Canllawiau

Gwneud hawliad am arian a gedwir gan Adran Siawnsri'r Uchel Lys

Canllawiau ar gyfer ceisiadau i hawlio arian a dalwyd i’r llys yn dilyn achos cyfreithiol ynghylch meddiant eiddo neu anghydfod rhwng cyfranddalwyr.

Trosolwg

Bydd y canllaw hwn yn eich helpu i gwblhau cais i Adran Siawnsri’r Uchel Lys i hawlio arian a dalwyd i’r llys ar eich rhan yn ôl:

  • yn dilyn achos cyfreithiol sy’n ymwneud ag adfeddiannu eiddo
  • yn unol ag adran 63 o Ddeddf Ymddiriedolwyr 1925
  • os ydych chi’n gyfranddaliwr sy’n anghytuno â phenderfyniad mawr a wnaed gan gwmni

Er mwyn gwneud cais, bydd angen i chi lenwi a dychwelyd:

Adfeddiannu eiddo

Ar ôl i eiddo gael ei adfeddiannu, os oes arian dros ben ac nad yw’n bosibl lleoli neu nodi pwy allai fod â hawl i’r arian hwn, cânt eu dal gan Adran y Siawnsri.

Gallwch ddefnyddio ffurflen CH60 i ddarparu tystiolaeth o’ch hunaniaeth a’i chyflwyno gyda’ch hysbysiad cais i hawlio unrhyw arian y gallech fod â hawl iddo.

Adran 63 Deddf Ymddiriedolwyr 1925

Mae Adran 63 yn caniatáu i ymddiriedolwyr dalu arian ymddiriedolaeth i’r llys mewn rhai amgylchiadau – er enghraifft, lle nad ydynt wedi gallu dod o hyd i fuddiolwr na chael eu manylion banc.

Gallwch ddefnyddio ffurflen CH60 i ddarparu tystiolaeth o’ch hunaniaeth a’i chyflwyno gyda’ch hysbysiad cais i hawlio unrhyw arian y gallech fod â hawl iddo.

Anghydfodau cyfranddalwyr

Pan fydd cwmni’n cael ei gymryd drosodd, gwneir cynnig i’r cyfranddalwyr gan y cwmni sy’n gwneud y cynnig i gymryd drosodd. Weithiau gall y gwerthiant fynd rhagddo er nad yw pob cyfranddalwyr wedi derbyn y cynnig. Gelwir y rhain yn ‘gyfranddalwyr sy’n anghytuno’ ac mae eu henwau’n cael eu cadw ar gofrestr anghytuno. Yna gall y cwmni dalu arian hyd at werth eu cyfranddaliadau i’r llys. Mae’r arian hwn yn cael ei gadw gan Adran y Siawnsri.

Os ydych chi’n gyfranddaliwr sy’n anghytuno, gallwch ddefnyddio ffurflen CH60 i ddarparu tystiolaeth o’ch hunaniaeth a’i chyflwyno gyda’ch hysbysiad cais i hawlio unrhyw arian y gallech fod â hawl iddo.

Gwiriwch a oes arian yr ydych yn gymwys i’w gael

Rhaid i chi wirio a oes arian heb ei hawlio yr ydych yn gymwys i’w gael gan lys sifil yng Nghymru a Lloegr.

Os ydych chi’n credu bod Swyddfa Cronfeydd y Llys (CFO) yn dal arian ac yr hoffech chi ddarganfod faint o arian sy’n cael ei ddal, rhaid i chi gysylltu â nhw a gofyn iddyn nhw wneud chwiliad.

Court Funds Office
Sunderland
SR43 3AB

Rhif ffôn: 0300 0200 199
Dydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 5pm
Gwybodaeth am gostau galwadau

Os oes gennych rif cyfeirnod o’ch chwiliad ar-lein am gyfrifon llys heb eu hawlio, rhaid i chi ddyfynnu hwn pan fyddwch yn cysylltu â’r CFO.

Os byddwch yn canfod bod gennych hawl i arian a gedwir gan lys sifil, rhaid i chi lenwi hysbysiad cais: ffurflen N244. Rhaid i chi gynnwys:

  • seiliau eich apêl
  • unrhyw dystiolaeth sydd gennych

Os na fyddwch yn llenwi’r hysbysiad cais yn gywir, efallai y bydd eich cais yn cael ei ohirio.

