Dod yn benodai ar gyfer rhywun sy'n hawlio budd-daliadau
Gallwch wneud cais am yr hawl i ddelio â budd-daliadau rhywun sy’n methu rheoli eu materion eu hunain oherwydd eu bod yn analluog yn feddyliol neu’n ddifrifol anabl.
Mae’r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg.
Dim ond 1 penodai sy’n gallu gweithredu ar ran rhywun sydd â hawl i fudd-daliadau (yr hawlydd) gan yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP).
Gall penodai fod yn:
- unigolyn, er enghraifft ffrind neu berthynas
- sefydliad neu gynrychiolydd sefydliad, er enghraifft cyfreithiwr neu gyngor lleol
Gallwch helpu rhywun gyda’u cais am fudd-dal heb ddod yn benodai.
Cyfrifoldebau penodai
Fel penodai rydych yn gyfrifol am wneud a chynnal unrhyw geisiadau am fudd-daliadau. Rhaid i chi:
- lofnodi’r ffurflen gais am fudd-daliadau
- ddweud wrth y swyddfa budd-daliadau am unrhyw newidiadau sy’n effeithio ar faint mae’r hawlydd yn ei gael
- gwario’r budd-dal (sy’n cael ei dalu’n uniongyrchol i chi) er budd gorau’r hawlydd
- dweud wrth y swyddfa budd-daliadau os ydych yn rhoi’r gorau i fod yn benodai, er enghraifft mae’r hawlydd nawr yn gallu rheoli eu materion eu hunain
Os yw’r budd-dal yn cael ei ordalu, yn dibynnu ar yr amgylchiadau, gallech fod yn gyfrifol.
Gwneud cais i ddod yn benodai
Mae pwy rydych yn ei ffonio i wneud cais yn dibynnu ar y budd-dal:
- Credyd Cynhwysol - cysylltwch â’r llinell gymorth Credyd Cynhwysol
- Lwfans Gweini - cysylltwch â’r llinell gymorth Lwfans Gweini yn y Ganolfan Gwasanaeth Anabledd
- Lwfans Byw i’r Anabl - cysylltwch â’r llinell gymorth Lwfans Byw i’r Anabledd yn y Ganolfan Gwasanaeth Anabledd
- Pensiwn y Wladwriaeth - cysylltwch â’r Gwasanaeth Pensiwn
- Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) - cysylltwch â’r llinell ymholiadau PIP yn y Ganolfan Gwasanaeth Anabledd
- pob budd-dal arall - cysylltwch â’r Ganolfan Byd Gwaith
Mae proses wahanol ar gyfer credydau treth.
Camau nesaf
-
Mae DWP yn trefnu ymweld â’r hawlydd i asesu os oes angen penodai.
-
Mae DWP yn eich cyfweld â chi i wneud yn siŵr eich bod yn benodai addas.
-
Yn ystod y cyfweliad, rydych chi a’r person sy’n eich cyfweld yn llenwi ffurflen gais i fod yn benodai (Ffurflen BF56)
-
Os yw DWP yn cytuno â’r cais, anfonir Ffurflen BF57 atoch (yn cadarnhau eich bod wedi cael eich penodi’n ffurfiol i weithredu ar ran yr hawlydd). Nid chi yw’r penodai nes bod hyn yn digwydd.
Ar ôl i chi gael eich awdurdodi, bydd DWP yn monitro’r sefyllfa i wneud yn siŵr ei bod yn dal i fod yn addas i chi a’r hawlydd.
Rhoi’r gorau i fod yn benodai
Cysylltwch â’r DWP ar unwaith os ydych am roi’r gorau i fod yn benodai. Ffoniwch y swyddfa budd-daliadau sy’n delio â’r cais - bydd y rhif ar unrhyw lythyrau maent wedi’u hanfon atoch.
Gellir atal eich penodiad os:
- nad ydych yn gweithredu’n briodol o dan delerau’r penodiad
- mae’r hawlydd yn amlwg yn gallu rheoli eu budd-daliadau eu hunain
- rydych chi’n dod yn analluog eich hun - rhowch wybod i’r DWP ar unwaith
Os oes angen i chi reoli budd-daliadau gan lywodraethau’r Alban neu Ogledd Iwerddon
Rhaid i chi wneud cais i fod yn benodai gyda naill ai:
Os oes angen i chi hefyd reoli budd-daliadau gan DWP
Bydd y DWP yn derbyn prawf o’ch awdurdod i weithredu gan Social Security Scotland neu’r Department for Communities in Northern Ireland. Nid oes angen i chi wneud cais ar wahân i ddod yn benodai gyda’r DWP.