phedwar gweithredwr a chyfanswm cyfunol o 50 o gerbydau.

Rhaid iddynt ddangos eu bod yn gallu cyflawni eu cyfrifoldebau dros bob gweithredwr y maent yn gweithio gyda nhw. 

Rhaid i gontract ar gyfer gwasanaethau fod rhwng y gweithredwr a’r rheolwr trafnidiaeth unigol, nid cwmni. Dylai’r contract nodi’r rôl a’r cyfrifoldebau, yr oriau wythnosol, y gyfradd gyflog, a’r cyfnod rhybudd.

Cyfnod Gras

Os bydd rheolwr trafnidiaeth ar goll neu nad yw ar gael dros dro, gall gweithredwyr ofyn am gyfnod gras i benodi eilydd:

• Hyd at 6 mis (neu 9 mis mewn achosion o farwolaeth neu analluedd corfforol).

• Rhaid i geisiadau gynnwys tystiolaeth y bydd y cyfnod yn werth chweil.

• Fel arfer yn cael ei roi am dri mis i ddechrau, gydag estyniad posibl.

• Rhaid i’r cais am reolwr trafnidiaeth newydd fod yn gyflawn a’i ganiatáu cyn i’r cyfnod ddod i ben, neu gellir dirymu’r drwydded.

• Nid oes rhaid i gomisiynwyr traffig roi cyfnod gras.

Enw da ac anghymhwyso

Rhaid i reolwyr trafnidiaeth gynnal enw da bob amser. Gall troseddau difrifol, euogfarnau neu fethu â chyflawni’r ddyletswydd statudol arwain at anghymhwyso. Gellir adsefydlu unigolion sydd wedi’u gwahardd trwy hyfforddiant pellach neu ail-arholiad. Mae’r Comisiynydd Traffig yn ystyried pob achos yn unigol.

Crynodeb

• Mae rheolwyr trafnidiaeth yn hanfodol ar gyfer gweithrediadau trafnidiaeth diogel, cyfreithiol a chydymffurfiol, gan fod yn ofyniad cyfreithiol ar gyfer trwyddedau safonol.

• Mae’r rôl yn gofyn am gymhwysedd proffesiynol parhaus, cyfranogiad gweithredol, a chysylltiad gwirioneddol â’r gweithredwr.

• Mae adrodd am newidiadau a dilyn gofynion statudol yn hanfodol i gynnal trwydded y gweithredwr ac enw da’r rheolwr trafnidiaeth.

Gwybodaeth allweddol am ganolfannau gweithredu, sefydliadau sefydlog a chyfeiriadau ar gyfer gwasanaeth

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar ganolfannau gweithredu, sefydliadau sefydlog, a chyfeiriadau ar gyfer gwasanaeth. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei darllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, y Cyfarwyddiadau a’r Atodiadau manwl sy’n dilyn.

I gael y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: canolfannau gweithredu, sefydliadau sefydlog a chyfeiriadau ar gyfer gwasanaeth - GOV.UK

Os ydych chi’n rhedeg cerbydau nwyddau trwm neu gerbydau gwasanaeth cyhoeddus yn y DU, mae angen trwydded weithredwr arnoch. Mae’r drwydded hon yn cynnwys rheolau ynghylch ble rydych chi’n cadw’ch cerbydau (canolfannau gweithredu), ble mae eich busnes wedi’i leoli (sefydliad sefydlog), a sut y gall yr awdurdodau gysylltu â chi (cyfeiriad ar gyfer gwasanaeth).

Canolfannau Gweithredu

Canolfan weithredu yw lle mae cerbydau fel arfer yn cael eu cadw pan nad ydynt yn cael eu defnyddio. Nid oes angen canolfan weithredu ar gyfer gweithredwyr cerbydau nwyddau ysgafn rhyngwladol (LGV). Rhaid i weithredwyr wneud cais i’r Comisiynydd Traffig am ganiatâd i ddefnyddio safle fel canolfan weithredu ac iddo gael ei restru ar drwydded gweithredwr. Mae’n drosedd defnyddio safle fel canolfan weithredu heb awdurdod.

Gweithredwyr Cerbydau Nwyddau Trwm (HGV)

Rhaid i safle fod yn addas ac ar gael i’w ddefnyddio fel canolfan weithredu. Mae comisiynwyr traffig yn asesu addasrwydd yn seiliedig ar effaith amgylcheddol, diogelwch a chapasiti. Mae’r asesiad wedi’i gyfyngu i’r ganolfan weithredu a mynediad o briffordd gyhoeddus.

Rhaid hysbysebu canolfannau gweithredu ar gyfer HGVs yn lleol i ganiatáu gwrthwynebiadau neu sylwadau. Dylai’r hysbyseb hon ymddangos heb fod yn gynharach na 21 diwrnod cyn a dim hwyrach na 21 diwrnod ar ôl y cais am drwydded. Rhaid i’r hysbyseb gynnwys cyfeiriad y gweithredwr, cyfeiriad y safle, nifer y cerbydau a’r trelars, a chyfarwyddiadau ar gyfer gwneud gwrthwynebiadau.

Gweithredwyr Cerbydau Gwasanaeth Cyhoeddus (PSV)

Nid yw canolfannau gweithredu ar gyfer PSVs yn cael eu hysbysebu ac ni ellir eu gwrthwynebu ar sail amgylcheddol. Fodd bynnag, rhaid i’r safle fod yn addas fel y gellir cynnal gwiriadau cerdded bob dydd, ac mae digon o le i’r cerbyd barcio.

Gwrthwynebu a Chynrychioli

Gall rhai sefydliadau, fel yr heddlu, cynghorau lleol, rhai cymdeithasau llafur, a rhai undebau llafur, wrthwynebu’n ffurfiol gais. Ar gyfer HGVs, gellir gwneud gwrthwynebiadau ar sail amgylcheddol fel sŵn neu lygredd. Ar gyfer cerbydau nwyddau ysgafn (LGVs) a cherbydau gwasanaeth cyhoeddus (PSVs), mae gwrthwynebiadau’n canolbwyntio ar faterion fel enw da, cyllid, neu gydymffurfiaeth.

Gall cymdogion neu dirfeddianwyr ger y safle hefyd anfon sylwadau ysgrifenedig os ydynt yn credu y bydd eu heiddo neu eu mwynhad o dir yn cael eu heffeithio ar sail amgylcheddol fel sŵn, llygredd, neu effaith weledol. Rhaid cyflwyno’r rhain yn ysgrifenedig o fewn 21 diwrnod i’r hysbyseb a’u copïo i’r ymgeisydd a’r Comisiynydd Traffig.

Mae canllawiau pellach ar sut i wrthwynebu ceisiadau am drwyddedau cerbydau nwyddau trwm neu ddefnyddio canolfan weithredu ar gael yma: Canllaw i wneud sylwadau, gwrthwynebiadau a chwynion

Cwynion

Gellir gwneud cwynion am ganolfan weithredu ar unrhyw adeg os yw rheolau’n cael eu torri. Gall y Comisiynydd Traffig adolygu safle bob pum mlynedd, ond nid yw’n ofynnol iddo, yn enwedig os derbynnir cwynion.

Trosglwyddo Canolfan Weithredu - (HGVs yn unig)

Gellir symud canolfan weithredu o un drwydded i’r llall heb hysbysebu, ar yr amod bod nifer y cerbydau a’r trelars yn aros yr un fath. Rhaid i’r ddau barti gytuno a rhaid i’r cyn-weithredwr ildio defnydd y ganolfan weithredu.

Rhaid derbyn a chytuno ar unrhyw amodau neu ymrwymiadau sy’n gysylltiedig â’r gweithredu gan y gweithredwr sy’n gwneud cais i drosglwyddo’r ganolfan weithredu, ac ni ellir ei rannu ag unrhyw weithredwr arall. Mewn geiriau eraill, rhaid iddo gael ei ardal barcio ar wahân ei hun.

Os oes hanes o gwynion am y safle, gall comisiynydd traffig wrthod y trosglwyddiad, a throsglwyddo a gofyn i’r ganolfan weithredu gael ei hysbysebu.

Safleoedd a Rennir

Pan fydd safle yn cael ei rannu â gweithredwyr eraill, mae angen cynllun parcio clir i ddangos ble bydd cerbydau pob gweithredwr yn cael eu parcio. Rhaid bod digon o le ar gyfer gwiriadau diogelwch a pharcio.

Amodau a / neu Ymgymeriadau (pob gweithredwr)

Gall comisiynydd traffig osod amodau ar drwydded gweithredwr a all gyfyngu ar y defnydd o’r ganolfan weithredu. Rhaid i unrhyw amodau fod yn rhesymol ac yn orfodadwy. Rhoddir cyfle i weithredwyr neu ymgeiswyr wneud sylwadau yn erbyn unrhyw amod a pha effaith y byddai’n ei gael ar eu busnes. Mae gan weithredwyr yr hawl i apelio yn erbyn penderfyniadau i’r Tribiwnlys Uchaf

Gall gweithredwr neu ymgeisydd hefyd gynnig addewidion cyfreithiol a gofnodwyd fel ymrwymiadau ar drwydded gweithredwr, ond ni ellir apelio yn eu herbyn i’r Tribiwnlys Uchaf. Dylent fod yn rhesymol o hyd, ac yn orfodadwy.

Sefydliad Sefydlog

Mae trwydded safonol yn gofyn am sylfaen fusnes go iawn yn y DU. Dyma lle mae cofnodion busnes craidd yn cael eu cadw a gweithrediadau’n cael eu rheoli. Nid yw Blychau Post yn dderbyniol fel cyfeiriad busnes. Mae’n ofynnol i weithredwr hefyd gael mynediad at gerbydau a gyrwyr yn y DU sy’n gymesur â graddfa’r gweithrediadau.

Cyfeiriad ar gyfer Gwasanaeth

Rhaid darparu cyfeiriad cyfredol ar gyfer derbyn llythyrau ac e-byst swyddogol. Rhaid rhoi gwybod am unrhyw newidiadau i’r cyfeiriad hwn yn brydlon. Gall methu ag ymateb i ohebiaeth neu gadw’r cyfeiriad hwn yn gyfredol arwain at gamau rheoleiddiol a cholli’r drwydded.

Gwybodaeth Allweddol ar Endidau Cyfreithiol

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar endidau cyfreithiol ac ansolfedd. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: endidau cyfreithiol - GOV.UK

Endidau Cyfreithiol

Rhaid i gomisiynwyr traffig wybod statws cyfreithiol unrhyw un sy’n gweithredu neu’n gwneud cais i weithredu cerbydau. Ni ellir trosglwyddo trwyddedau gweithredwr rhwng gwahanol endidau cyfreithiol. Os yw busnes yn newid strwythur (er enghraifft, o bartneriaeth i gwmni), mae angen cais am drwydded newydd. Mae hyn hefyd yn berthnasol os yw rhif cofrestredig cwmni yn newid.

