Guidance

Decision making guidance for pilot sites in England and Wales (Welsh version)

Updated 29 October 2026

Hawlfraint y Goron 2026

Mae’r cyhoeddiad hwn wedi’i drwyddedu o dan delerau’r Drwydded Llywodraeth Agored v3.0 ac eithrio lle nodir fel arall. I weld y drwydded hon, ewch i nationalarchives.gov.uk/doc/open-government-licence/version/3 neu ysgrifennwch at y Tîm Polisi Gwybodaeth, Yr Archifau Cenedlaethol, Kew, Llundain TW9 4DU, neu e-bostiwch: psi@nationalarchives.gov.uk.

Pan fyddwn wedi nodi unrhyw wybodaeth hawlfraint trydydd parti, bydd angen i chi gael caniatâd gan ddeiliaid yr hawlfraint dan sylw.

Mae’r cyhoeddiad hwn ar gael yn https://www.gov.uk/government/publications/piloting-devolving-decision-making-for-child-victims-of-modern-slavery/decision-making-guidance-for-pilot-sites-in-england-and-wales-accessible-version

1.1. Sylwch fod yr Atodiad hwn yn berthnasol ar gyfer pob Safle Peilot ledled Cymru a Lloegr. Mae canllawiau ar wahân yn berthnasol yn yr Alban a Gogledd Iwerddon.

1.2. Mae’r Atodiad hwn yn darparu canllawiau manwl i’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau yn y Peilot Datganoli Gwneud Penderfyniadau. Yn bennaf, mae’r canllawiau hyn yn disodli Atodiad E o’r ‘Caethwasiaeth Fodern: Canllawiau Statudol ar gyfer Cymru a Lloegr (o dan adran 49 Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015). Fodd bynnag, dylai safleoedd peilot gyfeirio at Bennod 7 ac Atodiad E (Gwneud penderfyniad ar sail rhesymol; gwneud penderfyniad ar sail derfynol) yn Caethwasiaeth Fodern: Canllawiau Statudol ar gyfer Cymru a Lloegr (o dan adran 49 Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015).

1.3. Mae diffiniadau o wahanol fathau o gaethwasiaeth fodern (masnachu pobl, caethwasiaeth, caethwasanaeth, a llafur dan orfod a/neu orfodol) yn parhau i gael eu nodi yn Atodiad B o Ganllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015 a Rheoliadau Caethwasiaeth a Masnachu mewn Pobl (Diffiniad o Ddioddefwr) 2022 ac maent yn parhau i fod yn ddigyfnewid at ddibenion y Peilot.

Termau diffiniedig

1.4. Yn y canllawiau hyn defnyddir y termau diffiniedig canlynol yn ychwanegol at y termau diffiniedig a nodir yng Nghanllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015:

• Mae Cynllun Peilot Datganoli Gwneud Penderfyniadau Plant (y ‘Peilot’) yn cyfeirio at y saith ar hugain (27) o Safleoedd Peilot sy’n gwneud penderfyniadau ynghylch plant posibl sy’n dioddef caethwasiaeth fodern fel y’i diffinnir yn y ddogfen hon.

• Mae Safleoedd Peilot yn cyfeirio at yr awdurdodau lleol sy’n cymryd rhan yn y Peilot a’u partneriaid diogelu.

• Mae plentyn yn cyfeirio at blentyn neu berson ifanc o dan 18 oed.

Asesu hygrededd a thystiolaeth arall yn ystod y broses o wneud penderfyniadau

1.5. Mae angen i Safleoedd Peilot asesu a yw adroddiad dioddefwr posibl am gaethwasiaeth fodern yn gredadwy wrth wneud penderfyniad ar Seiliau Rhesymol a Diwrthbrawf.

1.6. Dylid arsylwi arfer da wrth weithio gyda dioddefwyr sydd wedi profi trawma. Cyfeiriwch at Atodiad D ar Gweithio gyda phobl agored i niwed i gael rhagor o wybodaeth. Fodd bynnag, nid yw’r angen i ystyried yr effaith y mae trawma yn debygol o’i chael ar allu’r unigolyn i gofio digwyddiadau yn dileu’r angen i asesu’r holl wybodaeth yn feirniadol ac yn wrthrychol wrth ystyried hygrededd achos.

Asesu hygrededd

1.7. Mae gan Safleoedd Peilot hawl i ystyried hygrededd fel rhan o’u proses benderfynu yn y camau Seiliau Rhesymol a Seiliau Diwrthbrawf. Pan fydd Safleoedd Peilot yn asesuhygrededd adroddiad, rhaid iddynt ystyried hygrededd allanol a mewnol y ffeithiau materol.

1.8. Os ydynt yn cyd-fynd â’r diffiniad o gaethwasiaeth fodern (masnachu pobl neu gaethwasiaeth, caethwasanaeth, a llafur dan orfod neu orfodol), mae tystiolaeth ategol ddibynadwy ac mae’r adroddiad yn gredadwy i’r safon prawf gofynnol, dylai’r Safle Peilot gydnabod y person fel dioddefwr caethwasiaeth fodern.

1.9. Mae’n bwysig i’r Safle Peilot asesu’r holl wybodaeth yn feirniadol ac yn wrthrychol pan fydd y Safle Peilot yn ystyried hygrededd achos. Fel rhan o’r ystyriaeth honno, mae’n hanfodol i’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau gael dealltwriaeth o’r rhesymau lliniarol pam mae dioddefwr posibl caethwasiaeth fodern yn ddigyswllt, yn anghyson neu’n oedi wrth roi manylion am ffeithiau materol.

