मार्गदर्शन

मधुमेहमा आँखाको स्क्रिनिङ (Nepali)

अद्यावधिक गरियो 3 जुन 2026

Applies to England

राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवाले मधुमेहमा आँखाको स्क्रिनिङ परीक्षण गराउने सिफारिस गर्दछ।

स्क्रिनिङको उद्देश्य

मधुमेहमा आँखाको स्क्रिनिङ डाइबेटिक रेटिनोप्याथी र मधुमेहका कारण भएका अन्य आँखाका समस्याहरूको लक्षणहरूको जाँच गर्छ र तपाईं गर्भवती हुनुहुन्छ र टाइप 1 वा टाइप 2 मधुमेह छ भने तपाईंको आँखाको स्वास्थ्यको निगरानी गर्छ।

केही महिलाहरूमा गर्भधारणको पछिल्लो चरणमा (28 हप्तापछि वा त्यसपछि) गर्भकालीन मधुमेह हुने गर्दछ। गर्भकालीन मधुमेहलाई आहारमा परिवर्तन गरेर उपचार गर्न सकिन्छ र सामान्यतया शिशु जन्मिएपछि यो हट्छ। यदि तपाईंलाई गर्भकालीन मधुमेह भएको हो भने तपाईंलाई मधुमेहमा आँखाको स्क्रिनिङ प्रस्ताव गरिने छैन।

यो अवस्थाका बारेमा

मधुमेहद्वारा आँखाको पछाडिको रेटिनामा साना रगतका नलीहरूलाई असर गरेपछि डाइबेटिक रेटिनोप्याथी हुन्छ। मधुमेह भएका सबैलाई आँखाको स्क्रिनिङ परीक्षण गराउने प्रस्ताव गरिन्छ, तर गर्भवती हुँदा स्क्रिनिङ धेरै महत्वपूर्ण हुन्छ किनभने आँखाका गम्भीर समस्याहरूको जोखिम बढी हुन्छ।

स्क्रिनिङ परीक्षण

तपाईंलाई पहिलो पटक प्रसूति क्लिनिकमा जाँदा वा त्यसपछि चाँडै स्क्रिनिङको प्रस्ताव गरिनेछ र गर्भावस्थाको 28 हप्तापछि पनि गरिनेछ। यदि पहिलो स्क्रिनिङमा रेटिनोप्याथीको सुरूको चरणहरू देखिएमा, तपाईंलाई गर्भावस्थाको 16–20 हप्ताबीच अर्को परीक्षणको प्रस्ताव गरिनेछ। यदि कुनै स्क्रिनिङमा निकै गम्भीर रेटिनोप्याथी देखिएमा, तपाईंलाई आँखाको विशेषज्ञलाई भेट्ने सिफारिस गरिनेछ।

गर्भावस्थामा गरिने स्क्रिनिङ परीक्षण अन्य समयमा गरिने नियमित स्क्रिनिङ जस्तै नै हुन्छ।

स्क्रिनिङ कर्मचारीहरूले तपाईंको विवरण र दृष्टिको स्तर रेकर्ड गर्नेछन्। उनीहरूले तपाईंको आँखामा ड्रप हालेर आँखाको पुतलीहरू ठूलो भएपछि रेटिनालाई स्पष्ट रूपमा हेर्न सकिने हुन्छ। त्यसपछि उनीहरूले तपाईंको रेटिनाको डिजिटल फोटो खिच्नेछन्।

यदि तस्बिरहरू राम्ररी देख्ने स्पष्ट छैन भने, तपाईंलाई फरक परीक्षणका लागि आँखाको विशेषज्ञकहाँ सिफारिस गरिनेछ।

परीक्षणको सुरक्षा

तस्बिर खिच्दा दुख्दैन र क्यामेरा आँखाको सम्पर्कमा आउँदैन। आँखामा हाल्ने ड्रपले केही सेकेन्ड सम्म पोल्न सक्छ र परीक्षणपछि 2–6 घण्टासम्म आँखा धमिलो हुन सक्छ। आफ्ना सबै नियमित चस्मा साथमा लिएर जानुहोस्।