Y prif wahanol fathau o endidau cyfreithiol yw:

Unig fasnachwr: Unigolyn sy’n rhedeg busnes yn ei enw eu hunain, yn bersonol gyfrifol am yr holl rwymedigaethau busnes. Gellir defnyddio enwau masnachu, ond mae cyfrifoldeb cyfreithiol bob amser yn aros gyda’r unigolyn.

Partneriaethau: Ffurfiwyd pan fydd dau neu fwy o bobl yn gweithio gyda’i gilydd. Yng Nghymru a Lloegr, nid yw partneriaeth yn endid cyfreithiol ar wahân i’w phartneriaid. Os yw partner yn ymuno neu’n gadael, gall y bartneriaeth gael ei diddymu’n gyfreithiol oni bai bod y cytundeb partneriaeth yn caniatáu iddi barhau, yn aml yn gofyn am gais am drwydded newydd. Yn yr Alban, mae partneriaeth yn endid cyfreithiol ar wahân, felly nid yw newidiadau mewn partneriaid yn diddymu’r bartneriaeth yn awtomatig.

Cwmnïau Cyfyngedig: Endidau cyfreithiol ar wahân i’w perchnogion a’u cyfarwyddwyr, wedi’u cofrestru gyda Thŷ’r Cwmnïau ac wedi cyhoeddi rhif cwmni unigryw. Dim ond y cwmni sy’n gweithredu cerbydau ddylai fod â thrwydded y gweithredwr. Mae cyfarwyddwyr yn gyfrifol am sicrhau bod y cwmni yn bodloni ei rwymedigaethau.

Partneriaethau Atebolrwydd Cyfyngedig (LLPs): Cyfuno nodweddion cwmnïau a phartneriaethau. Mae atebolrwydd yr aelodau yn gyfyngedig, rhaid i bawb fod wedi’u cofrestru gyda Thŷ’r Cwmnïau, a rhaid i’r LLP ddefnyddio ei enw llawn ar bob gohebiaeth.

Cyrff anghorfforedig: Gall clybiau neu gymdeithasau wneud cais am drwyddedau, ond rhaid neilltuo’r cyfrifoldeb am gydymffurfio’n glir.

Ymddiriedolaethau ac elusennau: Dylai ymddiriedolaethau ddal trwyddedau yn enwau’r ymddiriedolwyr. Gellir sefydlu elusennau fel ymddiriedolaethau, cwmnïau, neu sefydliadau elusennol arbennig. Rhaid i’r drwydded gael ei dal gan y corff cyfreithiol gwirioneddol sy’n rhedeg y cerbydau.

Cyfrifoldebau Cyfarwyddwyr ac Unigolion Allweddol

Mae cyfarwyddwyr a’r rhai sy’n rheoli busnes (yr endid sy’n dal y drwydded) yn gyfrifol am osod safonau a sicrhau cydymffurfiaeth. Mae pob cyfarwyddwr yn rhannu cyfrifoldeb oni bai bod rolau penodol wedi’u diffinio’n glir. Rhaid i gwmnïau gadw cofnodion o unigolion sydd â rheolaeth neu ddylanwad sylweddol, a gall comisiynydd traffig edrych y tu hwnt i deitlau ffurfiol i nodi pwy sydd mewn rheolaeth mewn gwirionedd.

Dylai gohebiaeth ffurfiol ddod gan y gweithredwr neu’r rheolwr trafnidiaeth. Yn eithriadol, gellir derbyn gohebiaeth gan rywun arall yn y busnes sydd â llythyr awdurdod gan gyfarwyddwr.

Gweithwyr

Rhaid i’r busnes wneud yn siŵr bod gyrwyr a staff eraill yn cael eu cyflogi’n briodol ac yn dilyn rheolau treth a gwaith.

Mae gyrwyr fel arfer yn weithwyr oni bai eu bod yn rhedeg eu busnes eu hunain fel perchennog-yrwyr. Os yw gyrwyr yn gweithio trwy eu cwmnïau eu hunain, efallai y bydd rheolau treth arbennig (IR35) yn berthnasol.

Ansolfedd a Newidiadau mewn Strwythur Busnes

Mae methdaliad yn berthnasol i unigolion yn unig ac yn eu hatal rhag gweithredu fel cyfarwyddwyr. Gall ansolfedd i unigolion hefyd gynnwys trefniadau gwirfoddol unigol (IVA) gyda chredydwyr neu orchmynion rhyddhad dyled.

Ar gyfer cwmnïau, gall ansolfedd fod ar sawl ffurf:

• Gweinyddu: Penodir gweinyddwr i reoli materion y cwmni, gyda’r nod o achub y busnes neu gyflawni canlyniad gwell i gredydwyr.

• Trefniant Gwirfoddol Cwmni (CVA): Mae’r cwmni’n cytuno ar gynllun ad-dalu gyda chredydwyr, gan ganiatáu iddo barhau i fasnachu wrth ad-dalu dyledion dros amser.

• Diddymu (Dirwyn i ben): Mae asedau’r cwmni yn cael eu gwerthu i dalu credydwyr, ac mae’r cwmni yn cael ei ddiddymu. Gall hyn fod yn wirfoddol (wedi’i gychwyn gan y cwmni) neu’n orfodol (wedi’i orchymyn gan y llys).

• Derbynnydd: Mae derbynnydd yn cael ei benodi gan gredydwr i adennill arian sy’n ddyledus, fel arfer trwy werthu asedau’r cwmni.

Mewn achosion o ansolfedd, marwolaeth neu analluogrwydd, gellir gwneud ceisiadau i barhau â gweithredu am gyfnod cyfyngedig. Unwaith y bydd cwmni yn cael ei ddiddymu, mae’n peidio â bodoli a rhaid diddymu’r drwydded.

Mae’n bwysig hysbysu’r comisiynydd traffig am unrhyw newidiadau yn strwythur busnes neu statws ariannol. Gall methu â hysbysu newidiadau arwain at golli trwydded neu gosbau eraill.

Beth sy’n digwydd os bydd deiliad y drwydded yn marw, yn mynd yn sâl, neu os yw’r busnes yn mynd yn fethdalw

Os yw deiliad y drwydded yn marw, yn mynd yn ddifrifol wael, yn mynd yn fethdalwr, neu os bydd cwmni’n mynd i ddiddymu neu weinyddu, mae Rheoliad 31 (ar gyfer cerbydau nwyddau) neu Adran 57 (ar gyfer cerbydau gwasanaeth cyhoeddus) yn caniatáu i rywun arall wneud cais i gadw’r busnes i redeg dros dro o dan y drwydded.

Ar gyfer unigolion neu bartneriaethau, gall y partner neu’r teulu sy’n goroesi ofyn i’r comisiynydd traffig am ganiatâd i barhau i weithredu am hyd at 12 mis (weithiau’n hirach mewn achosion arbennig).

Ar gyfer cwmnïau, dim ond y diddymwr swyddogol, gweinyddwr, neu dderbynnydd all wneud cais tra na all cyn-gyfarwyddwyr.

Gall comisiynydd traffig benderfynu cynnal gwrandawiad i benderfynu a all y drwydded barhau ac am ba hyd.

Cwmnïau Phoenix

Os bydd cwmni yn methu, ni all y cyfarwyddwyr ddechrau cwmni newydd gyda’r un enw neu enw tebyg am bum mlynedd, oni bai eu bod yn cael caniatâd arbennig.

Mae’r rheol hon yn atal pobl rhag osgoi dyledion a dechrau eto o dan enw newydd. Mae yna eithriadau, ond rhaid dilyn rheolau llym.

Gwybodaeth Allweddol ar Ymddygiad Gyrwyr ar gyfer Gyrwyr Proffesiynol

Cyflwyniad

Mae’r ddogfen wybodaeth allweddol hon yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar ymddygiad gyrwyr galwedigaethol. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: ymddygiad gyrwyr galwedigaethol - GOV.UK

Diffiniadau

Mae gan Gomisiynwyr Traffig bwerau dros hawl gyrru deiliaid Cerbydau Nwyddau Mawr (cerbydau dros 7500kg) a Cerbydau Cludo Teithwyr (cerbydau dros 16 sedd teithwyr fel arfer ond gallant fod yn gerbydau dros 8 sedd teithwyr). Cyfeirir at hyn yn gyffredin fel hawl galwedigaethol.

Mae ymddygiad gyrwyr yn cyfeirio at yr ymddygiad a’r safonau a ddisgwylir gan ddeiliaid trwyddedau gyrru galwedigaethol. Mae Comisiynwyr Traffig yn ystyried a yw gyrrwr yn addas (trwy ymddygiad – nid iechyd) i ddal hawl galwedigaethol.

Materion a ystyriwyd gan gomisiynwyr traffig

Caiff Comisiynwyr Traffig ystyried:

• Ar gyfer gyrwyr Cerbydau Nwyddau Mawr (LGV), dim ond ymddygiad fel gyrrwr mewn unrhyw gerbyd sy’n berthnasol.

• Ar gyfer gyrwyr Cerbydau Cludo Teithwyr (PCV), gellir ystyried ymddygiad gyrru ac unrhyw ymddygiad arall sy’n berthnasol i ddiogelwch teithwyr (gan gynnwys lladrad, ymddygiad treisgar a rhywiol).

• Patrymau ymddygiad, gan gynnwys troseddau ailadroddus neu ddifrifol.

• Ymddygiad ar ôl trosedd, megis tystiolaeth o hyfforddiant, adsefydlu ac agwedd.

Adsefydlu Troseddwyr: Mae rhai euogfarnau yn cael eu “gwario” ar ôl cyfnod statudol; fodd bynnag, gall ymddygiad difrifol neu dro ar ôl tro fod yn berthnasol pan fo cyfiawnder yn gofyn. 

Proses Atgyfeirio a Chlywed

Mae achosion yn cael eu cyfeirio at gomisiynydd traffig gan yr Ysgrifennydd Gwladol trwy DVLA neu yn dilyn hysbysiadau trydydd parti gan DVSA neu’r heddlu. Ar ôl atgyfeirio, gall y gyrrwr dderbyn:

• Cynnig ysgrifenedig ar gyfer gweithredu; neu

• Gofyniad i fynychu gwrandawiad ymddygiad gyrwyr, sy’n cael ei gynnal yn gyhoeddus yn gyffredinol oni bai bod amgylchiadau eithriadol.

