Canllawiau

Safonau CThEF ar gyfer asiantau

Diweddarwyd 9 Chwefror 2026

1. Pam mae gan CThEF safonau ar gyfer asiantau

Mae CThEF yn cydnabod gwerth cael asiantau proffesiynol i helpu trethdalwyr i gydymffurfio â’u rhwymedigaethau treth.

Mae’r safonau ar gyfer asiantau yn nodi:

• yr hyn y mae CThEF yn ei ddisgwyl gan asiantau treth ac ymgynghorwyr treth wrth iddynt ddelio â CThEF
• trosolwg o’r ffordd y bydd CThEF yn mynd i’r afael â’r ychydig o asiantau nad ydynt yn bodloni’r safonau (dylech hefyd ddarllen yr wybodaeth am ddull CThEF o ran gweithio gydag asiantau treth)

Nid yw safonau CThEF ar gyfer asiantau yn disodli:

• unrhyw beth yn y gyfraith
• canllawiau CThEF

Nid yw’r safonau yn gwrth-wneud breintiau proffesiynol cyfreithiol na ddyletswyddau proffesiynol a bennir gan gyrff proffesiynol perthnasol.

Cyhoeddwyd y safonau am y tro cyntaf ym mis Chwefror 2016. Cawsant eu diweddaru yn 2018 ac yn 2023. Mae’r diweddariadau’n rhan o waith parhaus CThEF o ran codi safonau yn y farchnad cyngor treth (yn agor tudalen Saesneg).

1.1 Ar gyfer pwy y mae’r safonau hyn

Mae’r safonau yn nodi disgwyliadau CThEF o bob unigolyn a busnes sy’n asiant treth. Nid yw’n berthnasol i gynorthwywyr dibynadwy.

Asiantau treth yw asiantau ac ymgynghorwyr sydd wedi’u sefydlu yn y DU, neu mewn gwledydd eraill, ac sy’n gweithredu’n broffesiynol mewn perthynas â materion treth pobl eraill. Mae hyn yn cynnwys asiantau ac ymgynghorwyr trydydd parti, p’un a ydynt yn gweithredu mewn perthynas â materion treth yn y DU neu faterion treth alltraeth sydd â goblygiadau treth posibl yn y DU. Mae’n berthnasol i bob asiant sy’n delio â CThEF.

Yn y safonau hyn, mae’r term ‘asiant’ yn cyfeirio at asiantau treth ac ymgynghorwyr treth.

Gall asiantau fod yn unigolion, partneriaethau, cwmnïau ymgorffori neu unrhyw fath o endid cyfreithiol sy’n darparu cyngor treth neu wasanaethau treth. Mae hyn yn cynnwys:

• cyfrifwyr a llyfrifwyr
• asiantau trydydd parti
• asiantau sy’n cyflwyno Ffurflenni Treth a dogfennau cysylltiedig yn unig
• asiantau sy’n gweithredu ar ran eu cleientiaid, heb gynnig unrhyw gyngor treth i’r cleientiaid hynny
• gweithwyr cyfreithiol a gweithwyr proffesiynol eraill sy’n darparu cyngor treth neu wasanaethau cyfrifyddu ochr yn ochr â gwaith arall
• asiantau sy’n cynghori ar, neu’n delio ag, unrhyw incwm o dramor sy’n dod i law trethdalwyr sy’n preswylio yn y DU
• asiantau sy’n cynghori ar, neu’n gweithio mewn, trefniadau treth alltraeth sydd â goblygiadau treth posibl yn y DU
• asiantau mewn gwledydd eraill sy’n gweithredu ar ran cleientiaid sydd â rhwymedigaethau treth yn y DU
• asiantau sy’n cynorthwyo cleientiaid i wneud hawliadau am unrhyw ad-daliad treth neu ryddhad treth

Nid yw hon yn rhestr gyflawn.

1.2 Yr hyn y gallwch ei ddisgwyl gennym ni

Os yw cwsmer wedi awdurdodi asiant i ddelio â ni ar ei ran, byddwn yn delio â’r asiant hwnnw yn gwrtais ac yn broffesiynol. Gall CThEF benderfynu anwybyddu awdurdodiad a gwrthod delio ag asiant os oes rheswm dros wneud hynny.