Rhowch dystiolaeth ar gyfer eich cais

Yn eich cais neu ddatganiad tyst, rhaid i chi gynnwys unrhyw dystiolaeth sydd gennych sy’n dangos bod arian yn ddyledus i chi. Dylai hyn gynnwys unrhyw ddogfennau perthnasol, gan gynnwys:

  • grant profiant
  • llythyrau gweinyddu
  • tystysgrif geni
  • tystysgrif priodas
  • tystysgrif marwolaeth
  • tystysgrifau cyfranddaliadau

Rhaid i chi anfon llungopïau o unrhyw ddogfennau yr hoffech eu cynnwys fel tystiolaeth. Os ydych chi’n cyflwyno tystysgrifau cyfranddaliadau, rhaid i chi anfon y dystysgrif wreiddiol os oes gennych chi un.

Rhaid i chi hefyd gynnwys tystiolaeth o’ch hunaniaeth.

Cwblhewch y ffurflen dystiolaeth o hunaniaeth a datganiad

Rhaid i chi lawrlwytho a chwblhau’r ffurflen tystiolaeth o hunaniaeth a datganiad (CH60) a’i chyflwyno gyda’ch cais. Rhaid i chi ddarparu’r canlynol:

  • tystiolaeth o’ch hunaniaeth
  • prawf o’ch cyfeiriad
  • eich datganiad
  • y cyfrif banc y gellir anfon yr arian iddo os caiff y cais ei gymeradwyo

Tystiolaeth arall y gallai fod angen i chi ei darparu

Os oes gan unrhyw un arall hawl i’r arian

Rhaid i chi ddatgan a oes gan unrhyw un arall hawl i’r arian, neu ran o’r arian, ac os ydych chi’n credu bod ganddyn nhw hawliad dilys.

Os felly, rhaid i chi ddarparu eu:

  • enw
  • cyfeiriad
  • manylion cyswllt

Os nad oes gennych chi eu manylion cyswllt cyfredol, rhaid i chi ddatgan hyn yn eich cais. Gallwch roi’r manylion cyswllt diwethaf sydd gennych chi ar eu cyfer.

Os oes gennych chi hawl i ran yn unig o’r arian a gedwir yn y llys, rhaid i chi ddatgan yn glir pa gyfran rydych chi’n ei hawlio, a pham rydych chi’n ei hawlio.

Gorchmynion methdalu

Os oes gorchymyn methdalu wedi’i wneud yn eich erbyn, rhaid i chi roi enw eich ymddiriedolwr mewn methdaliad, hyd yn oed os yw’r gorchymyn wedi’i ryddhau. Rhaid i chi esbonio pam mae’r arian rydych chi’n ei hawlio yn eiddo i chi ac nid i’ch ymddiriedolwr mewn methdaliad.

Os ydych chi’n hawlio ar ran person sydd wedi marw, neu fel cynrychiolydd personol ac nid fel buddiolwr o dan ewyllys neu ddiffyg ewyllys yr ymadawedig, dim ond darparu’r wybodaeth hon am yr ymadawedig sydd raid.

Gwerthu tir neu eiddo

Os yw’r swm o arian sy’n cael ei hawlio o werthu tir neu eiddo a dalwyd i’r llys, rhaid i chi ddarparu tystiolaeth sy’n dangos:

  • bod gennych chi deitl i’r tir neu’r eiddo hwnnw cyn iddo gael ei werthu
  • mai chi yw’r person a enwir ar deitl yr eiddo, er enghraifft bil cyfleustodau wedi’i gyfeirio atoch chi yn yr eiddo hwnnw

Yn eich datganiad ysgrifenedig ategol rhaid i chi wneud un o’r canlynol:

  • datgan nad ydych chi’n ymwybodol o unrhyw bobl eraill sydd â buddiant yn y tir neu’r eiddo
  • rhoi manylion unrhyw bobl eraill sydd â buddiant yn y tir neu’r eiddo ac esbonio pam nad oes ganddynt fuddiant yn yr arian a gedwir yn y llys

Cyfranddalwyr heb eu hawlio

Os yw’r swm o arian sy’n cael ei hawlio o gyfranddaliadau a dalwyd i’r llys o gyfranddaliadau neu ddifidendau heb eu hawlio, rhaid i chi ddarparu’r tystysgrifau cyfranddaliadau perthnasol os ydynt yn dal ar gael.