Gall methu ag ymateb i ohebiaeth neu fynychu gwrandawiad arwain at gamau yn cael eu cymryd yn absenoldeb y gyrrwr.

Mae penderfyniadau’n ymwneud â hawliau galwedigaethol yn unig ac nid ydynt yn effeithio ar drwyddedau gyrru cyffredin.

Pwerau Comisiynydd Traffig

Mae gan Gomisiynwyr Traffig awdurdod statudol i:

• Rhoi, adnewyddu neu wrthod hawliau galwedigaethol.

• Cyhoeddi rhybuddion ffurfiol.

• Atal neu ddirymu trwyddedau galwedigaethol.

• Disgymhwyso gyrrwr am gyfnod penodol.

• Gofyn am ail-brawf cyn adfer hawl.

• Oedi dychwelyd hawl galwedigaethol ar ôl i drwydded yrru car gael ei hadfer ar ôl cyfnod o anghymhwyso.

Disgwylir Safonau Proffesiynol

Mae’n ofynnol i yrwyr galwedigaethol gynnal safonau uwchlaw’r rhai a ddisgwylir gan yrwyr cyffredin. Mae rhwymedigaethau allweddol yn cynnwys:

• Cydymffurfio â’r holl gyfreithiau traffig ffyrdd a therfynau cyflymder.

• Cadw at oriau gyrwyr, amser gwaith a rheoliadau tachograff, gyda chadw cofnodion cywir a gonest.

• Cwblhau 35 awr o hyfforddiant CPC Gyrwyr bob pum mlynedd a chario’r Cerdyn Cymhwyster Gyrwyr (DQC) pan fo angen.

• Cynnal gwiriadau cerdded dyddiol effeithiol ac ymatal rhag gweithredu cerbydau â diffygion diogelwch-hanfodol.

• Gwaharddiad ar ddefnyddio dyfeisiau symudol llaw wrth yrru.

• Adrodd yn brydlon am euogfarnau a digwyddiadau perthnasol (o fewn 28 diwrnod).

• Ymddygiad parchus tuag at swyddogion gorfodi a chyhoeddus.

• Gonestrwydd llawn wrth ddelio ag awdurdodau; Mae ffugio cofnodion neu ddefnyddio cerdyn tachograff person arall yn gamymddwyn difrifol.

• Cydymffurfio ag amodau mechnïaeth neu orchymyn llys.

• Cynllunio llwybr ac ymwybyddiaeth o ddimensiynau cerbydau er mwyn osgoi pontydd isel a gwrthdrawiadau seilwaith.

Hawliau Apêl

Mae gan yrwyr hawl statudol i apelio yn erbyn penderfyniadau Comisiynydd Traffig:

• Cymru a Lloegr: Apêl i’r Llys Ynadon lleol o fewn chwe mis i’r penderfyniad. Mae apeliadau yn gyffredinol drwy ail-wrandawiad llawn.

• Yr Alban: Apêl i’r Llys Siryf lleol o fewn 21 diwrnod i’r penderfyniad. Mae apeliadau wedi’u cyfyngu i adolygiad o a oedd penderfyniad y Comisiynydd Traffig yn rhesymol ac yn gyfreithlon.

Seiliau Cyffredin ar gyfer Gweithredu Rheoleiddiol

Mae pob achos yn cael ei asesu ar ei rinweddau unigol. Mae Comisiynwyr Traffig yn mabwysiadu man cychwyn dangosol ac yn addasu i fyny neu i lawr i adlewyrchu nodweddion cadarnhaol neu negyddol.

Mae’r mannau cychwyn ar gyfer gweithredu rheoleiddiol wedi’u manylu yn Atodiad A ar gael yma. Ar gyfer gyrwyr sy’n gwasanaethu yn y lluoedd arfog ar hyn o bryd, mae’r mannau cychwyn ar gyfer gweithredu rheoleiddiol wedi’u manylu yn Atodiad B ar gael yma, mae hyn yn ystyried yr amgylchedd gwahanol y maent yn gyrru ynddo.

Mae’r categorïau ymddygiad canlynol yn aml yn arwain at sancsiynau rheoleiddiol sylweddol:

• Gyrru yfed neu gyffuriau (trosedd gyntaf neu ailadrodd):

Extended disqualification of vocational enqualment is the usual outcome. Gall achosion ailadroddus neu waethygu arwain at wrthod, dirymu a chyfnodau hir o anghymhwyso.

• Defnyddio ffôn symudol/dyfeisiau (CU80):

Mae hyn yn cael ei ystyried yn risg ddifrifol i ddiogelwch ar y ffyrdd. Mae troseddau cychwynnol fel arfer yn denu rhybudd ffurfiol; troseddau ailadroddus yn gwaethygu i wrandawiad ac atal. Pan fydd y drosedd yn digwydd mewn cerbyd masnachol, dylid disgwyl ataliadau hirach.

• Goryrru (SP10 / SP40 mewn cerbyd masnachol):

Trosedd gyntaf – rhybudd ffurfiol; Ail drosedd – atal hawl galwedigaethol am oddeutu chwe wythnos.

• Ffugio oriau tachograff/gyrwyr:

Mae enghreifftiau’n cynnwys defnyddio magnetau, switshis interrupter, cerdyn person arall neu dynnu’r cerdyn yn fwriadol. Y man cychwyn arferol yw dirymu ac anghymhwyso 12 mis, gyda chyfnodau hirach ar gyfer troseddau lluosog neu arbennig o ddifrifol.

• Streiciau pontydd a gwrthdrawiadau â seilwaith:

Pan fo’n cael ei achosi gan ddiofal neu esgeulustod, y man cychwyn yw dirymu ac anghymhwyso chwe mis, yn amodol ar addasiad ar gyfer amgylchiadau penodol.

• Ymyrraeth cyfyngydd cyflymder:

Gall anabledd a adroddir yn brydlon gan y gyrrwr ddenu rhybudd neu ataliad byr. Mae’r defnydd o ddyfeisiau ymyrraeth fel arfer yn arwain at ddirymu ac anghymhwyso 12 mis.

• Troseddau rhywiol PCV neu Orchmynion Risg Rhywiol:

Mae’r achosion hyn bron bob amser yn arwain at ddirymu’r hawl PCV ac, mewn llawer o achosion, anghymhwyso amhenodol oherwydd y risg uwch i ddiogelwch teithwyr.

• Defnyddio cerbyd gyda diffyg peryglus a fyddai’n amlwg i yrrwr diwyd: 

Mae hyn fel arfer yn dilyn “gwaharddiad wedi’i farcio s” DVSA lle nodir bod y gyrrwr yn euog. Mae enghreifftiau yn cynnwys goleuadau rhybuddio ABS, teiars moel neu wedi’u difrodi yn weledol a cheblau ISO ar goll ar gyfer trelars.

• Ymddygiad camdriniol neu ddychrynllyd tuag at swyddogion:

Mae ymddygiad o’r fath yn cael ei drin o ddifrif a gall arwain at atal hawl galwedigaethol yn hir.

Gwybodaeth Allweddol ar Atafaelu

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar atafaelu cerbydau. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Traffic commissioners: impounding - GOV.UK

Gofynion Trwyddedu Gweithredwr

Mae angen trwydded weithredwr i ddefnyddio:

• Cerbyd nwyddau dros 3.5 tunnell ar ffordd gyhoeddus i’w logi neu ei wobrwyo, neu at ddibenion busnes.

• Cerbyd gwasanaeth teithwyr wedi’i addasu i gludo mwy nag wyth o deithwyr i’w llogi neu eu gwobrwyo.

Atafaelu Pwerau ac Amgylchiadau

Mae’r Asiantaeth Safonau Gyrwyr a Cherbydau (DVSA) ac, mewn rhai achosion, swyddogion yr heddlu wedi’u hawdurdodi i gadw cerbydau sy’n gweithredu heb drwydded y gweithredwr priodol.

Proses Hysbysu a Gwneud Cais

Pan fydd cerbyd yn cael ei gadw:

• DVSA yn cyhoeddi hysbysiad yn y Gazette (Llundain neu Gaeredin fel y bo’n briodol).

• Mae’r perchennog a phartïon eraill â diddordeb yn cael eu hysbysu a dweud wrthych sut i wneud cais am ddychwelyd y cerbyd.

Rhaid gwneud ceisiadau am ddychwelyd o fewn 21 diwrnod ar ôl y weithdrefn a nodir yn yr hysbysiad. Os yw’r cais yn hwyr, gall y comisiynydd traffig weithiau ei ystyried o hyd, ond dim ond os nad yw’r cerbyd eisoes wedi’i waredu (wedi’i werthu neu ei ddinistrio).

Gwneud cais am ddychwelyd cerbyd

Gellir gwneud cais am ddychwelyd cerbyd wedi’i atafaelu os oes unrhyw un o’r canlynol yn berthnasol:

• Roedd gan y gyrrwr drwydded ddilys pan gymerwyd y cerbyd (hyd yn oed os nad oedd yn cwmpasu’r math penodol hwnnw o gerbyd).

• Nid oedd y cerbyd yn cael ei ddefnyddio’n anghyfreithlon ar gyfer llogi neu wobr neu at ddibenion busnes heb drwydded gweithredwr.

• Roedd y cerbyd yn cael ei ddefnyddio’n anghyfreithlon ar gyfer llogi neu wobr neu at ddibenion busnes heb drwydded gweithredwr, ond nid oedd y perchennog yn gwybod ei fod yn cael ei ddefnyddio fel hyn.

• Roedd y perchennog yn gwybod bod y cerbyd yn cael ei ddefnyddio’n anghyfreithlon ar gyfer llogi neu wobr neu at ddibenion busnes heb drwydded gweithredwr ond roedd eisoes wedi cymryd camau i’w atal ac mae bellach wedi rhoi pethau ar waith i atal iddo ddigwydd eto.

Dim ond y perchennog cyfreithiol all wneud cais, yn ysgrifenedig, i’r comisiynydd traffig perthnasol o fewn 21 diwrnod i’r hysbysiad. Dylai’r cais gynnwys:

• Y rheswm (au) y dylid dychwelyd y cerbyd.

• Tystiolaeth o berchnogaeth, fel bil gwerthu neu ddogfen arall sy’n profi teitl cyfreithiol. Mae manylion ceidwad cofrestredig, archebion MOT, taliadau yswiriant, neu gofnodion gwasanaethu yn unig yn annhebygol o fod yn ddigon.

• A oes angen gwrandawiad.