1.10. Trwy gydol y broses hon mae’n bwysig cofio bod dioddefwyr caethwasiaeth fodern wedi bod trwy drawma, ac y gall hyn effeithio ar y wybodaeth y maent yn ei darparu. Oherwydd trawma caethwasiaeth fodern, efallai y bydd rhesymau dilys pam mae adroddiad dioddefwr posibl yn anghyson neu’n ddiffygiol o fanylion digonol. Rhaid i Safleoedd Peilot ystyried unrhyw ffactorau perthnasol a nodir yn Atodiad D: Gweithio gyda phobl agored i niwed wrth wneud penderfyniad gan fod yr adran hon yn amlinellu rhai o’r heriau y gall dioddefwyr eu hwynebu wrth ddarparu adroddiad clir a chyson o’u profiadau. Dylai’r Safle Peilot ystyried y rhesymau hyn wrth ystyried hygrededd honiad.

1.11. Rhaid i’r Safle Peilot ystyried y canlynol:

• bregusrwydd ychwanegol

• cam datblygiadol

• meithrin perthynas amhriodol posibl gan y masnachwyr a’r ecsbloetwyr

Materoldeb

1.12. Wrth asesu hygrededd, dylai’r Safle Peilot asesu ffeithiau materol digwyddiadau yn y gorffennol a’r presennol (ffeithiau materol yw’r rhai sy’n ddifrifol ac arwyddocaol eu natur) a allai nodi bod person yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern. Yn gyffredinol, mae’n ddiangen, ac weithiau’n wrthgynhyrchiol, i ganolbwyntio ar ffeithiau bach neu ymylol nad ydynt yn berthnasol i’r honiad.

1.13. Dylai’r Safle Peilot asesu’r ffeithiau materol yn seiliedig ar y canlynol:

• A ydynt yn gydlynol ac yn gyson ag unrhyw ddatganiadau ysgrifenedig neu lafar yn y gorffennol?

• Pa mor dda mae’r dystiolaeth a gyflwynwyd yn cyd-fynd â’i gilydd ac a yw’n gwrth-ddweud ei hun?

• A ydynt yn gyson â honiadau a wnaed gan dystion ac ag unrhyw dystiolaeth ddogfennol a gyflwynwyd i gefnogi’r honiad neu a gasglwyd yn ystod eich ymchwiliadau?

1.14. Pan nad oes digon o dystiolaeth i gefnogi honiad bod yr unigolyn yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern (er enghraifft pan nad yw’r achos yn cynnwys manylion allweddol, megis pwy wnaeth eu hecsbloetio neu ble digwyddodd yr ecsbloetio) mae gan staff y Safle Peilot hawl i gwestiynu a yw’r trothwy Seiliau Rhesymol neu Seiliau Diwrthbrawf yn cael ei fodloni. Fodd bynnag, os cyflawnir y trothwy Seiliau Rhesymol, rhaid i Safleoedd Peilot hefyd ystyried a ydynt yn gallu gwneud penderfyniad Seiliau Diwrthbrawf cadarnhaol ar y dystiolaeth sydd ar gael ganddynt, neu os oes angen mwy o wybodaeth arnynt cyn gwneud penderfyniad Seiliau Diwrthbrawf.

Lefel manylder

1.15. Mae lefel y manylder y mae dioddefwr posibl yn cyflwyno ei honiad arni yn ffactor pan fydd y Safle Peilot yn asesu hygrededd. Mae’n rhesymol tybio y bydd dioddefwr sy’n rhoi adroddiad o’u profiad caethwasiaeth fodern yn fwy mynegiannol ac yn fwy tebygol o gynnwys manylion synhwyraidd (er enghraifft y maent wedi gweld, clywed, teimlo neu feddwl am ddigwyddiad) na rhywun nad yw wedi cael y profiad hwn. Fodd bynnag, gall rhai unigolion trawmatig gael trafferth mynegi profiadau gofidus ar lafar, gallant ymddangos yn ddideimlad neu’n ddatgysylltiedig o’u geiriau neu arddangos ymatebion eraill sy’n gysylltiedig â thrawma.

1.16. Pan nad oes digon o dystiolaeth i gefnogi honiad bod yr unigolyn yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern, mae gan y Safle Peilot hawl i gwestiynu a yw’r trothwy Seiliau Rhesymol neu Seiliau Diwrthbrawf yn cael ei fodloni.

Cysondeb

1.17. Mae hefyd yn rhesymol tybio y bydd dioddefwr posibl sydd wedi profi digwyddiad yn gallu adrodd yr elfennau canolog mewn modd cyffredinol gyson. Mae anallu dioddefwr posibl i aros yn gyson trwy gydol ei adroddiadau ysgrifenedig a llafar o ddigwyddiadau’r gorffennol a’r cyfredol yn gyffredin. Fodd bynnag, cyn i’r Safle Peilot ddod i gasgliad negyddol, rhaid iddynt gyfeirio’n ôl at yr Ymatebwr Cyntaf, y darparwr cymorth, tystion arbenigol eraill, neu’r dioddefwr posibl eu hunain i egluro unrhyw anghysondebau yn yr hawliad.

1.18. Oherwydd trawma caethwasiaeth fodern, efallai y bydd rhesymau dilys pam mae adroddiad dioddefwr posibl yn anghyson neu’n ddiffygiol o fanylion. Dylai’r Safle Peilot ystyried unrhyw dystiolaeth o amgylchiadau lliniarol a allai esbonio’r anghysondeb.

Ystyried rhywedd a diwylliant

1.19. Mae angen i Safleoedd Peilot wybod sut i ystyried materion rhywedd a diwylliannol wrth ystyried hygrededd.

1.20.Mae’n bwysig deall y gall trallod amlygu ei hun mewn ffyrdd gwahanol mewn gwahanol ddiwylliannau a bod dealltwriaeth ddiwylliannol o lawer o sefyllfaoedd yn amrywio.

