Cyfarwyddyd

Sut i ddewis enw elusen

Dewiswch enw unigryw a chofiadwy y bydd pobl yn ei gofio pan fyddant yn penderfynu gwneud rhodd neu'n ystyried gwirfoddoli.

Sut i ddewis enw

Fel ymddiriedolwyr, rydych chi’n gyfrifol am ddewis enw ar gyfer eich elusen. Dylech:

  • wneud yn siŵr nad oes unrhyw elusennau eraill gyda’r un enw neu rywbeth sy’n rhy debyg - os yw hyn yn fwriadol bydd rhaid i chi esbonio pam - gall y Comisiwn Elusennau ofyn i chi ei newid os oes posibilrwydd y gallai fod yn gamarweiniol i’r cyhoedd i gael dwy elusen sydd ag enwau tebyg
  • osgoi defnyddio geiriau neu acronymau a allai beri tramgwydd yn Saesneg neu mewn iaith arall - ni fydd y comisiwn yn cofrestru elusennau gydag enwau a allai fod yn sarhaus
  • osgoi enwau camarweiniol, er enghraifft, awgrymu bod eich elusen yn gwneud rhywbeth neu’n gweithio mewn lleoliad arbennig pan nad yw’n gwneud hynny mewn gwirionedd
  • gwneud yn siŵr bod caniatâd gennych i ddefnyddio’r enw, er enghraifft, os yw’n enw unigolyn neu’n ddarostyngedig i hawliau eiddo deallusol
  • ystyried dewis rhywbeth unigryw fel bod rhywun yn gallu cael hyd i’ch elusen pan fydd yn chwilio’r gofrestru - nid ‘Ymddiriedolaeth y Neuadd Bentref’, er enghraifft, a allai gynnig cannoedd o elusennau sydd â’r geiriau cyffredin hyn yn eu henw

Elusennau sydd ag enwau tebyg

Chwiliwch y gofrestr elusennau i wirio nad yw enwau unrhyw elusennau cofrestredig yn debyg i’r enw rydych am ei ddefnyddio. Dylech ddewis ‘chwilio manwl’ a chynnwys elusennau cofrestredig ac elusennau a ddilëwyd. Gallwch chwilio’r rhyngrwyd hefyd i chwilio am elusennau sydd heb gofrestru neu sefydliadau eraill sydd ag enwau tebyg.

Os yw’ch elusen yn sefydliad corfforedig elusennol (SCE) ni all gael yr un enw â chwmni cofrestredig. Gwiriwch Tŷ’r Cwmnïau i sicrhau nad oes unrhyw gwmnïau gydag enw tebyg i’ch SCE chi.

Pwerau’r comisiwn i newid enwau

Os ydych yn gwneud cais i gofrestru neu newid prif enw’ch elusen i un sy’n gamarweiniol neu sydd eisoes yn cael ei ddefnyddio gan elusen arall, mae pwerau cyfreithiol gan y comisiwn i’ch gorfodi i’w newid. Bydd eich elusen yn gyfrifol am unrhyw gostau sy’n codi.

Fel arfer gall ymddiriedolwyr newid enw eu helusen eu hunain, drwy ddefnyddio pŵer diwygio yn eu dogfen lywodraethol.

Anghydfodau ynghylch enwau

Ni all y comisiwn warantu, cadw neu awgrymu prif enw neu enw gweithredol ar ran yr ymddiriedolwyr. Hefyd, nid yw cofnod o enw yn y gofrestr elusennau yn creu unrhyw hawl i’r elusen ddefnyddio’r enw hwnnw ar draul unrhyw elusennau eraill.

Os oes anghydfod ynghylch enw elusen, mae’r comisiwn yn disgwyl i chi wneud pob ymdrech rhesymol i ddatrys y mater eich hun. Bydd y comisiwn yn ymyrryd dim ond os:

  • yw’r prif enw sy’n destun anghydfod yn un y mae pŵer cyfreithiol ganddo i’w newid
  • mae tystiolaeth gan y comisiwn fod yr enw yn achosi risg uchel o ddryswch, niwed neu golled (megis colled ariannol i elusen arall sydd ag enw tebyg iawn ac mae’r dryswch yn cael effaith ar roddion)

Mae’r comisiwn yn esbonio canllawiau staff sut y mae’n gwneud penderfyniadau am enwau elusennau.

Enwau gweithredol

Mae enwau ‘gweithredol’ gan rai elusennau, sef yr enwau y cânt eu hadnabod wrthynt yn hytrach na’u teitl llawn. Er enghraifft, mae Comic Relief a Sport Relief yn enwau gweithredol ar gyfer Charity Projects. Gallwch ddefnyddio byrfoddau fel enwau eraill hefyd, megis NSPCC. Rhestrwch unrhyw enwau eraill neu enwau gweithredol y mae’ch elusen yn eu defnyddio os ydych yn gwneud cais i’w chofrestru.

Nid oes gan y comisiwn unrhyw bwerau cyfreithiol i’ch gorfodi i newid enw gweithredol, ond gall wrthod gofnodi’r enw, neu gall ddileu’r enw o’r gofrestr elusennau os yw’n debygol o achosi cwynion, anghydfodau, tramgwydd neu ddryswch cyhoeddus.

Enwau mewn ieithoedd heblaw’r Saesneg

Os ydych yn gwneud cais i gofrestru eich elusen bydd rhaid i chi gynnwys yn eich cais gyfieithiad o unrhyw eiriau nad ydynt yn eiriau Saesneg yn enw eich elusen. Mae hyn er mwyn i’r comisiwn allu gwirio nad yw’n sarhaus, yn gamarweiniol neu’n rhy debyg i enw elusen arall.

Defnyddio ‘elusen’ yn yr enw

Gall y geiriau ‘elusen’, ‘elusennau’ neu ‘elusennol’ (a elwir yn eiriau sensitif) ffurfio rhan o’ch enw. Fodd bynnag, os ydych yn cofrestru eich elusen fel cwmni, cyn ei fod yn cyhoeddi Tystysgrif Corffori bydd angen prawf ar Dŷ’r Cwmnïau nad yw’r comisiwn yn gwrthwynebu defnyddio’r geiriau hyn yn yr enw.

Mae Canllawiau Tŷ’r Cwmnïau ar enwau cwmnïau yn rhestru’r geiriau a’r ymadroddion sy’n rhai sensitif yn eu barn nhw.

Polisi’r Comisiwn ar ddefnyddio’r geiriau ‘elusen’, ‘elusennau’, neu ‘elusennol’ gan gwmnïau elusennol

Nid yw’r comisiwn yn gwrthwynebu defnyddio’r geiriau ‘elusen’, ‘elusennau’ neu ‘elusennol’ (a elwir yn eiriau sensitif) pan fydd y cwmni yn elusen ac fel rheol ystyrir bod y mater hwn yn rhan o broses gofrestru’r elusen. Os yw cwmni sydd am gofrestru fel elusen am ddefnyddio un o’r geiriau sensitif, dylai gyflwyno cais i gofrestru cyn corffori’r cwmni, a thicio’r blwch perthnasol ar y ffurflen gais i gofrestru i nodi bod angen datganiad dim gwrthwynebiad. Os ydych yn sefydlu cwmni elusennol ac yn defnyddio unrhyw un o’r geiriau sensitif, gweler ein polisi yn adran E6 o OG330 Enwau Elusennau.

Yn achos cwmnïau anelusennol, gweler polisi’r comisiwn ar ddefnyddio’r geiriau ‘elusen’, ‘elusennau’ neu ‘elusennol’ gan gwmnïau anelusennol.

Published 23 Mai 2013