Gwybodaeth

Pan wneir cais am ddychwelyd cerbyd wedi’i atafael, rhaid i’r Comisiynydd Traffig benderfynu a oedd y perchennog yn wirioneddol ddim yn gwybod bod y cerbyd yn cael ei ddefnyddio yn anghyfreithlon. Rhaid i’r perchennog ddarparu prawf; nid yw honiad syml o anwybodaeth yn ddigonol. Bydd y Comisiynydd yn ystyried pa wiriadau a gynhaliwyd, megis ymholiadau am drwydded y gweithredwr neu gamau rhesymol eraill. Os na wnaed gwiriadau o’r fath, mae angen esboniad.

Os byddai person rhesymol wedi gwneud ymholiadau ac nad yw’r perchennog wedi gwneud hynny, rhaid darparu cyfiawnhad dros y penderfyniad hwnnw. Gall anwybyddu ffeithiau amlwg yn fwriadol neu fethu â gofalu am ganlyniadau peidio â gwirio arwain at y gyfraith yn trin y perchennog fel pe bai ganddynt wybodaeth am y defnydd anghyfreithlon. Nid yw gofal yn unig yn ddigon; mae’r trothwy yn uwch.

Bydd yr holl dystiolaeth ac esboniadau yn cael eu hystyried i benderfynu a oedd y perchennog yn wirioneddol heb wybodaeth neu a ddylai fod wedi gwybod. Os na all y perchennog brofi diffyg gwybodaeth, nid yw’r gyfraith yn caniatáu i’r cerbyd gael ei ddychwelyd.

Camau i Atal Defnydd yn y Dyfodol

Pan oedd y perchennog yn gwybod bod y cerbyd yn cael ei ddefnyddio yn anghyfreithlon, dim ond os dangosir bod camau priodol wedi’u cymryd i atal defnydd o’r fath, cyn ac ar ôl i’r cerbyd gael ei atafaelu, gellir dychwelyd y cerbyd. Mae hyn yn gofyn am dystiolaeth bod yr holl fesurau rhesymol ar waith i atal defnydd heb y drwydded gywir, a bod camau pellach bellach wedi’u gweithredu i osgoi ailddigwydd.

Nid yw’n ddigon i addo gwelliant; Mae angen tystiolaeth, megis gwiriadau cadarn, hyfforddiant staff, neu weithdrefnau, a dangos bod achos y broblem wedi’i nodi a’i datrys. Mae’r safon yn uchel: rhaid dangos systemau a gweithdrefnau cryf, ynghyd ag esboniad pam fod mesurau blaenorol wedi methu. Heb hyn, ni fydd y cerbyd yn cael ei ddychwelyd.

Gwrandawiadau ac Apeliadau

Os gofynnir am wrandawiad, dylid ei gynnal o fewn 28 diwrnod i’r cais. Mae gwrandawiadau fel arfer yn gyhoeddus ond gallant fod yn breifat mewn rhai amgylchiadau. Gall yr ymgeisydd a DVSA gyflwyno tystiolaeth a galw tystion.

Os bydd gwrandawiad yn digwydd, rhaid rhoi hysbysiad o’r penderfyniad o fewn 14 diwrnod i ddod i’r casgliad y gwrandawiad. Os nad oes gwrandawiad, rhaid i’r hysbysiad fod o fewn 21 diwrnod i’r cais. Gellir ymestyn y cyfnodau hyn os oes angen er tegwch.

Os yw’r cais yn llwyddiannus, mae’r cerbyd yn cael ei ddychwelyd. Os na, mae’n aros gyda DVSA a gellir ei waredu ar ôl y cyfnod apêl. Gall y naill barti neu’r llall apelio i’r Tribiwnlys Uchaf o fewn 28 diwrnod, gydag apeliadau pellach yn bosibl mewn llysoedd uwch.

Dyddiadau cau pwysig

• Rhaid gwneud cais am ddychwelyd cerbyd o fewn 21 diwrnod o rybudd.

• Os gofynnir am wrandawiad, dylid ei gynnal o fewn 28 diwrnod i’r cais.

• Rhaid i’r comisiynydd traffig hysbysu am y penderfyniad o fewn 21 diwrnod (dim gwrandawiad) neu 14 diwrnod (ar ôl gwrandawiad).

• Rhaid gwneud apeliadau o fewn 28 diwrnod i’r penderfyniad.

Gall colli dyddiad cau arwain at werthu’r cerbyd neu ei ddinistrio, ac efallai y bydd yr hawl i’w hawlio yn cael ei golli.

Gwybodaeth allweddol ar ddirprwyo awdurdod

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar ddirprwyo awdurdod. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr Traffig: dirprwyo awdurdod - GOV.UK

Dirprwyo Ffwythiannau

Mae comisiynwyr traffig yn gyfrifol am ystod eang o swyddogaethau, ond mae llawer o dasgau arferol neu weinyddol yn cael eu dirprwyo i aelodau staff. Mae dirprwyo yn golygu bod rhai tasgau yn cael eu cyflawni gan staff awdurdodedig ar ran y comisiynydd traffig, ond mae’r comisiynydd yn parhau i fod yn gyfrifol am y penderfyniadau hynny yn y pen draw.

Dim ond pan fo’r gyfraith yn caniatáu hynny y caniateir dirprwyo, a dim ond i staff addas sydd wedi’u hawdurdodi’n ysgrifenedig yn benodol. Mae rhai penderfyniadau, yn enwedig y rhai sy’n farnwrol eu natur neu a allai effeithio’n sylweddol ar hawliau unigolyn bob amser yn cael eu cadw i’r comisiynydd traffig ac ni ellir eu dirprwyo.

Sut mae dirprwyo yn gweithio

• Rhaid i ddirprwyaethau fod yn benodol, penodol, a chofnodi yn ysgrifenedig.

• Mae’r comisiynydd traffig yn penderfynu pa swyddogaethau i’w dirprwyo ac i bwy.

• Rhaid i staff dirprwyedig weithredu o fewn y terfynau a nodir yn eu hawdurdod ysgrifenedig.

• Os yw aelod o staff yn gweithredu y tu allan i’w dirprwyaeth, nid yw’r comisiynydd traffig yn gyfrifol am y gweithredoedd hynny.

• Mae dirprwyaethau yn dod i ben os yw’r comisiynydd traffig yn gadael ei swydd neu os na all weithredu mwyach.

Mae Cofrestr Dirprwyaethau yn cael ei chadw a’i diweddaru o leiaf bob chwe mis, gan gofnodi’r holl ddirprwyaethau cyfredol a sicrhau tryloywder ac atebolrwydd.

Gall y comisiynydd traffig dynnu’r awdurdod dirprwyedig yn ôl ar unrhyw adeg.

Tasgau a Chyfrifoldebau Dirprwyedig

Gall staff ymdrin â cheisiadau heb wrthwynebiad, cyhoeddi llythyrau rhybuddio am fân doriadau rheoleiddio, a phrosesu newidiadau gweinyddol penodol gyda dirprwyo. Fodd bynnag, mae penderfyniadau sy’n ymwneud â chamau disgyblu, ymchwiliadau cyhoeddus, neu newidiadau sylweddol i drwydded bob amser yn cael eu cadw i’r comisiynydd. Mae tasgau dirprwyedig yn cael eu paru â phrofiad a hyfforddiant staff, ac mae archwiliadau rheolaidd yn cael eu cynnal i sicrhau cydymffurfiaeth â gweithdrefnau.

Gwneud Penderfyniadau a Chofnodi

Rhaid i bob penderfyniad a wneir o dan ddirprwyo fod:

• Cyfreithlon a rhesymol.

• O fewn y paramedrau a osodir gan ganllawiau statudol.

• Wedi’i resymu a’i gofnodi’n iawn.

Rhaid gwneud pob penderfyniad dirprwyedig gyda pharch at hawliau unigol ac yn unol â Deddf Hawliau Dynol 1998. Rhaid cyfeirio unrhyw amheuon am degwch neu’r effaith ar hawliau at y comisiynydd traffig.

Rhaid i staff osgoi oedi a gohebiaeth ddiangen. Os yw achos y tu allan i’r awdurdod dirprwyedig, rhaid ei gyfeirio at y comisiynydd traffig.

Archwilio a Goruchwylio

Mae proses archwilio gadarn yn sail i’r system ddirprwyo, gyda gwiriadau rheolaidd ar benderfyniadau a wneir gan staff ar bob lefel. Mae amlder a chwmpas yr archwiliadau yn cael eu haddasu yn seiliedig ar brofiad yr aelod o staff ac unrhyw bryderon a nodwyd. Pan nodir gwallau neu broblemau, cymerir hyfforddiant priodol neu gamau cywiro. Mae’r penderfyniad terfynol i gadw neu ddileu dirprwyaeth yn gorwedd ar y comisiynydd.

Defnyddio a Dirprwy Gomisiynwyr Traffig

Mae comisiynwyr traffig yn cael eu neilltuo (neu eu defnyddio) i ardaloedd traffig penodol ledled Prydain Fawr. Mae gan yr Uwch Gomisiynydd Traffig y pŵer i benderfynu pa gomisiynydd sy’n gyfrifol am ba ardal, a gall hefyd symud comisiynwyr neu eu neilltuo i achosion penodol yn ôl yr angen.

Penodir Dirprwy Gomisiynwyr Traffig (DTCs) i helpu gyda’r llwyth gwaith. Gall DTCs gyflawni swyddogaethau penodol, ond dim ond y rhai sy’n cael eu dirprwyo iddynt gan yr Uwch Gomisiynydd Traffig neu’r comisiynydd traffig perthnasol. Nid oes gan DTCs gyfrifoldeb am ddirprwyo tasgau i staff, ac mae eu hawdurdod wedi’i gyfyngu i’r hyn a nodir yn eu penodiad neu gyfarwyddiadau penodol.

Deiliaid Trwyddedau Lluosog a Chomisiynwyr Traffig Arweiniol

Mae gweithredwyr sy’n dal trwyddedau mewn mwy nag un ardal draffig yn cael eu dyrannu comisiynydd traffig arweiniol i gydlynu materion sy’n ymwneud â’r trwyddedau hynny. Mae’r prif gomisiynydd fel arfer yn cael ei bennu yn seiliedig ar leoliad prif sefydliad y gweithredwr neu’r mwyafrif o’i ganolfannau gweithredu. Mae’r trefniant hwn yn sicrhau cysondeb ac effeithlonrwydd wrth drin ceisiadau, materion cydymffurfio, a rheoli achosion.