1.21. Wrth wneud penderfyniadau ar Seiliau Rhesymol a Seiliau Diwrthbrawf, rhaid i’r Safle Peilot ystyried sefyllfa unigol ac amgylchiadau personol y person ac ystyried materion diwylliannol neu rywedd.

1.22. Gall unigolion o’r un wlad tarddiad gael profiadau gwahanol oherwydd eu hunaniaeth ddiwylliannol, ethnig, rhywedd a rhywiol. Er enghraifft, efallai na fydd menywod yn gallu datgelu manylion perthnasol oherwydd normau diwylliannol a chymdeithasol.

Perthnasedd erlyniad posibl o ecsbloetiwyr

1.23.Mae angen i Safleoedd Peilot ddeall sut y gallai erlyn ecsbloetwyr effeithio ar benderfyniadau Seiliau Rhesymol a Seiliau Diwrthbrawf mewn perthynas â dioddefwr caethwasiaeth fodern.

1.24. Pan fydd y Safle Peilot yn penderfynu a oes Seiliau Rhesymol neu Ddiwrthbrawf bod person yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern, gall eu penderfyniad gael ei ddylanwadu gan a yw’r ecsbloetiwr honedig yn cael ei erlyn. Fodd bynnag, ni ddylai penderfyniad y Safle Peilot fod yn ddibynnol ar:

• ymchwiliad troseddol yn digwydd

• p’un a yw’r dioddefwr yn cydweithredu mewn unrhyw achos troseddol

1.25. Mae proses adnabod dioddefwr caethwasiaeth fodern yn annibynnol o unrhyw achos troseddol yn erbyn y sawl a oedd yn gyfrifol am y gaethwasiaeth fodern. Mae hyn oherwydd bod safon troseddol y prawf (‘y tu hwnt i amheuaeth resymol’), yn uwch na safon y dystiolaeth sy’n ofynnol ar gyfer penderfyniadau Rhesymol a Diwrthbrawf.

1.26. Rhaid i Safleoedd Peilot fod yn ymwybodol y gallai unrhyw wybodaeth a gofnodwyd fel rhan o benderfyniad Rhesymol neu Benderfyniad Diwrthbrawf gael ei datgelu yn ystod erlyniad neu Gais am Fynediad at Ddata gan y Testun.

Barn arbenigwyr eraill wrth wneud penderfyniadau ar y Safle Peilot

1.27. Gall penderfyniad ar Seiliau Rhesymol neu Ddiwrthbrawf gael ei ddylanwadu gan farn arbenigwyr. Dylai Safleoedd Peilot sicrhau bod arbenigwyr sy’n ymwneud â gwneud penderfyniadau yn rhannu gwybodaeth berthnasol fel y bo’n briodol ac yn ystyried barn arbenigwyr eraill nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol â gwneud penderfyniadau lle bo hynny ar gael.

1.28. 1. Nid yw’r arbenigwyr eraill hyn yn benderfynwyr â hawl i bleidleisio a gallent gynnwys:

• arbenigwyr meddygol cymwysedig,

• Gwarcheidwad Annibynnol Masnachu Plant (ICTGs) neu Gydlynwyr Ymarfer Rhanbarthol ICTG,

• yr heddlu (ac eithrio penderfynwr â phleidlais),

• gweithwyr cymdeithasol, ac

• arbenigwyr awdurdodau lleol eraill, a darparwyr cymorth.

1.29. Rhaid i Safleoedd Peilot roi pwysau a sylw dyledus i adroddiadau a safbwyntiau Gweithwyr Uniongyrchol ICTG Gydlynydd Ymarfer Rhanbarthol ICTG (lle caiff eu penodi) ^{[footnote 1]} Oherwydd eu hannibyniaeth, ni all ICTGs a safbwyntiau unrhyw arbenigwyr eraill (nad ydynt yn gwneud penderfyniadau) fod yn rhan uniongyrchol yn y broses o wneud penderfyniadau ond rhaid eu gwahodd a rhoi cyfle iddyn nhw gymryd rhan ym mhob cyfarfod a thrafodaeth sy’n ymwneud â’r plentyn ac yn effeithio arno.

1.30. Efallai mai yr arbenigwyr a’r sefydliadau eraill hyn fydd wedi treulio’r mwyaf o amser gyda’r dioddefwr posibl a sefydlu rhywfaint o ymddiriedaeth drwy hynny. Efallai na fydd dioddefwyr yn ymddiried yn yr heddlu neu swyddogion mewnfudo. Felly, efallai na fyddant yn fodlon darparu datganiadau i orfodi’r gyfraith. Mewn amgylchiadau o’r fath, efallai bydd yr arbenigwyr a’r sefydliadau hyn yn gallu darparu mwy o wybodaeth am sefyllfa’r unigolyn a rhaid i’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau ystyried unrhyw dystiolaeth ategol o’r fath. Rhaid i’r Safleoedd Peilot hefyd ystyried unrhyw adroddiadau arbenigol a gyflwynir, yn enwedig y rhai gan ymarferwyr iechyd cymwys.

Pwysau i’w roi i adroddiadau arbenigol

1.31. Gall dioddefwyr posibl caethwasiaeth fodern ddibynnu ar dystiolaeth ddogfennol i gefnogi eu honiad yn y Mecanwaith Atgyfeirio Cenedlaethol (NRM).

1.32. Bydd profiad a chymwysterau’r unigolyn sy’n darparu’r dystiolaeth ategol a’r ffynonellau a ddefnyddir yn berthnasol wrth ystyried pa bwysau i’w roi i adroddiad arbenigol a rhaid ystyried pob achos ar ei rinweddau. Mae hefyd yn berthnasol ystyried a yw’r unigolyn sy’n ysgrifennu’r adroddiad wedi cael mynediad at yr ystod lawn o wybodaeth sydd ar gael i’r Safle Peilot.

