Cyfarwyddyd

Hawlio lwfansau cyfalaf ar gyfer strwythurau ac adeiladau

Os ydych yn adeiladu, yn prynu neu’n prydlesu strwythur, a chafodd pob un contract adeiladu ei arwyddo ar neu ar ôl 29 Hydref 2018, efallai y gallwch hawlio rhyddhad treth.

Efallai y gallwch hawlio rhyddhad treth gwerth 2% y flwyddyn ar arian penodol yr ydych yn ei wario. Gall y lwfans hwn bara hyd at 50 mlynedd.

Rhaid eich bod wedi talu rhywfaint o’r costau tuag at brynu, adeiladu neu adnewyddu’r strwythur, neu’r costau cyfan.

Rhaid i bob contract adeiladu fod wedi’i arwyddo ar neu ar ôl 29 Hydref 2018, a rhaid i’r strwythur fodloni’r gofynion canlynol:

  • ni chafodd ei ddefnyddio fel preswylfa y tro cyntaf iddo gael ei ddefnyddio, nac yn ystod y cyfnod yr ydych yn hawlio ar ei gyfer
  • mae’n cael ei ddefnyddio ar gyfer gweithgaredd cymwys
  • mae ganddo ddatganiad lwfans

Os ydych yn hawlio’r lwfans hwn ac mae’r strwythur yn cael ei werthu neu ei ddymchwel, mae’n bosibl y bydd yn rhaid i chi dalu mwy o Dreth Enillion Cyfalaf neu Dreth Gorfforaeth nag arfer. Dylech wirio a yw hawlio’r lwfans strwythurau ac adeiladau yn addas i chi.

Yr hyn y mae’n rhaid i chi ddefnyddio’r strwythur ar ei gyfer

Rhaid i’r strwythur gael ei ddefnyddio ar gyfer gweithgareddau cymwys, sy’n drethadwy yn y DU.

Mae gweithgareddau cymwys yn cynnwys y canlynol:

  • unrhyw fasnachau, proffesiynau a galwedigaethau
  • busnes eiddo yn y DU neu fusnes eiddo tramor (ar wahân i eiddo preswyl a llety gwyliau wedi’i ddodrefnu)
  • rheoli buddsoddiadau cwmni
  • mwyngloddio, chwarela, pysgota a masnachau eraill ar y tir, megis rhedeg rheilffyrdd a thollffyrdd

Yr hyn y gallwch hawlio’r lwfans arno

Os gwnaethoch dalu dros y gwerth marchnad am strwythur neu ei gostau adeiladu, byddwch yn gallu hawlio’r gwerth marchnad gwreiddiol yn unig.

Gallwch dim ond hawlio costau adeiladu sy’n cynnwys y canlynol:

  • ffioedd ar gyfer cynllunio
  • paratoi’r safle ar gyfer adeiladu
  • gwaith adeiladu
  • costau adnewyddu, atgyweirio a throsi
  • gwaith dodrefnu

Os ydych yn adeiladu neu’n adnewyddu strwythur

Gallwch hawlio’r swm a wariwyd gennych ar gostau adeiladu, hyd yn oed os ydych yn prydlesu’r strwythur gan rywun arall.

Os ydych yn prynu strwythur gan ddatblygwr

Os ydych yn prynu’r strwythur, heb ei ddefnyddio, gan ddatblygwr, gallwch hawlio 2% y flwyddyn ar y pris y gwnaethoch dalu i’r datblygwr, ar ôl didynnu eitemau na allwch hawlio ar eu cyfer.

Os cafodd y strwythur ei werthu gan ddatblygwr, ei werthu mwy nag unwaith a chi yw’r person cyntaf i’w ddefnyddio, gallwch hawlio 2% y flwyddyn ar beth bynnag yw’r pris isaf o’r canlynol:

  • y pris y gwnaethoch dalu i’r datblygwr pan wnaeth ei werthu
  • y pris y gwnaethoch dalu am y strwythur

Os ydych yn prynu strwythur, wedi’i ddefnyddio, gan y datblygwr, gallwch hawlio 2% y flwyddyn ar gostau adeiladu’r datblygwr.