Mynediad at Rannu Data a Gwybodaeth

Mae mynediad at ddata trwyddedu gweithredwyr yn cael ei reoli gan y comisiynydd traffig. Dim ond os ydynt wedi cael awdurdod dirprwyedig i wneud hynny y gall staff gael mynediad neu rannu data, a rhaid i bob rhannu gydymffurfio â chytundebau llywodraethu gwybodaeth.

Mae rhannu data gydag asiantaethau allanol yn cael ei lywodraethu gan gytundebau a phrotocolau clir, gan sicrhau bod gwybodaeth yn cael ei datgelu at ddibenion cyfreithlon a gyda mesurau diogelu priodol yn unig. Mae unrhyw amheuon ynghylch datgelu data yn cael eu cyfeirio at dîm arbenigol am arweiniad.

Gwybodaeth Allweddol ar Reoli Achosion

Cyflwyniad

Mae’r crynodeb hwn yn tynnu sylw at y prif egwyddorion o’r Uwch Draffig Canllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol y Comisiynydd ar Reoli Achosion. Mae nid yn lle’r ddogfen statudol lawn a dylid ei darllen ochr yn ochr â’r Canllawiau llawn, Cyfarwyddiadau, Atodiadau, ac Enghreifftiau Achos.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, gweler: Traffic commissioners: case management - GOV.UK

Trosolwg o Reoli Achosion

Rheoli achosion yw’r broses lle mae comisiynwyr traffig yn sicrhau bod achosion sy’n ymwneud â thrwyddedau gweithredwr ac ymddygiad gyrrwr galwedigaethol yn cael eu trin yn deg, yn effeithlon, a gyda’r holl dystiolaeth berthnasol yn cael ei hystyried. Comisiynwyr traffig gweithredu fel tribiwnlysoedd annibynnol. Rhaid iddynt fod yn ddiduedd ac yn gymesur yn eu penderfyniadau, gan ystyried pob achos ar ei rinweddau ei hun wrth anelu at gysondeb mewn ymagwedd. Mae’r broses yn inquisitorial, sy’n golygu bod y comisiynydd yn weithredol chwilio am y ffeithiau, ond mae angen tegwch a gwrthrychedd bob amser.

Amserlennu a Rheoli Achosion

Mae achosion wedi’u trefnu ar gyfer gwrandawiad yn seiliedig ar eu cymhlethdod, eu brys, a’r adnoddau sydd ar gael. Dylid cynnal gwrandawiadau cyn gynted â phosibl, yn enwedig lle mae pryderon am ddiogelwch ar y ffyrdd. Gellir rhestru achosion cysylltiedig  gyda’i gilydd i osgoi canlyniadau anghyson.

Dim ond am resymau da y caniateir oedi, a elwir yn gohirio, ac mae’r comisiynydd bob amser yn pwyso buddiannau cyfiawnder a thegwch cyn gwneud penderfyniad o’r fath.

Hysbysiad, Datgelu a Thystiolaeth

Rhaid i bartïon sy’n ymwneud ag achos gael rhybudd priodol o wrandawiadau a’r  rhesymau dros unrhyw gamau rheoleiddio. Rhaid rhannu’r holl dystiolaeth berthnasol yn  ymlaen llaw fel bod gan bawb gyfle teg i baratoi. Os daw tystiolaeth newydd i oleuo, rhaid rhoi cyfle i bartïon ymateb cyn i benderfyniad gael wedi’i wneud.

Rhaid i dystiolaeth mewn gwrandawiadau fod yn wir; gall tystiolaeth ffug arwain at atgyfeirio at y heddlu. Mae clywed yn dderbyniol ond rhaid ei asesu’n ofalus. Traffig Mae comisiynwyr yn sicrhau bod yr holl dystiolaeth berthnasol ar gael a bod gan bartïon y cyfle i ymateb i ddeunydd newydd.

Cynrychiolaeth a Gwrandawiadau

Caniateir cynrychiolaeth mewn gwrandawiadau, ond nid oes hawl awtomatig i gyfreithiol am ddim cynrychiolaeth. Mae’r comisiynydd traffig yn penderfynu pwy all weithredu fel cynrychiolydd ym mhob achos. Gellir galw tystion i roi tystiolaeth, naill ai’n bersonol neu,  lle bo’n briodol, o bell. Mae’r rhan fwyaf o wrandawiadau yn gyhoeddus, ond mae rhai neu’r cyfan Gellir cynnal gwrandawiad yn breifat os yw gwybodaeth sensitif neu gyfrinachol yn gysylltiedig. Mae’r comisiynydd yn rheoli’r gwrandawiad, yn penderfynu pa dystiolaeth sy’n berthnasol, a yn sicrhau bod y broses yn deg. Mae pob penderfyniad yn seiliedig ar y dystiolaeth a gyflwynir ac yn cael eu cofnodi gyda rhesymau.

Mae rheoli achosion gweithredol yn cynnwys caniatáu amser i bartïon baratoi, ceisio  cynrychiolaeth, a gofyn am ddehonglwyr os oes angen. Eiriolwyr, fel trafnidiaeth rhaid i ymgynghorwyr neu gynrychiolwyr undeb gael caniatâd gan y comisiynydd traffig i  cynorthwyo’r gweithredwr neu’r gyrrwr mewn gwrandawiad.

Gellir cynnal gwrandawiadau yn Gymraeg neu gyda chyfieithwyr i’r rhai sydd angen nhw. Gwneir addasiadau rhesymol ar gyfer pobl â nam ar eu clyw neu sy’n agored i niwed  partïon i sicrhau bod pawb yn gallu cymryd rhan yn llawn. Yr holl dystiolaeth i’w hystyried yw wedi’i lunio ymlaen llaw a’i rannu gyda’r partïon, a’r comisiynydd traffig Gall gyhoeddi cyfarwyddiadau i helpu i sicrhau bod yr achos yn barod i’w wrandawiad.

Gwrandawiadau Rhithwir a Hybrid

Gwrandawiadau rhithwir, lle mae rhai neu bob cyfranogwr yn mynychu o bell trwy fideo neu ffôn, yn bosibl os gellir cynnal tegwch. Mae’r rhain yn gyffredinol addas ar gyfer achosion syml, yn enwedig lle mae partïon yn broffesiynol a chynrychiolir ac nid oes unrhyw gyfranogwyr agored i niwed. Rhaid i’r comisiynydd traffig ystyried a oes gan bob parti fynediad at y dechnoleg angenrheidiol ac a yw natur yr achos yn briodol ar gyfer cyfranogiad o bell. Gellir trefnu gwrandawiadau hybrid, gyda rhai cyfranogwyr yn mynychu’n bersonol ac eraill o bell, hefyd. Mae’r comisiynydd yn cadw disgresiwn i ohirio neu newid i wrandawiad personol os bydd anawsterau technegol neu bryderon tegwch yn codi. Ar gyfer tystion sydd wedi’u lleoli dramor, mae gweithdrefnau arbennig yn berthnasol i sicrhau cydymffurfiaeth â chyfraith ryngwladol a buddiannau cyfiawnder.

Gohirio

Caniateir gohiriadau pan fo’n deg ac yn cael eu cefnogi gan dystiolaeth, megis seiliau meddygol. Rhaid gwneud ceisiadau gan y parti a alwyd i’r gwrandawiad. Mae Comisiynwyr Traffig yn cydbwyso’r angen am wrandawiadau amserol gyda buddiannau  cyfiawnder.

Os nad yw gweithredwr, ymgeisydd neu yrrwr yn mynychu gwrandawiad heb reswm da  Mae gan y comisiynydd traffig yr hawl i wneud penderfyniad yn eu absenoldeb.

Apeliadau

Os yw parti yn anghytuno â phenderfyniad comisiynydd traffig, gall apêl gael ei wneud a wnaed i’r Tribiwnlys Uchaf, fel arfer o fewn 28 diwrnod. Mewn rhai achosion, mae’r penderfyniad gellir ei roi ar ôl (“stayed”) tra bod yr apêl yn cael ei hystyried, ond nid yw hyn awtomatig a rhaid gofyn amdano. Bydd y Tribiwnlys yn adolygu’r achos a gall ei gynnal, ei wyrdroi, neu ei anfon yn ôl ar gyfer gwrandawiad newydd. Apeliadau pellach i uwch Mae llysoedd yn brin a chaniateir ar bwyntiau cyfraith yn unig. 

Trwyddedau ac Amrywiadau Interim

Mae trwyddedau interim yn ddewisol ac ar gael ar gyfer gweithredwyr cerbydau nwyddau yn unig trwyddedau.

Mae interim amser cyfyngedig yn addas lle mae angen amser ychwanegol i ddangos cydymffurfiaeth, Er enghraifft:

• Cwblhau hyfforddiant i brofi ffitrwydd a gallu i reoli cydymffurfiaeth.

• Darparu tystiolaeth o sefyllfa ariannol, megis cwblhau cyfartaledd ymarfer corff.

• Datblygiad proffesiynol parhaus i’r deiliad CPC enwebedig.

• Ymateb i ganolfan weithredu arfaethedig neu gyflwyno gwrthwynebiadau i ganolfan weithredu arfaethedig ar gyfer trwyddedau cerbydau nwyddau trwm.

Rhaid i ymgeiswyr reoli dyddiadau cau a gofyn am estyniadau os oes angen. Y grant ac mae unrhyw estyniad bob amser yn ôl disgresiwn y comisiynydd traffig. Os yw’r interim yn dod i ben cyn i’r drwydded lawn gael ei roi, mae’r awdurdod i weithredu yn dod i ben  ar unwaith.

Cyfnodau Gras

Mae cyfnod gras yn gyfnod penodol o amser a roddir gan y comisiynydd traffig i caniatáu i weithredwr unioni problem a fyddai fel arall yn arwain at reoleiddio gweithredu, megis dirymu trwydded.

Nid yw hyn yn awtomatig ac fe’i rhoddir dim ond os oes posibilrwydd realistig bod y gall y gweithredwr ddatrys y broblem, megis disodli rheolwr trafnidiaeth, dangos sefyllfa ariannol, neu sefydlu sylfaen weithredol sefydlog. 

Mae’r uchafswm cyfnod a ganiateir yn dibynnu ar natur y diffyg (ar gyfer er enghraifft, hyd at chwe mis ar gyfer y rhan fwyaf o faterion, gydag estyniad posibl mewn achosion o  marwolaeth neu analluedd rheolwr trafnidiaeth).

Rhaid i’r gweithredwr reoli’r sefyllfa yn weithredol a darparu tystiolaeth o cydymffurfio cyn i’r cyfnod ddod i ben. Os nad yw’r broblem yn cael ei datrys o fewn y cyfnod gras, mae’n ofynnol i’r comisiynydd ddirymu’r drwydded.