1.33. Nid yw tystiolaeth arbenigol yn benderfynodol o a yw’r prawf Sail Rhesymol neu Diwrthbrawf yn cael ei fodloni, ond dylid ei hystyried wrth ddod i gasgliad ynghylch a oes rhesymau pam mae’r prawf Sail Resymol neu Diwrthbrawf yn cael ei fodloni ai peidio. Nid oes gofyniad i dderbyn asesiad arbenigwr bod person yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern neu beidio.

1.34. Rhaid ystyried yr holl dystiolaeth berthnasol, gan gynnwys unrhyw dystiolaeth ddogfennol, wrth wneud penderfyniad Rhesymol neu Didwrthbrawf. Os oes sawl adroddiad arbenigol rhaid ystyried y cyfan. Ni ddylai penderfyniad ddibynnu ar adroddiad arbenigol yn unig heb ystyried yr holl wybodaeth berthnasol.

1.35. Pan fo dioddefwr posibl caethwasiaeth fodern yn dibynnu ar dystiolaeth feddygol, dylai hyn fod gan weithiwr meddygol proffesiynol sydd â chymwysterau yn y maes priodol. Dylai gynnwys gwybodaeth fel y cyflwr corfforol neu feddyliol perthnasol, pryd y mae’r cyflwr hwnnw wedi’i ddiagnosio a pham mae’r cyflwr hwnnw neu unrhyw driniaeth sy’n gysylltiedig ag ef yn berthnasol i gaethwasiaeth fodern.

1.36. Ni fydd y Safle Peilot yn gwneud penderfyniad ar genedligrwydd dioddefwr posibl. Pwrpas yr NRM yw adnabod a chefnogi dioddefwyr caethwasiaeth fodern. Fodd bynnag, bydd y Safle Peilot yn ystyried tystiolaeth o ystod o ffynonellau ac yn asesu hygrededd achos dioddefwr posibl a all gynnwys ystyried cenedligrwydd honedig y dioddefwr posibl at ddibenion ei achos a’r honiadau eu bod yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern.

1.37. Rhaid i unrhyw dystiolaeth a ddarperir fod yn gallu cael ei gwirio gan y Safle Peilot lle bo hynny’n briodol.

Tystiolaeth annigonol

1.38. Pan nad oes digon o dystiolaeth i gefnogi honiad bod yr unigolyn yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern, mae gan Safleoedd Peilot hawl i gwestiynu a yw’r trothwy Seiliau Rhesymol neu Seiliau Diwrthbrawf yn cael ei fodloni.

1.39. Dylai rhai sy’n gwneud penderfyniadau ar Safleoedd Peilot ystyried pa wybodaeth sydd ganddynt a allai fod yn berthnasol i benderfyniad a sicrhau ei bod yn cael ei rhannu â phenderfynwyr eraill mewn cyfarfod aml-asiantaeth i sicrhau bod yr holl wybodaeth berthnasol yn cael ei hystyried

Asesu dioddefwyr a gafodd eu hecsbloetio dramor neu honiadau hanesyddol

1.40. Er bod yn rhaid i ddioddefwr caethwasiaeth fodern fod yn gorfforol yn y DU er mwyn mynd i mewn i’r NRM, nid yw’r ffaith bod dioddefwr wedi cael ei ecsbloetio y tu allan i’r DU yn rhwystro’r Safle Peilot rhag gwneud penderfyniad.

1.41. Dylid asesu plentyn sy’n dweud eu bod wedi bod yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern y tu allan i’r DU ar yr un sail â phlentyn sy’n dweud eu bod wedi bod yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern yn y DU. Er y gellir eu tynnu o’r digwyddiadau cychwynnol neu’r lleoliad lle digwyddodd troseddau caethwasiaeth fodern, byddai angen iddyn nhw gael eu hasesu i’w hystyried fel dioddefwr posibl caethwasiaeth fodern. Bydden nhw hefyd yn derbyn cymorth pellach, gan y gallant gael eu trawmateiddio gan eu profiad, hyd yn oed mewn achosion hanesyddol,

1.42. Yn yr un modd, efallai y bydd plentyn wedi bod yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern beth amser yn ôl ac efallai bydd y sefyllfa drosodd bellach. Cyfeirir at y senarios hyn yn aml fel honiadau hanesyddol gan y gellid eu hatgyfeirio at yr NRM ymhell ar ôl i’r ecsbloetio ddod i ben. Dylai’r Safle Peilot barhau i benderfynu a yw’r plentyn yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern os yw’r achos yn cael ei atgyfeirio i’r NRM ac yng nghwmpas y peilot, gan nad yw penderfyniadau NRM yn asesiad o niwed yn y dyfodol ond yn ganfyddiad o ffaith ynghylch a yw’r unigolyn yn ddioddefwr caethwasiaeth fodern.

1.43. Rhaid i’r Safle Peilot gynnig yr un gefnogaeth ac amddiffyniad i ddioddefwyr posibl honiadau hanesyddol ag sy’n cael ei ymestyn i bob dioddefwr posibl arall o gaethwasiaeth fodern.

Sut mae atgyfeiriad yn cael ei wneud

1.44. Pan fydd Ymatebwr Cyntaf yn credu bod plentyn yn ddioddefwr posibl o gaethwasiaeth fodern, byddant yn cyflwyno atgyfeiriad i’r Awdurdod Cymwys Sengl (SCA), a fydd yn cofnodi’r atgyfeiriad. Bydd yr atgyfeiriad hwn yn cael ei rannu gyda’r Safle Peilot fel y bo’n briodol.

