Canllawiau

Sut mae ASCA yn prosesu cwynion

Diweddarwyd 23 Rhagfyr 2025

1. Sut mae’r dyfarnwr yn gwneud eu penderfyniad

Os yw eich cwyn yn un y gallwn ymchwilio iddi, byddwn yn eich hysbysu ein bod yn dechrau’r weithdrefn ymchwilio. Mae hyn yn cynnwys cysylltu â’r prynwr a rhoi hysbysiad iddynt eich bod wedi gwneud cwyn berthnasol i’r dyfarnwr.

Bydd yr hysbysiad hwn yn cynnwys yr honiadau yr ydych wedi’u gwneud yn eu herbyn, a bydd yn gofyn am eu hymateb i’r gŵyn, gan gynnwys tystiolaeth ategol o’u sefyllfa. Mae gan brynwyr rwymedigaeth gyfreithiol o dan y rheoliadau i gydymffurfio â’r ymchwiliad.  

Wrth ymchwilio i gŵyn berthnasol, gall y dyfarnwr ystyried hefyd methiannau eraill i gydymffurfio â’r rheoliadau nad oeddynt yn rhan o’r gŵyn honno.

Yn ystod yr ymchwiliad, efallai y bydd angen rhagor o dystiolaeth gennych.

Mae’r mathau o dystiolaeth y gallem ofyn amdani yn cynnwys: 

• dogfennau, gan gynnwys rhai mewn fformat digidol
• tystiolaeth tystion, a ddarperir naill ai fel datganiad ysgrifenedig neu ar lafar
• unrhyw dystiolaeth arall y mae’r dyfarnwr yn ystyried sy’n berthnasol i’r gŵyn

Bydd ein cais am dystiolaeth yn ysgrifenedig a bydd yn cynnwys: 

• datganiad bod cais yn cael ei wneud o dan baragraff (7)(b) y rheoliadau
• manylion y person y gofynnir am dystiolaeth ganddynt
• pa dystiolaeth y gofynnwyd amdani
• sut i gyflwyno’r dystiolaeth
• lle i gyflwyno’r dystiolaeth
• y dyddiad y mae’n rhaid darparu’r dystiolaeth

Os na ddarperir y dystiolaeth y gofynnwyd amdani, gall y dyfarnwr gychwyn achos cyfreithiol i fynnu bod y wybodaeth yn cael ei darparu. Gallai methiant i ddarparu tystiolaeth y gofynnwyd amdani hefyd arwain at y dyfarnwr yn llunio casgliad niweidiol yn erbyn y person mewn perthynas â’r gŵyn.

Efallai y byddwn yn ymgynghori â thrydydd partïon, gan gynnwys cyfreithwyr arbenigol a Dyfarnwr y Cod Cyflenwi Nwyddau Groser, fel rhan o’r broses gwyno. Os yw eich busnes wedi’i leoli y tu allan i’r DU, efallai y byddwn yn gofyn am fewnbwn gan yr awdurdodau yn eich awdurdodaeth yn ystod eich cwyn.

2. Os nad oes achos o dorri rheoliadau

Os bydd y dyfarnwr yn canfod nad oes achos o dorri’r Rheoliadau, byddwn yn ysgrifennu at y ddau barti yn cyflwyno’r penderfyniad i beidio dyfarnu cost sifil ac iawndal a’r rhesymau sy’n sail i’r penderfyniad. Yna bydd y gŵyn yn cael ei chau gan y dyfarnwr.

Mae gennych yr hawl i apelio yn erbyn y penderfyniad i beidio â gosod cosb sifil na digolledu i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf. Ceisiwch gyngor cyfreithiol annibynnol ar apelio yn erbyn y penderfyniad i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf. Am wybodaeth am sut i apelio, gweler canllawiau statudol Rheoliadau Rhwymedigaethau Delio Teg (Llaeth) 2024 a chanllawiau statudol Rheoliadau Ymrwymiadau Masnachu Teg (Moch) 2025.  

3. Os yw’r dyfarnwr yn bwriadu gosod cosb sifil neu iawndal

Os yw’r dyfarnwr yn bwriadu gosod gofyniad ar y prynwr i dalu cosb sifil neu iawndal, byddwn yn ysgrifennu at y naill barti a’r llall yn esbonio’r achos o dorri’r rheoliadau y mae’r dyfarnwr yn ystyried sydd wedi’i gyflawni, y dystiolaeth y dibynnir arni a’r gosb sifil a’r iawndal y mae’r dyfarnwr yn bwriadu eu gosod.

Os yw’r dyfarnwr yn cynnig ei gwneud yn ofynnol i’r prynwr dalu iawndal, bydd gennych gyfle i wneud sylwadau ysgrifenedig ynghylch swm yr iawndal hwnnw.

Bydd cyfle gan y prynwr hefyd i wneud sylwadau mewn cysylltiad â’r achosion o dorri’r rheoliadau y mae’r dyfarnwr yn ystyried sydd wedi’u cyflawni a’r gofyniad arfaethedig i dalu cosb sifil neu iawndal. 

Ar ôl i’r cyfnod i wneud sylwadau ysgrifenedig ddod i ben, bydd y dyfarnwr yn gwneud penderfyniad terfynol i wneud gofyniad i dalu cosb sifil neu iawndal ai peidio.

Pan fo’r penderfyniad yn un i osod cosb sifil neu iawndal, byddwn yn ysgrifennu at y ddwy ochr yn nodi’r gofyniad sy’n cael ei osod, y rhesymau dros hyn ac esboniad o sut y cyfrifwyd swm y gosb sifil neu’r iawndal.

Mae gennych hawl i apelio i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf yn erbyn swm unrhyw iawndal a ddyfernir. Ceisiwch gyngor cyfreithiol annibynnol ar apelio yn erbyn y penderfyniad i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf. 

Os bydd y dyfarnwr yn canfod achos o dorri’r rheoliadau, nid yw hyn o reidrwydd yn golygu bod y contract yn ddi-rym.

Nid yw torri’r rheoliadau o reidrwydd yn golygu bod y contract ei hun wedi’i dorri, cyn belled â bod y ddwy ochr wedi bod yn cyflawni eu rhwymedigaethau o fewn y contract.

Ceisiwch gyngor cyfreithiol annibynnol ynghylch unrhyw achos o dorri contract neu’r graddau y mae’n rhaid i chi barhau i gyflawni eich rhwymedigaethau oddi tano.