Rydym am gynnig gwasanaeth i asiantau sy’n deg, yn gywir ac sy’n seiliedig ar ymddiriedaeth a pharch gan y naill a’r llall. Rydym hefyd yn awyddus i’w gwneud hi mor hawdd â phosibl i asiantau gael pethau’n iawn.

Mae Siarter CThEF a dull CThEF o ran gweithio gydag asiantau treth yn nodi’r gwasanaeth a’r safon ymddygiad y dylai asiantau ei ddisgwyl wrth ryngweithio â ni.

1.3 Yr hyn a ddisgwyliwn gennych chi

Dylai pob asiant sy’n dod o dan y safonau fodloni’r disgwyliadau a nodir yn adran 4. Mae safonau ar gyfer cynllunio treth yn cael eu cynnwys yn benodol yn adran 4.4.

Dylai asiantau hefyd ystyried:

• unrhyw rwymedigaethau a gofynion statudol neu gyfreithiol perthnasol
• canllawiau cydymffurfiaeth CThEF

2. Sut mae safonau CThEF a safonau cyrff proffesiynol yn gysylltiedig

Amcangyfrifir bod tua 65% o asiantau yn aelodau o gyrff proffesiynol. Mae’r cyrff hyn yn nodi’r safonau a ddisgwylir gan eu haelodau.

Mae CThEF yn gweithio gyda chyrff proffesiynol i sicrhau bod dull cyson o ddelio ag achosion o dorri safonau proffesiynol.

2.1 Safonau cyrff proffesiynol ar gyfer eu haelodau

Mae’r cyrff proffesiynol mwyaf o ran cyfrifeg a threth yn y DU yn defnyddio arweiniad sy’n rhoi egwyddorion eu codau moeseg mewn cyd-destun trethiant. Gelwir hyn yn yr Ymddygiad Proffesiynol mewn perthynas â Threthiant. Mae gan gyrff proffesiynol eraill eu safonau neu eu codau moeseg eu hunain, ac mae’n ofynnol i’w haelodau ddilyn y rhain.

Mae codau moeseg yn nodi’r egwyddorion sylfaenol a’r safonau ymddygiad y mae’n rhaid i holl aelodau, cysylltiolion a myfyrwyr y cyrff proffesiynol hynny eu dilyn.

Mae CThEF yn disgwyl i aelodau o gorff proffesiynol ddilyn cod moeseg y corff hwnnw. Disgwyliwn i bob asiant sy’n rhyngweithio â CThEF gadw at ein safonau, ni waeth beth fo’i aelodaeth o gorff proffesiynol. Fodd bynnag, os yw asiantau yn bodloni cod moeseg eu corff proffesiynol, ni ddylai safonau CThEF ar gyfer asiantau osod gofynion pellach arnynt.

2.2 Egwyddorion sylfaenol yr Ymddygiad Proffesiynol mewn perthynas â Threthiant

Mae CThEF yn cydnabod ac yn cymeradwyo’r arweiniad Ymddygiad Proffesiynol mewn perthynas â Threthiant.

Mae safonau CThEF yn canolbwyntio ar 3 o’r 5 egwyddor sylfaenol a geir yn yr Ymddygiad Proffesiynol mewn perthynas â Threthiant. Yr rhain yw:

• uniondeb
• cymhwysedd proffesiynol a gofal dyladwy
• ymddygiad proffesiynol

Mae cynnal safonau uchel o fewn y 3 egwyddor hyn yn hanfodol i’r berthynas rhwng asiantau a CThEF.

Y 2 egwyddor nad ydynt wedi’u nodi’n benodol yn safonau CThEF yw gwrthrychedd a chyfrinachedd.

3. Cynnal Safonau CThEF

3.1 Sut mae CThEF yn monitro’r safonau

Wrth gyflawni ei waith, mae CThEF yn casglu tystiolaeth o unrhyw ymddygiad gwael gan asiantau. Mae’r safonau ar gyfer asiantau yn nodi’r hyn a ddisgwyliwn gan asiantau.

Rydym yn datblygu’r ffordd rydym yn gweithio gydag asiantau, gyda’r bwriad o wahaniaethu’n well rhwng asiantau yn ôl y gwerth y maent yn ei ychwanegu neu’r risgiau y maent yn eu peri. Wrth i ni ddefnyddio ein data yn fwy effeithiol yn y modd hwn, byddwn yn gwella ein gallu i nodi achosion o safonau gwael ymhlith asiantau treth, a chymryd y camau priodol.