Dilysu a chydnabod atgyfeiriad

1.45. Bydd staff yn y SCA yn dilysu atgyfeiriad NRM. Y broses y bydd staff SCA yn ei dilyn yw:

• Gwirio a yw’r atgyfeiriad yn ddyblyg neu’n cyfeirio at achos sy’n bodoli eisoes.

• Gwirio bod digon o wybodaeth wedi’i chynnwys yn yr atgyfeiriad. Os na, bydd staff yr SCA yn cysylltu â’r Sefydliad Ymatebwyr Cyntaf i gael rhagor o wybodaeth a ddarperir fel rhan o’r atgyfeiriad. Cyfeiriwch at adran 4 o’r canllawiau mecanwaith atgyfeirio cenedlaethol: oedolion (Cymru a Lloegr) am ragor o fanylion am Sefydliadau Ymatebwyr Cyntaf (ar gyfer atgyfeiriadau oedolion a phlant sy’n ddioddefwyr posibl caethwasiaeth fodern).

• Os oes gan y dioddefwr posibl unrhyw hanes mewnfudo ar Gronfa Ddata Gwybodaeth Achos y Swyddfa Gartref (CID), gwiriwch ei fod wedi’i nodi fel cyflwr arbennig ‘Dioddefwr Masnachu Posibl’. Os na, bydd y SCA yn ychwanegu hyn at y cofnod ac yn codi rhwystr i dynnu os nad yw hyn eisoes ar waith.

• fwy na 100 diwrnod i ffwrdd o’i ben-blwydd yn 18 oed neu a oes amheuaeth a yw’r unigolyn yn blentyn.

• Yn ogystal ag atgyfeirio’r achos i’r Safle Peilot; bydd yr SCA yn cydnabod ei fod wedi derbyn y ffurflen atgyfeirio trwy anfon hysbysiad cydnabyddiaeth at:

  • yr Ymatebwr Cyntaf

  • y Gweithiwr Cymdeithasol. Os nad oes gweithiwr cymdeithasol wedi’i restru ar y ffurflen atgyfeirio mewn achos sy’n ymwneud â dioddefwr posibl sy’n blentyn, bydd yr SCA yn cysylltu â Gwasanaeth Diogelu Plant yr awdurdod lleol perthnasol

  • Yr heddlu perthnasol

  • Y Gwarcheidwad Masnachu Plant Annibynnol lle mae’r ddarpariaeth hon ar gael ac mae’r SCA wedi cael gwybod am eu cyfranogiad.

• Bydd yr SCA yn sicrhau bod yr holl ddiweddariadau perthnasol ar gronfeydd data SCA yn cael eu gwneud.

Gwneud penderfyniad

1.46. Mae’r adran hon yn nodi’r broses y bydd Safleoedd Peilot yn ei dilyn wrth wneud penderfyniad ar Seiliau Rhesymol neu Diwrthbrawf.

1.47 Rhaid i’r Safle Peilot ystyried yr holl wybodaeth sydd ar gael i gefnogi eu penderfyniadau yn wrthrychol. Bydd Safleoedd Peilot yn dadansoddi’r wybodaeth a’r dystiolaeth sydd ar gael i lywio eu hasesiad ac yn gwneud penderfyniad bod plentyn yn ddioddefwr posibl o gaethwasiaeth fodern.

Amserlen ar gyfer penderfyniadau

1.48. Y disgwyliad yw y bydd y Safleoedd Peilot yn gwneud Penderfyniad ar Seiliau Rhesymol o fewn 45 diwrnod calendr i’r atgyfeiriad NRM gael ei dderbyn gan y Safle Peilot.

1.49. Diwrthbrawf cadarnhaol yn yr un cyfarfod aml-asiantaeth lle gwneir y penderfyniad ar Seiliau Resymol.

1.50. Pan fo’r penderfyniad Rhesymol yn gadarnhaol, ond nad yw’r Safle Peilot yn credu y gall wneud penderfyniad Seiliau Diwrthbrawf cadarnhaol ar yr un pryd, er enghraifft, oherwydd tystiolaeth annigonol, bydd y Safle Peilot yn trefnu ail gyfarfod i wneud y penderfyniad ar Seiliau Diwrthbrawf o fewn 45 diwrnod calendr i’r cyfarfod cychwynnol, ar ôl i’r Swyddfa Gartref ddarparu sicrwydd ansawdd ar y penderfyniad Rhesymol, lle bo hynny’n briodol.

1.51. Os oes angen ail gyfarfod, dylai’r sawl sy’n gwneud penderfyniadau ar y Safle Peilot ystyried pa dystiolaeth fydd yn angenrheidiol, gan gynnwys y camau sydd eu hangen i sicrhau y gellir ei chael. Bydd hyn yn eu galluogi i wneud y penderfyniad ar Seiliau Diwrthbrawf yn yr ail gyfarfod. Pan fo’r Safle Peilot yn ymwybodol y bydd rhagor o wybodaeth berthnasol ar gael yn ddiweddarach e.e. asesiad meddygol neu adroddiad yr heddlu, dylai’r safle sicrhau bod gwybodaeth yn cael ei chasglu a’i bod ar gael ar gyfer yr ail gyfarfod.

1.52. Fel y mae’r SCA yn ei wneud gydag achosion sy’n ymwneud ag oedolyn, os yw’r plentyn yn destun achos troseddol, dylai’r Safle Peilot ystyried achos y plentyn fel mater o frys a rhoi gwybod i’r SCA cyn gynted ag y gwneir y penderfyniad, a fydd yn hysbysu’r holl bartïon sydd â diddordeb. Fodd bynnag, dim ond pan fo digon o wybodaeth ar gael i wneud hynny y dylid gwneud penderfyniad.