Ffioedd a Chydymffurfiaeth

Dim ond mewn amgylchiadau eithriadol y derbynnir talu ffioedd yn hwyr. Nid yw anghofio talu, peidio â derbyn nodyn atgoffa, neu oruchwyliaeth syml yn gymwys. Mae gweithredwyr yn gyfrifol am fonitro dyddiadau talu a sicrhau bod ffioedd yn cael eu talu ar amser. Mae methu â thalu ar amser yn arwain at derfynu’r trwydded.

Egwyddorion Gwneud Penderfyniadau a Chymesuredd

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar wneud penderfyniadau a chymesuredd. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: egwyddorion gwneud penderfyniadau a’r cysyniad o gymesuredd - GOV.UK

Rôl y Comisiynwyr Traffig

Mae Comisiynwyr Traffig yn gweithredu fel tribiwnlysoedd annibynnol. Mae ganddynt ddisgresiwn i gynnal ymchwiliadau cyhoeddus a phenderfynu pa dystiolaeth sy’n berthnasol. Rhaid i benderfyniadau fod yn deg, yn gymesur, ac yn seiliedig ar ffeithiau pob achos. Er bod cysondeb yn bwysig, mae pob penderfyniad wedi’i deilwra i’r amgylchiadau penodol. Y nod yw diogelu diogelwch ar y ffyrdd a chynnal ymddiriedaeth yn y system drwyddedu.

Seiliau ar gyfer Gweithredu Rheoleiddiol

Gellir cymryd camau rheoleiddiol (fel dirymu, atal neu gwtogi trwydded) os nad yw gweithredwr yn bodloni gofynion fel enw da, sefyllfa ariannol, neu gymhwysedd proffesiynol. Mae rhai camau gweithredu yn orfodol (er enghraifft, dirymu os nad yw’r gofynion yn cael eu bodloni), tra bod eraill yn ôl disgresiwn y Comisiynydd.

Mae difrifoldeb unrhyw dorri, camau a gymerwyd i ddatrys problemau, rhybuddion blaenorol, a hanes cydymffurfio i gyd yn cael eu hystyried.

Gwneud Penderfyniadau a Chymesuredd

Nid yw’r broses yn ymwneud â chosbi, ond am wneud yn siŵr mai dim ond y rhai sy’n gallu ac a fydd yn cydymffurfio yn cadw eu trwyddedau. Mae comisiynwyr yn edrych ar fethiannau’r gorffennol a gallu’r gweithredwr i gydymffurfio yn y dyfodol. Maent yn pwyso ffactorau cadarnhaol a negyddol, difrifoldeb y mater, unrhyw gamau adferol, a’r effaith ar y gweithredwr, diogelwch y cyhoedd, a chystadleuaeth deg. Rhaid i’r camau a gymerir fod yn gymesur â difrifoldeb y mater. Rhaid i’r comisiynydd hefyd ystyried yr effaith ar y gweithredwr yn erbyn yr angen i amddiffyn y cyhoedd a sicrhau cystadleuaeth deg.

Baich a Safon Prawf

Mae’r safon sifil o brawf yn berthnasol: rhaid i ffeithiau fod yn “fwy tebygol na pheidio”. Ar gyfer ceisiadau newydd, mae’r baich ar yr ymgeisydd i brofi bod gofynion wedi’u bodloni. Ar gyfer gweithredu rheoleiddio, mae’r baich ar y Comisiynydd i ddangos nad yw’r gofynion yn cael eu bodloni mwyach.

Gwrandawiadau a Gwaredu Amgen

Mae ymchwiliad cyhoeddus yn wrandawiad ffurfiol lle gall y gweithredwr gyflwyno tystiolaeth ac esbonio eu gweithredoedd. Mae gwrandawiadau fel arfer yn gyhoeddus, ond yn gyhoeddus ond gallant fod yn breifat os yw gwybodaeth sensitif yn gysylltiedig. Nid yw pob achos angen ymchwiliad cyhoeddus llawn. Mae dewisiadau amgen yn cynnwys llythyrau rhybuddio, cyfarfodydd gydag uwch staff, neu wrandawiadau rhagarweiniol, a ddefnyddir ar gyfer achosion llai difrifol neu lle gellir cyflawni cydymffurfiaeth heb ymchwiliad ffurfiol.

Categorïau Gweithredu Rheoleiddiol

Mae camau rheoleiddio yn cael eu categoreiddio yn ôl difrifoldeb yr ymddygiad:

• Difrifol: Diddymu, anghymhwyso, neu atal estynedig am weithredoedd bwriadol neu ddifrifol sy’n peryglu diogelwch neu roi mantais annheg.

• Difrifol: Atal neu gyfyngiad sylweddol ar gyfer methiannau parhaus neu ymateb annigonol.

• Cymedrol: Ataliad byr neu fân doriad ar gyfer nodweddion negyddol cyfyngedig gyda rhai pethau positif.

• Isel: Rhybudd neu fân gyfyngiad ar gyfer digwyddiadau ynysig gyda nodweddion cadarnhaol cryf.

Ymgymeriadau ac Amodau

Gall gweithredwyr gynnig ymgymeriadau a rhaid iddynt gydymffurfio â’r amodau sydd ynghlwm wrth eu trwydded. Gall methu â gwneud hynny arwain at gamau rheoleiddio. Er y gellir derbyn ymrwymiadau fel dewis arall i fesurau llym, bydd methiannau dro ar ôl tro neu ddiystyru ymrwymiadau yn cael eu trin o ddifrif.

Ceisiadau PSV Afresymol

Os ydych chi’n gwneud cais am drwydded gweithredwr PSV ac mae’r Comisiynydd Traffig yn ystyried gwrthod eich cais neu ei ganiatáu gyda thelerau gwahanol nag y gwnaethoch ofyn amdano, rhaid i chi gael cyfle i ddweud eich dweud mewn gwrandawiad.

Yr unig eithriad yw os yw’ch cais yn amlwg yn ddifrifol (nid yn ddifrifol) neu’n afresymol, yna gellir ei wrthod heb wrandawiad, ond dim ond ar ôl ystyried yn briodol.

Anghymhwyso ac Adsefydlu

Os caiff trwydded ei dirymu, gall y Comisiynydd hefyd anghymhwyso’r gweithredwr neu’r rheolwr trafnidiaeth am gyfnod penodol neu am gyfnod amhenodol. Mae hyd yr anghymhwyso yn dibynnu ar yr amgylchiadau. Gall unigolion anghymhwyso wneud cais i godi’r gorchymyn ar ôl amser penodol ond rhaid iddynt ddangos eu bod yn addas i ddychwelyd. Gellir nodi mesurau adsefydlu, fel hyfforddiant pellach, hefyd.

Cyfathrebu Penderfyniadau

Rhaid rhesymu penderfyniadau’n glir a’u cyfathrebu’n ysgrifenedig i bob parti. Dylai rhesymau ysgrifenedig esbonio’r ffactorau allweddol a ystyriwyd a’r ymarfer cydbwyso a gymerwyd. Mae gan weithredwyr yr hawl i apelio yn erbyn penderfyniadau i’r Tribiwnlys Uchaf os ydynt yn credu bod y Comisiynydd yn anghywir neu’n annheg.

Gwybodaeth allweddol ar fformat penderfyniadau

Cyflwyniad

Mae’r crynodeb hwn yn tynnu sylw at y prif egwyddorion o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar fformat penderfyniadau. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a dylid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, y Cyfarwyddiadau, yr Atodiadau a’r Enghreifftiau Achos llawn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, gweler: Comisiynwyr traffig: fformat penderfyniadau - GOV.UK

Gwneud penderfyniadau

Mae comisiynwyr traffig yn gweithredu fel tribiwnlysoedd annibynnol, gan wneud penderfyniadau yn gyhoeddus gwrandawiadau. Mae’r rhan fwyaf o benderfyniadau yn cael eu rhoi ar lafar ar ddiwedd gwrandawiad. Fodd bynnag, mewn achosion mwy cymhleth, neu lle mae angen esboniad manwl, darperir penderfyniadau ysgrifenedig. Weithiau, mae rhesymau ysgrifenedig yn dilyn penderfyniad llafar i sicrhau bod pob parti yn deall y canlyniad a’i oblygiadau yn llawn.

Mae penderfyniadau ysgrifenedig yn arbennig o debygol lle:

• Mae dirymiad yn cael ei orfodi (gyda neu heb anghymhwyso).

• Mae yna anghydfodau ffeithiol sylweddol.

• Mae’r achos yn cynnwys dadleuon cyfreithiol cymhleth neu newydd.

• Mae’r materion o ddiddordeb cyhoeddus ehangach.

Llinellau amser a Chyfathrebu

Dylid cyfathrebu penderfyniadau yn brydlon. Comisiynwyr traffig yn anelu at gyhoeddi  rhesymau ysgrifenedig o fewn pum diwrnod gwaith i’r ymchwiliad cyhoeddus. Os yw penderfyniad yn cael ei wneud dylid cadw, dylid cyhoeddi rhesymau ysgrifenedig fel arfer o fewn 28 diwrnod i’r gwrandawiad, neu 28 diwrnod ar ôl i drawsgrifiad ddod ar gael. Caniateir estyniadau os oes angen er cyfiawnder a thegwch, ond dylid lleihau oedi. 

Ar gyfer gwrandawiadau atafael, dylai’r penderfyniad gael ei gyhoeddi o fewn 14 diwrnod i’w casgliad; os nad oes gwrandawiad, o fewn 21 diwrnod i dderbyn y cais.

Strwythur a Chynnwys Penderfyniadau

Mae penderfyniad wedi’i strwythuro’n briodol yn darparu rhesymau clir, dealladwy dros y canlyniad. 

Rhaid dweud wrth y gweithredwr pa feini prawf nad ydynt wedi’u bodloni a pham. Y mwyaf difrifol y canlyniad, y mwyaf yw’r angen am ddull strwythuredig a synhwyrol. Mae’r Tribiwnlys Uchaf wedi pwysleisio mai’r hyn sy’n bwysicaf yw’r rhesymeg y tu ôl i’r penderfyniad, nid y defnydd o ymadroddion neu dempledi safonol.

Dylai penderfyniad ysgrifenedig nodweddiadol gynnwys:

• Cefndir a chyd-destun, gan gynnwys y math o drwydded a’r hanes perthnasol.

• Crynodeb o’r dystiolaeth a ystyriwyd.

• Canfyddiadau ffeithiau ac unrhyw doriadau a nodwyd.

