Beth i'w wneud ar ôl i rywun farw
Pan fydd marwolaeth yn cael ei adrodd i grwner
Os bydd marwolaeth yn cael ei adrodd i grwner, gall y dogfennau sydd eu hangen arnoch i gofrestru’r farwolaeth fod yn wahanol.
Bydd y crwner yn ceisio darganfod sut y bu i’r unigolyn farw. Byddant yn rhyddhau’r corff i’w amlosgi neu ei gladdu unwaiith y byddant wedi cynnal eu harchwiliadau.
Mae’r canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
Os na fydd y crwner yn ymchwilio i farwolaeth
Efallai y bydd y crwner yn penderfynu nad oes angen iddynt gynnal ymchwiliad ar ôl i farwolaeth gael ei adrodd iddynt. Bydd yr archwilydd meddygol yn cysylltu â chi i gadarnhau y gallwch gofrestru’r farwolaeth.
Os bydd y crwner yn canfod achos y farwolaeth
Os bydd y crwner yn penderfynu bod achos y farwolaeth yn glir:
-
Byddant yn rhoi tystysgrif i’r cofrestrydd yn dweud nad oes angen cwest.
-
Bydd y cofrestrydd yn cysylltu â chi i drefnu i’r farwolaeth gael ei chofrestru.
Os bydd y crwner yn cynnal cwest
Mae’n rhaid i grwner gynnal cwest:
- os yw achos y farwolaeth dal yn anhysbys
- os yw’r unigolyn efallai wedi marw dan amgylchiadau treisgar neu annaturiol
- os yw’r unigolyn efallai wedi marw yn y carchar neu yn nalfa’r heddlu
Tystysgrifau marwolaeth
Os oes angen prawf o’r farwolaeth arnoch tra byddwch yn aros i’r cwest ddod i ben, gofynnwch i’r crwner am dystysgrif marwolaeth interim.
Unwaith y bydd y cwest drosodd, gallwch gael y dystysgrif marwolaeth derfynol gan y cofrestrydd.
Gallwch ddefnyddio’r naill dystysgrif neu’r llall i:
- wneud cais am brofiant
- rhoi gwybod am y farwolaeth i fwy nag un asiantaeth o’r llywodraeth gan ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith - gall y cofrestrydd eich helpu i wneud hyn.
Os oes angen post-mortem
Efallai y bydd y crwner yn penderfynu bod angen cynnal post-mortem i ddarganfod sut y bu farw’r unigolyn. Gellir gwneud hyn naill ai mewn ysbyty neu fortiwari.
Efallai y cynhelir post mortem hyd yn oed os yw’r crwner yn penderfynu peidio ag ymchwilio ‘r farwolaeth.
Ni allwch wrthwynebu post-mortem crwner - ond os ydych wedi gofyn mae’n rhaid i’r crwner ddweud wrthych (a meddyg teulu’r unigolyn) pryd a ble y bydd yr archwiliad yn cael ei gynnal.
Ar ôl y post-mortem
Bydd y crwner yn rhyddhau’r corff ar gyfer angladd ar ôl iddynt gwblhau’r archwiliadau post-mortem ac nid oes angen archwiliadau pellach.
Os caiff y corff ei ryddhau heb unrhyw gwest, bydd y crwner yn anfon ffurflen (‘Form CN2’) at y cofrestrydd yn nodi achos y farwolaeth.
Bydd y crwner hefyd yn anfon ‘Certificate of Coroner - form Cremation 6’ os yw’r corff i gael ei amlosgi.
Cael cymorth
Gallwch gael cymorth annibynnol rhad am ddim gan The Coroners’ Courts Support Service.
The Coroners’ Courts Support Service (Cymru a Lloegr)
Ffôn: 0300 111 2141
Dydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 7pm
Dydd Sadwrn, 9am i 2pm
Gwybodaeth am gost galwadau