Os ydych yn prynu strwythur gan rywun sydd ddim yn ddatblygwr

Os ydych yn prynu’r strwythur, heb ei ddefnyddio, gan rywun sydd ddim yn ddatblygwr, ar ôl didynnu eitemau na allwch hawlio ar eu cyfer, gallwch hawlio 2% y flwyddyn ar beth bynnag yw’r pris isaf o’r canlynol:

  • y pris y gwnaethoch dalu am y strwythur
  • y gost adeiladu wreiddiol

Os ydych yn prynu strwythur, wedi’i ddefnyddio, gan rywun sydd ddim yn ddatblygwr, gallwch hawlio 2% y flwyddyn ar yr un swm yr oedd gan y perchennog blaenorol hawl i’w hawlio.

Os oedd y perchennog blaenorol yn gallu hawlio lwfans ymchwil a datblygu, gallwch hawlio am yr hyn a fyddai ar ôl o’r 50 mlynedd. Ond, ni allwch hawlio am fwy na’r swm y gwnaethoch dalu am y strwythur.

Yr hyn na allwch ei hawlio

Ni allwch hawlio’r canlynol:

  • costau ar gyfer unrhyw breswylfa neu strwythur wedi’u lleoli ar dir preswyl
  • costau sydd hefyd yn gymwys ar gyfer lwfansau offer a pheiriannau
  • costau yr ydych eisoes wedi’u defnyddio er mwyn hawlio lwfans arall
  • costau ar gyfer eitemau eraill sydd yn rhan o bris y strwythur, megis, tir, nodweddion a darnau gosod hanfodol
  • costau ar gyfer caniatâd cynllunio
  • costau ar gyfer ariannu, megis benthyciadau
  • costau ar gyfer ymholiadau cyhoeddus neu dreuliau cyfreithiol
  • costau ar gyfer tirlunio gardd neu adennill tir
  • costau pan gawsoch rodd neu gyfraniad

Sut i hawlio

Mae’n rhaid i chi hawlio ar eich Ffurflen Dreth.

Bydd angen datganiad lwfans arnoch ar gyfer y strwythur. Os mai chi yw’r person cyntaf i ddefnyddio’r strwythur, rhaid i chi greu datganiad lwfans ysgrifenedig cyn i chi allu hawlio.

Rhaid i’ch datganiad lwfans gynnwys y canlynol:

  • gwybodaeth sy’n dynodi’r strwythur, megis cyfeiriad a disgrifiad
  • y dyddiad ar gyfer y contact adeiladu ysgrifenedig cynharaf
  • cyfanswm y costau cymwys
  • y dyddiad y gwnaethoch ddechrau defnyddio’r strwythur at ddiben gweithgaredd nad yw’n weithgaredd preswyl

Os ydych yn prynu strwythur wedi’i ddefnyddio, gallwch dim ond hawlio’r lwfans os oes gennych gopi o’r datganiad lwfans gan y perchennog blaenorol.

Yn achos unrhyw estyniadau neu adnewyddiadau a gwblhawyd ar ôl i chi ddechrau defnyddio’r strwythur, gallwch gofnodi costau adeiladu ar wahân ar y datganiad lwfans, neu greu datganiad lwfans newydd.

Bydd yn rhaid i chi gadw gwybodaeth am y contractau adeiladu cynharaf yn eich cofnodion. Gallwch ddefnyddio pethau megis contractau ffurfiol, e-byst neu nodiadau o gyfarfodydd Bwrdd.