3.2 Beth sy’n digwydd pan nad yw’r safonau yn cael eu bodloni

Bydd CThEF yn ystyried cymryd camau yn erbyn asiantau nad ydynt yn bodloni’r safonau. Caiff hyn ei ystyried ar sail pob achos yn unigol.

Mae’r rhan fwyaf o asiantau treth yn cynnal safonau proffesiynol uchel ac yn ychwanegu gwerth at y system dreth. Ar gyfer yr ychydig o asiantau nad ydynt yn cynnal safonau uchel, mae gan CThEF nifer o bwerau i fynd i’r afael ag arferion gwael, ac mae’n defnyddio’r pwerau hyn yn unol â’r egwyddorion a nodir yn null CThEF o ran gweithio gydag asiantau.

Mewn achosion o ymddygiad gwael gan asiantau, bydd CThEF gan amlaf yn mynd ati i geisio datrys unrhyw anawsterau wrth weithio gyda’r asiant yn y lle cyntaf.

Os nad yw’r asiant yn ymateb i CThEF, neu os yw’r mater yn ddigon difrifol i ofyn am ymateb cryf ar unwaith, bydd CThEF yn cymryd camau cryfach.

Mae gan CThEF amrywiaeth o wahanol ddulliau, polisïau a phwerau i’w defnyddio i ddelio ag asiantau nad ydynt yn bodloni’r safonau. Gallai’r rhain gynnwys:

• rhwystro mynediad at wasanaethau asiant CThEF
• hysbysiadau ymddygiad anonest gan asiantau treth, gyda’r posibilrwydd o gosbau pellach a chyhoeddi’r manylion hyn
• ymchwiliad troseddol os oes amheuaeth o drosedd
• gwrthod delio ag asiant o gwbl

Pan fo’n briodol, bydd cyrff proffesiynol perthnasol yn cael gwybod am gamymddwyn gan eu haelodau drwy Ddatgeliad er Budd y Cyhoedd.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch ‘Codi safonau yn y farchnad cyngor treth — adolygiad CThEF o bwerau i gynnal ei safonau ar gyfer Asiantau’ (yn agor tudalen Saesneg)

4. Y Safonau

Dylai pob asiant gynnal safonau uchel sy’n hyrwyddo cydymffurfiaeth treth.

4.1 Uniondeb

Disgwyliwn i asiantau fod yn glir ac yn onest. Mae hyn yn cynnwys:

• rhoi gwybod i CThEF os na allant ddarparu’r wybodaeth berthnasol am nad yw’r cleient wedi rhoi ei ganiatâd
• ymateb yn brydlon pan fydd CThEF yn defnyddio ei bwerau gwybodaeth
• peidio ag awgrymu mewn unrhyw ffordd bod CThEF yn eu cymeradwyo fel asiant, neu eu bod yn rhan o CThEF neu’n gweithredu ar ei ran
• gwneud eu hunaniaeth fel asiant a’u busnes yn glir, os ydynt yn cael eu hadnabod gan enw masnachu neu fersiwn fyrrach o’u henw cyfreithiol

4.2 Cymhwysedd proffesiynol a gofal dyladwy

Disgwyliwn i asiantau wneud y canlynol:

• cynnal gwybodaeth gywir a ddiweddar o’r meysydd treth y maent yn delio â hwy
• gweithio i atal camgymeriadau yng nghyfrifiadau treth neu hawliadau eu cleientiaid, ac osgoi cynnwys ffigurau mewn Ffurflenni Treth neu hawliadau nad ydynt yn gynaliadwy neu sydd heb sail
• cadw cofnodion cyfoes o’r cyngor a roddwyd i’w cleientiaid a phryd y rhoddwyd y cyngor hwnnw
• cynghori eu cleientiaid i gymryd camau i roi pethau’n iawn pan ganfyddir gwallau yn eu materion treth — os nad yw’r cleient yn fodlon cywiro’r gwallau, dylai’r asiant ystyried peidio â gweithredu ar ei ran — os bydd yr asiant yn parhau i weithredu ar ran y cleient mewn achosion o’r fath, gallai hyn beri risg o alluogi osgoi treth, a allai fod yn destun ymchwiliad troseddol
• cynnal diogelwch yr wybodaeth sydd ganddynt am eu cleientiaid
• cymryd camau rhesymol i sicrhau bod unrhyw fewnbwn trydydd parti a ddefnyddir wrth weithredu ar ran cwsmer (megis meddalwedd neu gyngor arbenigol) yn darparu canlyniadau cywir ac yn cydymffurfio â rhwymedigaethau treth y cwsmer
• rhoi gwybod i CThEF am amheuaeth o dwyll treth neu osgoi treth lle nad yw cyfrinachedd cleient yn berthnasol (darllenwch ofynion y gyfraith yn adran 4.3.1)