• Ystyriaethau perthnasol, gan gynnwys cydbwyso cadarnhaol a negyddol 

ffactorau.

• Y penderfyniad ei hun, gan gynnwys unrhyw gyfarwyddiadau neu amodau a osodwyd.

Darperir templed safonol (gweler Atodiad 1 yn y ddogfen lawn) i sicrhau cysondeb ac eglurder.

Pwysigrwydd rhesymu clir

Rhaid i’r Comisiynydd Traffig esbonio nid yn unig beth yw’r penderfyniad, ond sut y cafodd ei gyrraedd. Mae hyn yn golygu nodi’r dystiolaeth a ystyriwyd, esbonio pa ffeithiau a ganfuwyd i fod yn bwysig, a disgrifio sut y pwyswyd gwahanol ffactorau. Dylai’r rhesymeg fod yn ddigon manwl fel y gall rhywun sydd â phrofiad yn y diwydiant ddilyn y rhesymeg a deall pam y cyrhaeddwyd y canlyniad.

Mae’r eglurder hwn yn arbennig o bwysig os yw’r penderfyniad yn cael ei herio neu ei apelio. Mae’n caniatáu i’r partïon dan sylw ac unrhyw dribiwnlys apêl weld yn union sut y daeth y Comisiynydd i’w gasgliadau, ac a ddilynwyd y broses gywir. Mae rhesymu da hefyd yn helpu i sicrhau tegwch a thryloywder, ac yn rhoi hyder bod penderfyniadau’n cael eu gwneud yn gyson ac yn unol â’r gyfraith.

Cywiriadau ac Apeliadau

Gellir cywiro penderfyniad ysgrifenedig i fynd i’r afael â gwallau teipograffig neu ffeithiol, ond 

dim ond mewn amgylchiadau cyfyngedig (er enghraifft, camgymeriadau amlwg). Unwaith y bydd penderfyniad terfynol wedi’i gyhoeddi, dim ond trwy apêl gyfreithlon y gellir ei ailagor. Mae’r Tribiwnlys Uchaf yn darparu canllawiau ar apeliadau a’r safonau a ddisgwylir wrth wneud penderfyniadau.

Cyhoeddi ac Ysgrifennu

Mae penderfyniadau yn gyffredinol yn cael eu cyhoeddi’n llawn a’u rhoi yn y parth cyhoeddus. Fodd bynnag, gall comisiynwyr traffig gynnal ymchwiliadau mewn rhannau preifat a golygu rhannau o benderfyniadau i ddiogelu gwybodaeth bersonol, ariannol neu fasnachol sensitif. Dim ond y fersiwn wedi’i golygu ddylai gael ei chyhoeddi, gyda’r fersiwn lawn yn cael ei chyhoeddi i’r partïon perthnasol yn unig. Rhaid trin yr holl ddata personol yn unol â GDPR a’r Ddeddf Diogelu Data, a dim ond gwybodaeth sy’n angenrheidiol ar gyfer y penderfyniad y dylid ei chynnwys.

Cofrestr Genedlaethol

Pan fydd person yn cael ei ddatgan yn anaddas i reoli gweithgareddau trafnidiaeth, rhaid i hyn fod wedi’i gofnodi yn y gofrestr genedlaethol, gan gyfeirio at y rhesymau ysgrifenedig a gyhoeddwyd. Mae’r Rhaid i’r gofrestr fod yn gywir ac yn gyfredol, gyda gwybodaeth sensitif yn cael ei thrin yn briodol.

Gwybodaeth Allweddol ar Apeliadau

Cyflwyniad

Mae’r cyflwyniad hwn yn crynhoi egwyddorion allweddol o Ganllawiau a Chyfarwyddiadau Statudol yr Uwch Gomisiynydd Traffig ar apeliadau. Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr Traffig: apeliadau - GOV.UK

Penderfyniadau y gellir apelio yn erbyn

Gellir apelio yn erbyn y rhan fwyaf o benderfyniadau andwyol a wneir gan Gomisiynydd Traffig sy’n effeithio’n uniongyrchol ar drwydded gweithredwr. Mae hyn yn cynnwys penderfyniadau i wrthod, atal, dirymu neu gwtogi trwydded gweithredwr, yn ogystal â phenderfyniadau i anghymhwyso gweithredwr neu reolwr trafnidiaeth.

Mae penderfyniadau i atodi, newid neu ddileu amodau ar drwydded fel arfer yn apelio. Mae apeliadau hefyd yn bosibl ar gyfer penderfyniadau penodol ynghylch canolfannau gweithredu, amodau rheoleiddio traffig, ac atafaelu cerbydau.

Mae’r hawl i apelio wedi’i nodi’n gyffredinol yn y llythyr sy’n esbonio penderfyniad y Comisiynydd Traffig. Fodd bynnag, ni ellir apelio yn erbyn pob penderfyniad. Er enghraifft, yn gyffredinol, nid oes hawl i apelio yn erbyn rhybudd neu wrthod trwydded interim (dros dro).

Pwy all apelio a phryd

Gall deiliad trwydded, rheolwr trafnidiaeth, ymgeisydd, neu wrthwynebydd statudol sy’n anfodlon â phenderfyniad y Comisiynydd Traffig apelio i’r Tribiwnlys Uchaf. Rhaid derbyn yr hysbysiad o apêl o fewn mis i’r dyddiad yr anfonwyd y penderfyniad.

Rhaid i yrwyr galwedigaethol apelio yng Nghymru a Lloegr i’w Llys Ynadon lleol o fewn chwe mis i’r penderfyniad, neu yn yr Alban i’w Llys Siryf lleol o fewn 21 diwrnod i’w hysbysu.

Ar gyfer achosion atafael, rhaid cyflwyno apeliadau o fewn mis, ac ni ellir gwaredu’r cerbyd nes bod yr apêl wedi’i datrys.

Rôl ac Egwyddorion y Corff Apêl ar gyfer Gwneud Penderfyniadau ar Apêl

Nid yw apeliadau yn gyfle i ddechrau’r achos eto o’r dechrau; maent yn adolygiad o a oedd y penderfyniad gwreiddiol yn deg ac yn gyfreithlon. Mae’r Tribiwnlys Uchaf neu’r llys yn adolygu a wnaeth y Comisiynydd Traffig gamgymeriad cyfreithiol neu weithdrefnol, a oedd yn “amlwg yn anghywir”, neu wedi methu â dilyn proses deg.

Rhaid i’r seiliau dros apêl esbonio pam fod y penderfyniad yn anghywir, nid yn unig bod anghytundeb. Dim ond mewn amgylchiadau eithriadol y caniateir tystiolaeth newydd, a rhaid i’r apelydd ddangos y dylid newid y penderfyniad.

Gall y Tribiwnlys neu’r llys gadarnhau, newid neu wyrdroi’r penderfyniad, neu ei anfon yn ôl ar gyfer gwrandawiad newydd. Disgwylir gwaith papur a rhesymu clir, wedi’i drefnu’n dda, a gellir dyfarnu costau os canfyddir bod apêl yn afresymol.

Proses Apelio

I gychwyn apêl, rhaid cyflwyno ffurflen hysbysiad apêl i’r Tribiwnlys neu’r Llys Uchaf o fewn y dyddiad cau gofynnol.  Apelio yn erbyn penderfyniad y Comisiynydd Traffig: Ffurflen UT12 - GOV.UK

Mewn rhai achosion, mae’n bosibl gofyn i’r penderfyniad gael ei “aros” tra bod yr apêl yn cael ei ystyried, ond nid yw hyn yn awtomatig. Rhaid gwneud ceisiadau am arhosiad ar unwaith i’r Comisiynydd Traffig a wnaeth y penderfyniad. Os caiff ei wrthod, gall y parti wneud cais i’r Tribiwnlys Uchaf. Mae’r Tribiwnlys yn ystyried ffactorau fel y tebygolrwydd o lwyddiant, diogelwch y cyhoedd, a chystadleuaeth deg wrth benderfynu a ddylid caniatáu arosiad.

Dogfennau Apêl

Mae Swyddfa’r Comisiynydd Traffig yn gyfrifol am baratoi a chyflwyno’r bwndel apêl i’r Tribiwnlys Uchaf. Mae hyn yn cynnwys y penderfyniad gwreiddiol, tystiolaeth, trawsgrifiadau, a gohebiaeth berthnasol. Mae’r ddogfen statudol yn darparu rhestrau gwirio a thempledi (gweler Atodiadau 1 a 2) i helpu i sicrhau nad oes unrhyw beth yn cael ei golli. Dylai pob dogfen gael ei labelu’n glir, eu tudalennu, ac, os oes angen, eu golygu i ddiogelu gwybodaeth sensitif.

Adolygiad o Benderfyniadau

Gall comisiynwyr traffig hefyd adolygu eu penderfyniadau eu hunain mewn achosion nwyddau a theithwyr os nad yw gofyniad gweithdrefnol yn cael ei fodloni, megis methiant i anfon hysbysiad o wrandawiad.

Gall y comisiynydd traffig gynnal adolygiad dim ond os:

• rhoddir hysbysiad i’r ymgeisydd neu’r gweithredwr o’r bwriad i adolygu’r penderfyniad.

• mae person sy’n ymddangos bod ganddo fuddiant yn y penderfyniad wedi gofyn am adolygiad o’r penderfyniad; neu

• Mae’r comisiynydd traffig o’r farn bod amgylchiadau eithriadol sy’n cyfiawnhau’r adolygiad.

Gwybodaeth Allweddol ar Weithrediadau PSV

Cyflwyniad

Mae’r crynodeb hwn yn amlinellu’r egwyddorion allweddol o ganllawiau’r Uwch Gomisiynydd Traffig ar weithrediadau Cerbydau Gwasanaeth Cyhoeddus (PSV). Nid yw’n disodli’r ddogfen statudol lawn a rhaid ei ddarllen ochr yn ochr â’r Canllawiau, Cyfarwyddiadau, Atodiadau ac Enghreifftiau Achos manwl sy’n dilyn.

Am y testun cyflawn, gan gynnwys cyfeiriadau deddfwriaethol a chyfraith achos, cyfeiriwch at: Comisiynwyr traffig: gweithrediadau cerbydau gwasanaeth cyhoeddus - GOV.UK

Diffiniad o Gerbydau Gwasanaeth Cyhoeddus

Yn gyffredinol, mae angen trwydded weithredwr PSV os yw’ch cerbyd wedi’i gynllunio neu ei addasu i gludo naw neu fwy o deithwyr a’ch bod yn derbyn taliad am eu cario.