Dewis dyddiad dechrau’ch hawliad

Dechreuwch eich hawliad o ba bynnag ddyddiad sydd hwyrach o’r canlynol:

  • y dyddiad y gwnaethoch ddechrau defnyddio’r strwythur ar gyfer gweithgaredd cymwys
  • y dyddiad pan fo’n rhaid i chi dalu am y strwythur neu’r adeiladu

Gallwch ddewis grwpio costau cymwys ychwanegol at ei gilydd a dechrau’ch hawliad am y costau hyn ar ddiwrnod cyntaf eich cyfnod cyfrifyddu nesaf.

Pa mor hir y gallwch hawlio’r lwfans

Gallwch hawlio am hyd at 50 mlynedd. Bydd hyn yn dechrau o’r dyddiad y mae’r strwythur yn cael ei ddefnyddio at ddiben dibreswyl.

Gallwch barhau i hawlio’r lwfans gwerth 2% y flwyddyn am weddill y 50 mlynedd, os yw’r canlynol yn wir:

  • rydych yn prynu strwythur gan berson arall sydd eisoes wedi hawlio
  • rydych yn defnyddio’r strwythur ar gyfer gweithgaredd cymwys
  • mae’r strwythur allan o ddefnydd yn dilyn cyfnod y gwnaethoch ei ddefnyddio ar gyfer gweithgaredd cymwys

Os yw’ch prydles am 35 mlynedd neu fwy

Os oes gan y person rydych yn prydlesu’r strwythur ganddo gostau cymwys, gallwch hawlio’r lwfans gwerth 2% y flwyddyn am weddill y 50 mlynedd. Er mwyn gwneud hyn, rhaid i werth ei fuddiant yn y strwythur fod yn llai na thraean o’r cyfalaf y gwnaethoch dalu amdano.

Gallwch barhau i hawlio’r lwfans os yw un o’r canlynol yn wir:

  • mae’ch prydles yn dod i ben, ond rydych yn parhau i ddefnyddio’r strwythur
  • mae’ch prydles yn cael ei hadnewyddu
  • rydych yn cymryd rheolaeth dros brydles rhywun arall
  • gwnaethoch brydlesu’r strwythur i rywun arall ac mae’r brydles honno wedi dod i ben

Os nad yw unrhyw un o’r sefyllfaoedd hyn yn gymwys, gall y prydleswr hawlio’r lwfans hwn.

Efallai y bydd eich lwfans yn cael ei addasu

Mae’ch lwfans yn cael ei addasu os yw’r canlynol yn wir:

  • mae’ch cyfnod cyfrifyddu yn fwy neu’n llai na blwyddyn
  • ni fodlonir pob amod ar bob diwrnod o’ch cyfnod cyfrifyddu
  • mae’ch hawl yn dod i ben yn ystod eich cyfnod cyfrifyddu
  • mae’r strwythur yn cael ei ddefnyddio am fwy nag un gweithgaredd

Gall y lwfans gael ei ostwng neu ei gynyddu yn dibynnu ar nifer y dyddiau yn eich cyfnod cyfrifyddu.

Os ydych yn gwerthu’r strwythur

Pan fyddwch yn gwerthu neu’n gwaredu’r strwythur, bydd eich lwfansau’n dod i ben. Dylech roi copi o’r datganiad lwfans i’r perchennog newydd fel y gall hawlio unrhyw lwfansau sydd ar ôl.

Os yw’r strwythur yn cael ei werthu, ei ddymchwel neu ei ddefnyddio ar gyfer unrhyw beth sydd ddim yn weithgaredd cymwys, bydd eich hawliad yn dod i ben.

Efallai y bydd yn rhaid i chi dalu mwy o Dreth Enillion Cyfalaf neu Dreth Gorfforaeth. Mae hyn oherwydd bod rhaid i chi ychwanegu cyfanswm y lwfans strwythurau ac adeiladau yr ydych wedi’i hawlio at y swm yr ydych yn ei gael er mwyn cyfrifo’ch enillion neu’ch colledion cyfalaf.

Published 15 August 2019