1.53. Seiliau Diwrthbrawf; er enghraifft, hyd nes y gall parti â diddordeb gyflwyno rhagor o wybodaeth yr ystyrir ei bod yn berthnasol i achos. Dylai’r Safle Peilot ystyried amgylchiadau’r cais, a yw’r wybodaeth ychwanegol yn ofynnol ar gyfer y penderfyniad, ac felly a yw’n briodol aros yn hytrach na bwrw ymlaen â phenderfyniad. Dylai’r Safle Peilot drafod y cais gyda’r SCA a rhaid iddo roi gwybod i’r holl bartïon perthnasol am ganlyniad y cais i oedi a darparu rhesymau os gwrthodir y cais.

Gwneud penderfyniadau rhesymol a diwrthbrawf

1.54. Dylai safleoedd peilot gyfeirio at Bennod 7 ac Atodiad E (Gwneud penderfyniad rhesymol; Gwneud penderfyniad arSeiliau Diwrthbrawf) yn Caethwasiaeth Fodern: canllawiau statudol ar gyfer Cymru a Lloegr (o dan adran 49 Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015) a chanllawiau anstatudol ar gyfer yr Alban a Gogledd Iwerddon am ganllawiau ar sut i wneud penderfyniad Rhesymol a Diwrthbrawf.

1.55. Os oes gan y Safle Peilot ddigon o dystiolaeth i wneud penderfyniad ar Seiliau Diwrthbrawf cadarnhaol ar yr un pryd mae’n gwneud penderfyniad cadarnhaol ar Seiliau Rhesymol, dylai wneud hynny ar unwaith. Bydd y plentyn yn parhau i dderbyn Cyfnod Adfer o leiaf 30 diwrnod calendr o ddyddiad y penderfyniad ar Sail Resymol. Gweler Canllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015 am ragor o wybodaeth ynglŷn â’r Cyfnod Adfer.

Cofnodi penderfyniad

1.56. Fel rhan o’r broses o wneud penderfyniadau, bydd Safleoedd Peilot yn cwblhau’r templed adrodd ac yn dychwelyd hwn gyda chofnodion y panel ac unrhyw dystiolaeth y dibynnir arni i ddod i’r penderfyniad, i’r SCA. Dylid gwneud hyn ar gyfer penderfyniadau Seiliau Rhesymol a Seiliau Diwrthbrawf. Pan wneir y ddau benderfyniad yn yr un cyfarfod, dim ond un templed sydd ei angen. Lle bo hynny’n briodol, dylai’r Safle Peilot nodi lle nad oes modd datgelu gwybodaeth o fewn y templed.

1.57. Bydd yr SCA yn cofnodi canlyniad y penderfyniad ar gronfeydd data priodol y Swyddfa Gartref ac yn cyhoeddi unrhyw lythyrau penderfyniad angenrheidiol neu gyfathrebiadau eraill.

Camau gweithredu ar gyfer yr Awdurdod Cymwys Sengl yn dilyn penderfyniad y Mecanwaith Atgyfeirio Cenedlaethol (Seiliau Rhesymol a/neu Diwrthbrawf)

1.58. Yn ystod y Rhaglen Beilot, bydd yr SCA yn cynnal unrhyw brosesau sicrhau ansawdd angenrheidiol.

1.59. Mae’r adran hon yn nodi’r camau y bydd angen i’r SCA eu cymryd yn dilyn penderfyniad ar Seiliau Rhesymol a/neu Seiliau Diwrthbrawf. Ym mhob achos NRM, pan wneir penderfyniad, rhaid i’r SCA gymryd y camau canlynol:

Cam gweithredu 1: Cofnodi’r penderfyniad

1.60. Rhaid i’r SCA ddiweddaru’r cofnodion SCA pan fydd unrhyw un o’r canlynol yn digwydd:

• Penderfyniad Cadarnhaol ar Seiliau Rhesymol yn cael ei wneud

• Penderfyniad Negyddol ar Seiliau Rhesymol yn cael ei wneud

• Penderfyniad Cadarnhaol ar seiliau Rhesymol a Diwrthbrawf yn cael ei wneud

• Penderfyniad Cadarnhaol Diwrthbrawf yn cael ei wneud

• Penderfyniad Negyddol ar Seiliau Diwrthbrawf yn cael ei wneud

• Cais am ailystyried yn cael ei wneud

• Mae penderfyniad yn cael ei atal neu ei dynnu’n ôl

1.61. Ym mhob achos, bydd yr SCA yn cofnodi canlyniad penderfyniadau’r Safleoedd Peilot a’r dystiolaeth y dibynnir arni gan ddefnyddio’r templed adrodd a’r cofnodion panel.

1.62. Dylai’r SCA gwblhau’r llythyr penderfyniad priodol ar gyfer canlyniad yr achos.

1.63. Ar gyfer penderfyniad negyddol, rhaid i’r SCA gynnwys copi o gofnodion y cyfarfod lle ystyriwyd y penderfyniad (templed adrodd) sy’n darparu manylion llawn o’r hyn y maen nhw (y sawl sy’n gwneud penderfyniadau) wedi’i ystyried ac yn egluro’r penderfyniad.

1.64. Dylai’r SCA ddiweddaru cronfeydd data y Swyddfa Gartref fel y bo’n briodol (e.e. math o achos atgyfeirio NRM, amod arbennig, rhwystr rhag cael ei symud o’r DU), gan nodi bod yn rhaid cadw’r isafswm Cyfnod Adfer o 30 diwrnod.