Fel arfer, bydd cyfranddaliadau a ddaliwyd ar y cyd â chyfranddaliwr sydd wedi marw yn trosglwyddo i’r cyfranddaliwr sy’n goroesi. Os ydych chi’n gwneud hawliad am arian fel cyfranddaliwr sy’n goroesi, rhaid i chi lofnodi datganiad i ddweud:

  • eich bod chi â hawl i’r cyfranddaliadau
  • nad ydych chi’n adnabod unrhyw un arall a allai fod â hawl iddynt

Cynrychiolydd personol unigolyn sydd wedi marw neu fuddiolwr ystad

Rhaid i chi ddarparu tystiolaeth o’ch hawl i hawlio os ydych chi naill ai:

  • yn hawlio fel cynrychiolydd personol unigolyn sydd wedi marw
  • buddiolwr ystad

Rhaid i chi ddarparu copi o naill ai’r:

  • grant profiant
  • llythyrau gweinyddu

Cyflwyno eich cais

Ffi’r cais

Pan fyddwch chi’n cyflwyno’ch cais a’ch tystiolaeth, rhaid i chi gynnwys y ffi o £61. Ni ellir ad-dalu’r ffi. Efallai y bydd y swm o arian y mae gennych hawl iddo yn llai na’r ffi’r cais.

Cyflwyno eich cais ar-lein

Rhaid i chi gyflwyno’ch cais a thalu’r ffi ar-lein gan ddefnyddio gwasanaeth E-Ffeilio Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF (GLlTEF) os ydych chi’n:

  • cyfreithiwr
  • cwmni ymchwil neu olrhain buddiolwyr ymddiriedolaethau sy’n lleoli ac yn adennill asedau heb eu hawlio ar ran buddiolwyr

Gallwch ddarganfod sut i gofrestru ar gyfer a ffeilio’ch dogfennau gan ddefnyddio’r gwasanaeth E-Ffeilio.

Os ydych yn cynrychioli eich hun yn y llys, gallwch ddefnyddio gwasanaeth E-ffeilio GLlTEF. Nid oes rhaid i chi wneud hyn, fodd bynnag, dyma’r dull cyflymaf. Byddwch hefyd yn gallu talu ffi’r llys drwy E-Ffeilio. Fel arall, gallwch gyflwyno eich cais drwy’r post.

Cyflwynwch eich cais drwy’r post

Anfonwch eich cais, tystiolaeth a ffi i:

Business and Property Courts of England and Wales
Chancery Division, Miscellaneous Payments Team
7 The Rolls Building
Fetter Lane
London
EC4A 1NL

Gallwch dalu’r ffi drwy:

  • archeb bost
  • archeb banc
  • siec

Rhaid gwneud y ffi’n daladwy i ‘Wasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF’.

Cael cymorth a chefnogaeth

Cymorth gyda’ch cais

Os ydych chi’n cael trafferth wrth brofi eich hawliad neu lenwi’r ffurflen, gallwch gysylltu â Chyngor ar Bopeth.

Cyngor ar Bopeth

Elusen a rhwydwaith o elusennau lleol sy’n cynnig cyngor cyfrinachol ar-lein, dros y ffôn, ac wyneb yn wyneb - yn rhad ac am ddim.

www.citizensadvice.org.uk

Sgwrsio ar-lein gydag ymgynghorydd Dydd Llun i ddydd Gwener, 9am - 5pm Ar gau ar wyliau banc

Rhif ffôn: 0800 702 2020 (Cymru), 0800 144 8848 (Lloegr) Dydd Llun i ddydd Gwener, 9am - 5pm.

Dod o hyd i wasanaeth yn agos atoch chi (Lloegr yn unig)

Hawliadau sy’n bodoli eisoes

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am hawliad sy’n bodoli eisoes, gallwch gysylltu â’r Tîm Taliadau Amrywiol:

Rhif ffôn: 020 7947 7929
Dydd Llun i ddydd Gwener, 9:30am tan 4:30pm

E-bost: chancery.miscellaneouspayments@justice.gov.uk
Ein nod yw ymateb o fewn 5 diwrnod gwaith.

Updates to this page

Cyhoeddwyd ar 18 Rhagfyr 2025
Diweddarwyd ddiwethaf ar 11 Mawrth 2026 show all updates
  1. Added Welsh translation.

  2. First published.

Argraffu'r dudalen hon