4.3 Ymddygiad proffesiynol

4.3.1 Cydymffurfiad cyfreithiol

Mae’n rhaid i asiantau gadw at yr amodau canlynol:

• sicrhau bod eu materion treth eu hunain yn gywir ac wedi’u diweddaru, gan gynnwys cadw at unrhyw drefniadau Amser i Dalu sydd ar waith
• cydymffurfio’n llawn â chyfraith a rheoliadau treth sy’n ymwneud â’u gweithgarwch proffesiynol, gan gynnwys cofrestru o dan Reoliadau Gwyngalchu Arian, Ariannu Terfysgaeth a Throsglwyddo Cronfeydd (Gwybodaeth am y Talwr) 2017, a glynu wrth y rheoliadau hyn — mae hyn yn cynnwys rhoi gwybod am unrhyw euogfarnau perthnasol y mae’r asiant wedi’u cael o dan atodlen 3 o’r ddeddfwriaeth honno
• cydymffurfio â gofynion cyfreithiol y DU o ran gwybodaeth yn y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data, Deddf Diogelu Data 2018 (yn agor tudalen Saesneg)
• cydymffurfio â chyfraith a chodau perthnasol eraill, er enghraifft Deddf Hawliau Defnyddwyr, y Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg, a’r cod a luniwyd gan y Pwyllgor Arferion Hysbysebu
• cyflwyno Adroddiadau Gweithgarwch Amheus i’r Asiantaeth Troseddu Cenedlaethol yn unol â’r Ddeddf Enillion Troseddau 2002

4.3.2 Rhyngweithio â CThEF

Disgwyliwn i asiantau wneud y canlynol:

• gweithio’n adeiladol gyda CThEF mewn ymchwiliadau, ymholiadau ac ym mhob cais ffurfiol ac anffurfiol am wybodaeth berthnasol — pennir yr wybodaeth berthnasol gan y cyd-destun a’r hyn sy’n rhesymol angenrheidiol pan allai effeithio ar sefyllfa dreth unigolyn
• delio â staff CThEF yn gwrtais ac yn broffesiynol
• cydymffurfio â thelerau ac amodau gwasanaethau ar-lein CThEF pan fyddant yn defnyddio gwasanaethau ar-lein CThEF, gan gynnwys cadw manylion ar gyfer cael mynediad at y gwasanaethau hyn, a manylion mewngofnodi cyfrif CThEF, yn ddiogel rhag unrhyw ddefnydd anawdurdodedig bob amser
• dim ond cael mynediad at ddata cleientiaid ar systemau CThEF drwy gael awdurdodiad a bwrw golwg dros y data hynny drwy eu cyfrif gwasanaethau asiant ar-lein
• defnyddio ffurflenni CThEF lle maent wedi’u rhagnodi neu’u gorfodi neu, os yw’r asiant yn defnyddio ei ffurflenni ei hun, cynnwys yr un wybodaeth sydd ei hangen gan y ffurflen berthnasol gan CThEF

4.3.3 Rhyngweithio â chleientiaid

Mae’n rhaid i asiantau gadw at yr amodau canlynol:

• ni chânt ofyn i unrhyw gleient rannu ei fanylion mewngofnodi i wasanaethau ar-lein CThEF (na thystysgrif ddigidol) gyda nhw
• bydd angen iddynt sicrhau bod pob deunydd hysbysebu a gohebu yn deg, yn glir, ac yn gywir ac nad ydynt yn camarwain neu’n cuddio ffeithiau perthnasol

Dylai asiantau wneud y canlynol:

• gwneud eu telerau ymgysylltu ar gyfer cleientiaid mor glir ac mor syml â phosibl, yn benodol:
  • sut i dalu’r asiant am ei wasanaethau
  • sut y bydd unrhyw ad-daliad o dreth sy’n ddyledus yn cyrraedd y cleient a pha amodau sy’n berthnasol (os o gwbl)
  • darparu manylion unrhyw ddidyniadau a wneir gan yr asiant o unrhyw ad-daliad y mae’r asiant yn ei drin ar ran y cleient
  • cadarnhau y gellir tynnu enwebiadau ar gyfer ad-daliadau yn ôl gan y cleient ar unrhyw adeg cyn i’r ad-daliad gael ei wneud, ac mae gan CThEF ddisgresiwn i beidio â thalu enwebai
  • gwneud yn glir yr hawliau sydd gan asiantau a’u cleientiaid i ddod â’r trefniant i ben yn gynnar neu’n unigol
• cytuno ar y telerau ymgysylltu cyn dechrau gweithredu ar ran y cleient, a chael cadarnhad bod y cleient yn eu derbyn
• cynnig cyfnod canslo rhesymol i gleientiaid, fel bod modd iddynt ganslo unrhyw gytundeb y maent wedi ymrwymo iddo yn ystod y cyfnod hwnnw
• darparu gwybodaeth berthnasol i gleientiaid cyn ac yn ystod eu hymgysylltiad
• rhoi dogfennau a gwybodaeth berthnasol gan gyn-gleientiaid ar gael i’w hymgynghorwyr newydd pan fydd ganddynt hawl i’w gweld, oni bai bod rhesymau cyfreithiol dros beidio â gwneud hynny

4.3.4 Anghenion ychwanegol cleientiaid

Mae CThEF yn annog asiantau i sicrhau bod y gwasanaethau y maent yn eu darparu ar gael ac yn hygyrch ar sail gyfartal i bob cwsmer drwy adnabod cwsmeriaid sydd angen cymorth ychwanegol, a rhoi cymorth ychwanegol ac addasiadau rhesymol yn unol â’r angen. Er enghraifft:

• ystyried anghenion cwsmeriaid sy’n ddall neu’n rhannol ddall
• defnyddio iaith glir a chryno wrth gyfathrebu â chwsmeriaid
• os yw’r cleient yn ymddangos yn bryderus neu o dan bwysau yn sgil unrhyw faterion treth sy’n effeithio arno, dywedwch wrtho fod cymorth a chefnogaeth ar gael ar wefan gwasanaethau iechyd meddwl y GIG

Mae CThEF yn disgwyl i asiantau ddilyn yr egwyddorion hyn, yn ogystal â’r safonau a nodwyd yn adran 2, wrth gynghori ar waith cynllunio treth.

4.4 Cynllunio treth

4.4.1 Cyfreithlon

Mae’n rhaid i asiantau weithredu’n gyfreithlon ac â chywirdeb bob amser a disgwyl yr un peth gan eu cleientiaid.

Dylai asiantau wneud y canlynol:

• seilio gwaith cynllunio treth ar asesiad realistig o’r ffeithiau ac ar ddehongliad credadwy o’r gyfraith
• cynghori eu cleientiaid os oes ansicrwydd sylweddol yn y gyfraith, er enghraifft, os yw’n hysbys bod barn CThEF yn wahanol neu’n anhysbys
• cynghori cleientiaid yn glir am y risg a’r costau o gael eu herio gan CThEF, ac unrhyw achos llys o ganlyniad i hyn

4.4.2 Datgelu a thryloywder

Mae CThEF yn disgwyl i unrhyw ddatgeliad a wneir gan asiantau gynrychioli’r holl ffeithiau perthnasol yn deg.

4.4.3 Cynghori ar drefniadau cynllunio treth

Mae’n rhaid i asiantau beidio â chreu, annog na hyrwyddo trefniadau neu strwythurau cynllunio treth sy’n:

• ceisio cyflawni canlyniadau sy’n groes i fwriad clir Senedd y DU wrth weithredu deddfwriaeth berthnasol
• hynod o artiffisial neu’n hynod o ddyfeisiedig ac sy’n ceisio manteisio ar ddiffygion yn y ddeddfwriaeth berthnasol

4.4.4 Barn broffesiynol a dogfennu priodol

Mae CThEF yn disgwyl i asiantau ymarfer barn broffesiynol wrth gymhwyso’r safonau hyn at sefyllfaoedd penodol o ymgynghori cleientiaid.

Dylai asiantau gadw nodiadau amserol o’r rhesymeg dros eu gweithredoedd wrth geisio cadw at y gofynion hyn.