स्क्रिनिङ परीक्षणपछि सबै कुरा धेरै उज्यालो देखिन सक्छ, त्यसैले घर फर्कँदा लगाउनलाई सनग्लास साथमा लिएर जानुहोस्।

घर फर्कनका लागि सार्वजनिक यातायातको व्यवस्था गर्नुहोस् वा कसैको सवारीमा लिफ्ट माग्नुहोस्। स्क्रिनिङपछि आँखाको ड्रपले दृष्टि धमिलो पार्न सक्छ, त्यसैले गाडी चलाउनु हुँदैन।

धेरै दुर्लभ अवस्थामा, ड्रपले आँखाभित्रको दबाब अचानक र तीव्र रूपमा बढाउन सक्छ। दबाब बढ्दा देखा पर्ने लक्षणहरूमा निम्न अनुसार पर्दछन्:

• आँखा दुख्ने वा निकै अपठ्यारो हुने
• आँखाको सेतो भाग रातो हुने
• सधैं दृष्टि धमिलो हुने

यदि स्क्रिनिङपछि यीमध्ये कुनै पनि लक्षण देखा परेमा, तपाईंले आँखा इकाइमा वा आपतकालीन विभागमा गएर देखाउनु पर्छ।

स्क्रिनिङ तपाईंको विकल्प हो

यदि गर्भधारण अघि तपाईंलाई मधुमेह पहिला देखिनै छ भने, यो परीक्षण जोड दिएर सिफारिस गरिन्छ।

आँखाको स्क्रिनिङ तपाईंको मधुमेह व्यवस्थापनको भाग हो र डाइबेटिक रेटिनोप्याथीको उपचार हुन्छ, विशेष गरी यदि चाँडै पत्ता लगाएमा।

परीक्षण नगर्ने निर्णय

मधुमेह भएका व्यक्तिहरू आँखाको स्क्रिनिङ एपोइन्टमेन्टमा नजाने निर्णय गर्न सक्छन्।

यदि तपाईंले परीक्षण नगराउने निर्णय लिनुभयो भने, तपाईंले गर्भावस्थामा मधुमेहको हेरचाह गर्ने चिकित्सकलाई जानकारी दिनु पर्छ।

सम्भावित परिणामहरू

यदि तपाईंले स्क्रिनिङ परीक्षण गराउनु भएमा, सम्भावित परिणामहरू यस प्रकार हुनेछन्:

• रेटिनोप्याथी छैन
• रेटिनोप्याथीका प्रारम्भिक लक्षणहरू छन्
• गम्भीर रेटिनोप्याथी देखिएको छ जसको लागि विशेषज्ञलाई भेट्नु आवश्यक हुन्छ

यदि तपाईंको परीक्षणमा रेटिनोप्याथीको प्रारम्भिक लक्षण देखिएको छ भने, तपाईंको स्वास्थ्य पेशेवरले गर्भावस्थामा मधुमेहको हेरचाह गर्ने बारे सल्लाह दिनेछन्। तपाईंलाई त्यसपछि गर्भावस्थामा अतिरिक्त स्क्रिनिङ परीक्षणका लागि बोलाईनेछ। यदि तपाईं धूम्रपान गर्नुहुन्छ भने, यो छोड्न वा कम गर्न सहयोग लिनुहोस्।

यदि परीक्षणमा सिफारिस गर्न सकिने रेटिनोप्याथी देखिएमा, तपाईंलाई आँखाको विशेषज्ञसँग एपोइन्टमेन्ट दिइनेछ।

मेरो परिणाम प्राप्त गर्ने

तपाईंको स्क्रिनिङ एपोइन्टमेन्ट पछि 6 हप्ताभित्र तपाईंलाई र तपाईंको प्राथमिक चिकित्सकलाई पत्र पठाइनेछ।

थप जानकारी र सहयोग समूहहरूबारे जान्न NHS.UK मा जानुहोस्।