Canllawiau

Defnyddio eich hawliau eiddo deallusol: camau i'w hystyried

Cyhoeddwyd 3 Mawrth 2026

Mae’r canllawiau hyn yn amlinellu camau y gallwch eu hystyried ar ôl i chi greu neu gofrestru eiddo deallusol.

Gall rhai penderfyniadau, fel rhannu, trwyddedu neu werthu eiddo deallusol, gael canlyniadau hirdymor. Cyn cymryd camau gweithredu, dylech sicrhau eich bod yn berchen ar yr eiddo deallusol neu fod gennych yr hawl i’w ddefnyddio.

1. Defnyddio’ch eiddo deallusol

Gallwch ddefnyddio eich eiddo deallusol (IP) i adeiladu enw da ac ychwanegu gwerth at gynhyrchion, er enghraifft, ychwanegu eich nod masnach at eich cynhyrchion. Bydd hyn yn helpu pobl i gydnabod eich cynhyrchion ac adeiladu ymddiriedaeth i wella gwerth eich brand.

Gall eiddo deallusol gynyddu gwerth eich cwmni a gall wneud eich busnes yn fwy deniadol i fuddsoddwyr a phartneriaid. Gall hyn fod yn ffordd dda o annog arloesi gyda busnes arall a rhannu costau datblygu.

 Gwylio fideo byr am adeiladu brand (llai na 3 munud)

Dylech chi gael cyngor ynglŷn â thyfu eich brand. Mae llawer o gyngor am ddim ar gael a gallai arbed amser ac arian i chi.

Cael cyngor ar eiddo deallusol

2. Ehangu’ch eiddo deallusol dramor

Mae hawliau eiddo deallusol (IP) yn diriogaethol. Dim ond yn y gwledydd lle cânt eu rhoi neu eu cofrestru y maent yn rhoi amddiffyniad. Mae hyn yn golygu os mai dim ond amddiffyniad y DU sydd gennych, efallai y bydd eraill yn cael defnyddio’ch IP dramor heb dorri ar eich hawliau.

Diogelu eich nodau masnach, patentau, dyluniadau a hawlfraint dramor

Mae gan y swyddfa eiddo deallusol amrywiaeth o swyddogion cyswllt, a elwir yn attachés, ledled y byd a all eich helpu i ddiogelu a rheoli eich eiddo deallusol dramor.

Cael cymorth gan gynghorwyr eiddo deallusol tramor

3. Trwyddedu eich eiddo deallusol

Mae trwydded yn gytundeb rhyngoch chi fel perchennog yr hawl IP a pharti arall. Gall trwyddedu leihau costau, arbed amser a chael mynediad at arbenigedd nad oes gennych chi’n fewnol efallai, gan ehangu eich cyrhaeddiad o bosibl a gwerthu mewn tiriogaethau nad oeddech chi’n gallu eu cwmpasu.

Mae trwyddedu yn caniatáu i chi gadw perchnogaeth ar eich eiddo deallusol wrth roi caniatâd i eraill ei ddefnyddio.

Trwyddedu eich nod masnach

Trwyddedu eich patent

Trwyddedu eich dyluniad

Trwyddedu eich hawlfraint

Gwylio fideo byr am drwyddedu neu fasnachfreinio eiddo deallusol (1 munud)

4. Gwerthu’ch eiddo deallusol

Gallwch drosglwyddo perchnogaeth eich eiddo deallusol am ffi. Gall prisio eich eiddo deallusol fod yn heriol. Oni bai bod eich asedau IP yn helpu i greu, cynnal neu gynyddu llif arian, efallai y bydd ganddynt werth ariannol cyfyngedig.

Prisio eich eiddo deallusol

Gwylio fideo byr am werthuso eich eiddo deallusol (1 munud)

5. Monitro ceisiadau eiddo deallusol newydd gan eraill

5.1 Nodau masnach

Byddwn yn cysylltu â chi os ydym yn credu bod cais nod masnach newydd yn debyg i’ch un chi. Fodd bynnag, dylech hefyd fod yn ymwybodol o sut y gallwch fonitro ceisiadau nod masnach newydd a sut i wrthwynebu iddynt.

Gwirio’r cyfnodolyn nodau masnach

Gwrthwynebu nodau masnach pobl eraill

5.2 Patentau

Gallwch fonitro ceisiadau patent newydd a gwneud sylwadau os ydych chi’n credu na ddylid rhoi’r patent. Er enghraifft, os ydych chi’n credu bod y cais patent yn ymwneud â dyfais nad yw’n newydd.

 Gwirio’r cyfnodolyn patentau

Sylwadau ynghylch patentadwyedd

5.3 Dyluniadau

Gallwch fonitro pryd y mae dyluniadau newydd wedi cael eu cofrestru a gwrthwynebu a herio os ydych chi’n credu na ddylent gael eu cofrestru.

Gwirio’r cyfnodolyn

Gwrthwynebu dyluniadau pobl eraill

6. Amddiffyn eich eiddo deallusol

Eich cyfrifoldeb chi yw amddiffyn eich eiddo deallusol a chymryd camau os yw rhywun wedi’i ddefnyddio heb ganiatâd. Gallwch ofyn iddyn nhw roi’r gorau i ddefnyddio eich eiddo deallusol, dod i gytundeb neu gymryd camau cyfreithiol os oes angen.

Amddiffyn eich eiddo deallusol

Gwylio fideo byr am amddiffyn eich eiddo deallusol (llai na 2 funud)

7. Adnewyddu’ch eiddo deallusol

Os na fyddwch chi’n adnewyddu mewn pryd, gall eich amddiffyniad ddod i ben.

7.1 Nodau masnach

Rhaid adnewyddu nodau masnach bob 10 mlynedd.

Adnewyddu’ch nod masnach

7.2 Patentau

Rhaid adnewyddu patentau bob blwyddyn ar ôl pedwerydd pen-blwydd y dyddiad pan wnaethoch chi wneud cais amdanynt. Gellir eu hadnewyddu hyd at uchafswm o 20 mlynedd.

 Adnewyddu’ch patent

7.3 Dyluniadau

Rhaid i chi adnewyddu cofrestriad eich dyluniad ar ei bumed pen-blwydd. Yna bydd angen i chi adnewyddu bob 5 mlynedd hyd at uchafswm o 25 mlynedd.

Adnewyddu’ch dyluniad cofrestredig

Os ydych chi’n ystyried gwneud cais am eiddo deallusol, gallwch weld ein canllaw Cael IP: cam wrth gam.