Cam gweithredu 2: Hysbysu asiantaethau perthnasol eraill o’r penderfyniad

1.65. Rhaid i’r SCA hysbysu’r canlynol o’u penderfyniad:

• yr Ymatebwr Cyntaf a/neu’r Sefydliad Ymatebwyr Cyntaf (ym mhob achos)

• Yr awdurdod lleol

• Y gwasanaeth Gwarcheidwad Annibynnol Masnachu Plant mewn achosion sy’n ymwneud â phlant lle mae’r ddarpariaeth hon ar gael

1.66. Dylid cyhoeddi’r llythyr penderfyniad i’r gweithiwr cymorth perthnasol yn yr awdurdod lleol, a’r gwasanaeth Gwarcheidwad Annibynnol ar Fasnachu Plant, lle bo hynny ar gael.

1.67. Rhaid i’r SCA beidio â chyflwyno llythyr penderfyniad neu bapurau caethwasiaeth fodern eraill ar blentyn o dan unrhyw amgylchiadau. Rhaid cyflwyno pob papur caethwasiaeth fodern i gynrychiolydd penodedig y plentyn neu’r awdurdod lleol a’r gwasanaeth Gwarcheidwad Masnachu Plant Annibynnol lle bo hynny ar gael

1.68. Dylai’r SCA ddiweddaru’r heddlu yn dilyn penderfyniad Rhesymol neu Benderfyniad Seiliau Diwrthbrawf. Am ragor o wybodaeth gweler Atodiad B: Rhannu gwybodaeth rhwng yr SCA a’r heddlu.

Cam gweithredu 3: Hysbysu gorfodi’r gyfraith (lle mae achosion troseddol yn gysylltiedig)

1.69. Os yw’r unigolyn yn destun achos troseddol, rhaid i’r SCA gysylltu â’r heddlu cyn gynted ag y gwneir penderfyniad NRM. Gwneir hyn trwy anfon copi o’r llythyr hysbysu i’r heddlu neu gysylltu â nhw trwy e-bost neu ffôn fel y bo’n briodol.

1.70. Bydd yr SCA yn gofyn i’r heddlu hysbysu Gwasanaeth Erlyn y Goron am benderfyniad yr NRM cyn gynted ag y bydd y penderfyniad yn barod i’w gyflwyno.

1.71. Am ragor o wybodaeth gweler amddiffyniad adran 45 (Atodiad H).

Camau gweithredu ar gyfer yr Awdurdod Cymwys Sengl pan fydd penderfyniad y Mecanwaith Atgyfeirio Cenedlaethol yn cael ei atal dros dro

1.72. Bydd camau gweithredu ar gyfer y SCA mewn achos wedi’i atal yn parhau fel y nodir yn Atodiad E o Ganllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015.

1.73. Bydd yr SCA a’r Safle Peilot yn cytuno ar ffordd briodol o weithredu fesul achos os ydynt yn credu y gallai fod angen atal achos. Os bydd unrhyw un o’r canlynol yn digwydd, rhaid i Safle Peilot hysbysu’r SCA cyn gynted â phosibl yn rhesymol:

• mae’r plentyn yn marw, yn mynd ar goll, neu’n cael ei arestio
• mae newid yn yr awdurdod lleol sy’n gyfrifol am y plentyn
• mae’r plentyn yn debygol o droi’n 18 cyn y gellir gwneud penderfyniad Seiliau Diwrthbrawf
• mae dyddiad treial troseddol wedi’i osod cyn y dyddiad penderfyniad disgwyliedig

1.74. Rhaid i Safleoedd Peilot hysbysu’r SCA os ydynt yn ymwybodol o unrhyw reswm arall pam y gallai fod angen atal penderfyniad.

Camau gweithredu ar gyfer yr Awdurdod Cymwys Sengl mewn achosion mewnfudo byw yn dilyn penderfyniad Mecanwaith Atgyfeirio Cenedlaethol

1.77. Bydd camau gweithredu ar gyfer yr SCA mewn perthynas ag achosion mewnfudo yn parhau fel y nodir yn Atodiad E gwreiddiol Canllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015.

Cofnod achos yr Awdurdod Cymwys Sengl

1.78. Rhaid i staff SCA gadw cofnod achos SCA.

1.79. Pan fydd achosion caethwasiaeth fodern yn cael eu cwblhau, rhaid i holl gofnodion achos SCA gynnwys, o leiaf, gynnwys:

• Ffurflen atgyfeirio Ymatebwr Cyntaf
• Llythyr(au) penderfyniad
• Cofnod Penderfyniad o Safleoedd Peilot a thystiolaeth sy’n gysylltiedig â nhw
• Manylion atgyfeiriadau at sefydliadau perthnasol eraill, e.e. yr heddlu / gwasanaeth Gwarcheidwad Annibynnol Masnachu Plant

Datgelu gwybodaeth i’r dioddefwr a cheisiadau am hawl mynediad

1.78. Bydd Safleoedd Peilot yn broseswyr data at ddibenion data NRM. Felly, os codir cais am hawl mynediad gyda Safle Peilot, dylid hysbysu’r SCA fel rheolwr data.

1.79. Bydd canlyniad penderfyniadau ar Seiliau Rhesymol a Diwrthbrawf bob amser yn cael eu datgelu i ddioddefwyr (neu gynrychiolydd priodol i’r plentyn) fel mater arferol.

1.80. Gall dioddefwyr ofyn am fynediad i’r wybodaeth a gedwir amdanynt gan yr SCA, fel rheolydd data, yn unol ag Erthygl 15 o’r GDPR. Dylid cyflwyno ceisiadau am wybodaeth yn ysgrifenedig. Mae templedi i gynorthwyo i ofyn am yr wybodaeth hon ar gael gan Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth.