Weithiau gall cerbydau bach gydag wyth neu lai o seddi teithwyr gael eu dosbarthu fel PSVs a’u gweithredu o dan drwydded gweithredwr PSV os codir prisiau ar wahân. Fodd bynnag, dim ond pan fodlonir un o ddau amod y caniateir hyn. Naill ai mae’r daith yn cael ei hysbysebu i’r cyhoedd, gan greu cyfle i unrhyw un ymuno, neu ni hysbysebwyd y daith ond cychwynnwyd y trefniadau ar gyfer dod â theithwyr at ei gilydd a chasglu prisiau ar wahân gan y gyrrwr, gweithredwr, perchennog, neu gyfryngwr taledig - nid gan y teithwyr eu hunain. Os nad yw’r naill na’r llall o’r amodau hyn, bydd y cerbyd fel arfer yn cael ei drwyddedu fel cerbyd llogi preifat neu dacsi gan yr awdurdod lleol.

Limousines a Cerbydau Newydd-deb

Ni ddylid trwyddedu limwsinau ymestyn gyda mwy nag wyth sedd teithwyr fel cerbydau llogi preifat. Mae gwiriadau diogelwch a chydymffurfiaeth yn hanfodol, a rhaid i gerbydau fodloni safonau Cymeradwyo Cerbydau Unigol. Mae’r rhan fwyaf o weithrediadau limousine bach yn dod o dan drwyddedu llogi preifat, ond gall rhai fod yn gymwys fel PSVs os bodlonir yr holl ofynion cerbydau bach.

Mathau o Drwydded Gweithredwr PSV

Mae sawl math o drwydded gweithredwr PSV:

• Safonol cenedlaethol: Caniatáu gweithredu cerbydau gwasanaeth cyhoeddus ym Mhrydain Fawr. Wedi’i fwriadu ar gyfer gweithredwyr masnachol amser llawn, mae’n gofyn am enw da, sefyllfa ariannol, cymhwysedd proffesiynol, a rheolwr trafnidiaeth cymwysedig.

• Rhyngwladol safonol: Yn ymestyn caniatâd y drwydded genedlaethol i deithiau rhyngwladol, sy’n addas ar gyfer gweithredwyr sy’n rhedeg gwasanaethau bysiau trawsffiniol neu ryngwladol. Mae’n cario’r un gofynion â’r drwydded genedlaethol, gyda chydymffurfiaeth ryngwladol ychwanegol.

• Trwydded gyfyngedig: Fel arfer yn caniatáu gweithredu un neu ddau o gerbydau. Fel arfer mae’r rhain yn fysiau mini naw i un ar bymtheg o sedd teithwyr sy’n gweithredu o dan amodau penodol, megis pan nad cludiant teithwyr yw prif alwedigaeth y gweithredwr (e.e., gwestai neu ysgolion). Nid oes angen rheolydd trafnidiaeth

• Cyfyngedig arbennig: Galluogi gweithredwyr tacsi trwyddedig neu gerbydau llogi preifat i redeg gwasanaethau bws lleol. Rhaid i’r gwasanaethau hyn fod â stopiau dim mwy na pymtheg milltir oddi wrth ei gilydd a chynnwys o leiaf un stop yn yr ardal a roddodd y drwydded tacsi neu logi preifat. Rhaid i’r gwasanaeth hefyd fod wedi’i gofrestru gyda’r Comisiynydd Traffig lleol.

Canolfannau Gweithredu

Canolfannau gweithredu yw’r lleoliadau lle mae cerbydau fel arfer yn cael eu cadw Comisiynwyr traffig: canolfannau gweithredu, sefydliadau sefydlog a chyfeiriadau ar gyfer gwasanaeth - GOV.UK. Rhaid i’r safleoedd hyn fod â digon o gapasiti ar gyfer y cerbydau a chaniatáu gwiriadau cerdded dyddiol diogel gan yrwyr. Nid oes unrhyw ddarpariaeth i ystyried addasrwydd amgylcheddol canolfan weithredu ar drwydded gweithredwr PSV.

Ceisiadau ac Ymddygiad Difrifol

Gall comisiynwyr traffig wrthod ceisiadau sy’n anghyflawn neu lle mae ymddygiad yr ymgeisydd yn ddifrifol neu’n afresymol, heb yr angen am ymchwiliad cyhoeddus. Os bydd cais yn mynd ymlaen i ymchwiliad cyhoeddus, gellir gorchymyn costau yn erbyn partïon sy’n gyfrifol am ymddygiad amhriodol.

Hygyrchedd

Mae’r Rheoliadau Hygyrchedd Cerbydau Gwasanaeth Cyhoeddus (PSVAR) yn berthnasol i gerbydau a gyflwynwyd ers 2000 gyda chynhwysedd sy’n fwy na 22 o deithwyr ac a ddefnyddir ar gyfer gwasanaethau lleol neu restredig. Rhaid i weithredwyr ddarparu gwybodaeth am lwybrau mewn fformatau sain a gweledol. Mae peidio â chydymffurfio yn drosedd.

Trafnidiaeth Gymunedol a Gweithrediadau Trwyddedau

Darperir cludiant cymunedol gan sefydliadau gwirfoddol a nid-er-elw, yn aml o dan drwyddedau adran 19 neu 22. Mae’r trwyddedau hyn yn caniatáu cludo ar gyfer llogi neu wobr heb drwydded gweithredwr PSV, ar yr amod bod y sefydliad yn bodloni un o’r eithriadau at ddibenion anfasnachol, prif alwedigaeth, neu weithrediadau pellter byr.

Mae trwyddedau adran 19 ar gyfer sefydliadau sy’n gwasanaethu addysg, crefydd, lles cymdeithasol, neu hamdden, tra bod trwyddedau adran 22 yn caniatáu gwasanaethau bws cymunedol i’r cyhoedd.

Rhaid i ddeiliaid trwydded barhau i fodloni’r eithriad trwy gydol oes trwydded, cynnal cerbydau i’r safonau gofynnol a chadw cofnodion. Gall trwyddedau gael eu hamrywio neu eu diddymu gan y comisiynydd traffig os nad yw’r amodau yn cael eu bodloni. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma: Trwyddedau a rhwymedigaethau adran 19 a 22: cludiant teithwyr dielw - GOV.UK

Prif alwedigaeth – Gweithrediadau Trwydded a Thrwydded Gweithredwr PSV

Mae’r brif alwedigaeth yn sicrhau nad gweithrediad PSV yw prif weithgaredd yr ymgeisydd ar gyfer trwyddedau cyfyngedig a thrwyddedau penodol. Mae’n ofynnol i ymgeiswyr ddarparu tystiolaeth sy’n dangos mai gweithgaredd penodol yw eu prif alwedigaeth. Ni all gweithgareddau fel mynd ar drywydd hobi, gwaith elusennol neu weithgareddau eraill nad ydynt yn cynhyrchu incwm ddod o fewn y diffiniad o alwedigaeth. Dylai ymgeiswyr ddarparu datganiad cyflawn o’r holl ffynonellau incwm a symiau a dderbyniwyd megis:

• Unig fasnachwyr - P60s, slipiau cyflog, neu ffurflenni treth;

• Partneriaethau - rhaid i fusnes y bartneriaeth ddangos y brif alwedigaeth, nid partneriaid unigol trwy gytundebau partneriaeth a chyfrifon;

• Cwmnïau cyfyngedig - dogfennau corffori, cyfrifon archwiliedig (os yw’n berthnasol), a chynlluniau busnes.

• Partneriaethau Atebolrwydd Cyfyngedig - datganiadau banc, ffurflenni treth, a chynlluniau busnes.

Mae’r rheol hon yn berthnasol trwy gydol oes y drwydded a rhaid ei chadarnhau bob pum mlynedd. Os yw’r brif alwedigaeth yn newid, rhaid i’r gweithredwr roi’r gorau i weithredu o dan y drwydded gyfyngedig a gwneud cais am drwydded safonol.

Anfasnachol – Gweithrediadau Trwydded

Mae’r eithriad anfasnachol ar gyfer gweithrediadau trwydded yn canolbwyntio ar y dibenion y mae’r sefydliad yn ymwneud â darparu gwasanaethau cludiant teithwyr ar y ffordd ac a yw’r dibenion hynny’n anfasnachol yn unig. Os yw unrhyw ran yn fasnachol, ni all yr eithriad hwn fod yn berthnasol.

Nid yw statws elusennol yn cymhwyso sefydliad yn awtomatig. Nid yw codi tâl ar deithwyr yn gwneud gwasanaeth masnachol ar ei ben ei hun. Mae talu costau neu wneud gwarged bach yn dderbyniol os yw’r nod yn fudd cymdeithasol. Fodd bynnag, os darperir gwasanaethau yn bennaf i gynhyrchu incwm, hyd yn oed i ariannu gweithgareddau eraill, nid yw’r eithriad yn berthnasol.

Mae asesiad yn dibynnu ar y darlun cyffredinol. Mae ystyriaethau pwysig yn cynnwys lefel y ffioedd am wasanaethau, a yw contractau’n cael eu hennill trwy dendro cystadleuol, maint a graddfa’r gweithrediadau, ac a yw’r sefydliad yn dibynnu ar wirfoddolwyr neu’n talu staff ar gyfraddau masnachol.

Pellter Byr – Gweithrediadau Trwydded

Mae’r eithriad pellter byr ar gyfer gweithrediadau trwydded yn berthnasol i weithredwyr sy’n gweithio yn y DU yn unig ac sy’n cael effaith fach ar y farchnad drafnidiaeth oherwydd bod y teithiau’n fyr. Mae’r gyfraith yn gyffredinol yn diffinio pellter byr fel naill ai’n gweithredu o fewn radiws deg milltir o bwynt penodedig neu lle nad yw cyfanswm y daith o’r casglu cyntaf i’r gollwng olaf yn fwy na deng milltir mewn llinell syth. Nid yw’r diffiniad hwn yn gynhwysfawr, ac mae pob achos yn cael ei asesu’n unigol. Er enghraifft, gall gweithredwyr mewn ardaloedd gwledig ddarparu tystiolaeth bod pellter ychydig yn hirach yn dal i gael effaith fach ar y farchnad.

Penderfynu ar Drwyddedau ac Apeliadau

Rhaid cyfathrebu penderfyniadau yn ysgrifenedig, ac mae gan ddeiliaid trwydded yr hawl i ofyn am wrandawiad. Os yw trwydded yn cael ei ddirymu, dim ond trwy adolygiad barnwrol yn y llysoedd uwch y gellir herio’r penderfyniad.

Cyhoeddwyd ar 21 Ebrill 2026