1.81. Mae adran 15 o Ddeddf Diogelu Data (DPA) 2015 yn caniatáu esemptiadau rhag ceisiadau am hawl mynediad fel y nodir yn Atodlen 2 DPA 2015. Mae’r esemptiadau hyn yn cynnwys ar gyfer 2(1)(a) atal trosedd, a 2(1)(b) arestio neu erlyn troseddwyr. Felly, lle mae gwybodaeth sensitif yn y ffurflen atgyfeirio neu’r cofnod penderfyniad, dylid golygu hyn cyn i’r cofnodion gael eu rhyddhau. Mae enghreifftiau o wybodaeth sensitif na ellir ei rhyddhau, yn cynnwys:

• Gwybodaeth am ymchwiliadau heddlu neu orfodi’r gyfraith eraill
• Gwybodaeth am ddioddefwyr eraill

Ceisiadau Tribiwnlys

1.82. Bydd camau gweithredu ar gyfer yr SCA mewn perthynas ag achosion Ceisiadau Tribiwnlys yn parhau fel y nodir yn Atodiad E o Ganllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015.

Ailystyried penderfyniad Seiliau Rhesymol neu Seiliau Diwrthbrawf

1.83. Gall unigolyn, neu rywun sy’n gweithredu ar eu rhan, ofyn am ailystyried penderfyniad Seiliau Rhesymol neu Seiliau Diwrthbrawf negyddol os daw tystiolaeth ychwanegol ar gael a fyddai’n berthnasol i ganlyniad achos, neu os oes pryderon penodol nad yw penderfyniad a wneir yn unol â’r canllawiau.

1.84. Os yw’r Safle Peilot yn derbyn cais am ailystyried, dylid hysbysu’r SCA cyn gynted â phosibl. Bydd yr SCA yn hysbysu’r Safle Peilot perthnasol os yw’r SCA yn derbyn cais am ailystyried mewn perthynas â phenderfyniad y mae Safle Peilot wedi’i wneud.

1.85. Bydd yr SCA a’r Safle Peilot yn trafod rhinweddau’r cais am ailystyried, ond bydd gan yr SCA y penderfyniad terfynol ynghylch a ddylid ailystyried yr achos.

1.86. Os yw’r SCA yn penderfynu y dylid ailystyried achos, bydd yr SCA yn penderfynu a yw’r Safle Peilot neu’r SCA yn y sefyllfa orau i ailystyried y penderfyniad.

1.87. Mae manylion llawn ar y cais am ailystyried wedi’u nodi yn Atodiad E o Ganllawiau Statudol Deddf Caethwasiaeth Fodern 2015.

Anghymhwyso ar sail Trefn Gyhoeddus

1.88. Dylai safleoedd peilot gyfeirio at y wybodaeth am Anghymhwyso ar sail Trefn Gyhoeddus (POD) yn Atodiad E o’r Canllawiau Caethwasiaeth Fodern: Canllawiau Statudol am ganllawiau ar benderfyniadau POD.]

1.89. Mewn achosion o POD posibl, ni fydd y safle peilot yn gwneud penderfyniad POD, a bydd yr achos yn cael ei drosglwyddo’n ôl i’r SCA. Yn yr achos lle ystyriwyd Anghymhwyso ar sail Trefn Gyhoeddus ar gyfer plentyn, ond penderfynwyd na fydd yr anghymhwyso yn berthnasol, gellir trosglwyddo’r achos o’r SCA i’r safle peilot priodol.

Penderfyniad Dirymu Seiliau Diwrthbrawf

1.90. Pan fo’r SCA neu Safle Peilot wedi gwneud penderfyniad cadarnhaol ar Seiliau Diwrthbrawf, ond daw gwybodaeth i’r amlwg yn ddiweddarach sy’n awgrymu bod y penderfyniad yn ddiffygiol, dylai’r SCA ystyried a yw dirymu yn briodol.

1.91. Pan fo’r penderfyniad wedi’i wneud gan Safle Peilot, bydd yr SCA yn trafod eu pryderon gyda’r Safle Peilot a wnaeth y penderfyniad i benderfynu a yw dirymu yn briodol. Mater i’r SCA fydd gwneud y penderfyniad terfynol, ond ni fydd hyn yn digwydd cyn i bryderon gael eu trafod gyda’r Safle Peilot.

1.92. Os penderfynir ei bod yn briodol dirymu’r penderfyniad Seiliau Diwrthbrawf, rhaid i’r gweithiwr achos SCA ysgrifennu at yr awdurdod lleol sydd â chyfrifoldeb diogelu am y plentyn, yn ogystal â’r Gwasanaeth Gwarcheidwad Annibynnol Masnachu Plant, lle mae’r ddarpariaeth hon ar gael.

1.93. Os yw’r unigolyn wedi cael Caniatâd Dros Dro i aros fel Dioddefwr Masnachu Pobl neu Gaethwasiaeth, rhaid i’r SCA hysbysu’r tîm mewnfudo priodol er mwyn iddynt ystyried a yw cwtogi’r caniatâd hwn yn briodol.

Tynnu’n ôl o’r Mecanwaith Atgyfeirio Cenedlaethol

1.94. Ni chaiff plant dynnu eu hunain yn ôl o’r NRM. Ni chaniateir tynnu plentyn yn ôl o’r NRM oni bai ei fod er budd gorau’r plentyn fel y’i penderfynir gan yr awdurdod lleol cyfrifol Gwasanaethau Diogelu Plant. Cyfeiriwch at adran 14.343 o Caethwasiaeth Fodern: canllawiau statudol ar gyfer Cymru a Lloegr (o dan adran 49 o Ddeddf Caethwasiaeth Fodern 2015) a chanllawiau anstatudol ar gyfer yr Alban a Gogledd Iwerddon am ragor o fanylion.

1. Gellir dod o hyd i wybodaeth am Safleoedd Mabwysiadu Cynnar ICTG yma. ↩