Ymchwil a dadansoddi

Ymateb y Llywodraeth i adroddiad y Panel Academaidd Arbenigol ar Niwroamrywiaeth

Cyhoeddwyd 2 Hydref 2026

1. 1. Cyflwyniad

Mae gan bobl niwrowahanol lawer o sgiliau a thalentau gwerthfawr sydd eu hangen ar ein marchnad lafur ond maent yn llawer mwy tebygol o fod allan o waith neu’n dangyflogedig. Mae hynny’n golled enfawr o botensial i’r unigolyn ac yn ddrwg i’n heconomi a’n cynhyrchiant fel gwlad. Ni ddylai diagnosis olygu bod rhywun yn cael ei roi ar absenoldeb salwch, ei ddiystyru, na’i adael heb obaith o gael gwaith. Rydym am i bobl niwrowahanol fyw bywyd mor gyflawn â phosibl. Dyma pam rydym yn adeiladu tuag at gynnig gwarantedig Llwybrau at Waith sy’n cynnwys cymorth personol gyda gwaith, iechyd a sgiliau i bob person anabl, y rhai â chyflyrau iechyd a phobl niwrowahanol sydd allan o waith ac yn gwneud cais am fudd-daliadau allan o waith. Gyda’r nod cyffredinol o gau’r bwlch cyflogaeth anabledd, a chyda chefnogaeth cyllid gwerth £3.5 biliwn erbyn diwedd y degawd, mae hynny’n golygu mwy o gymorth i bobl niwrowahanol fynd i mewn i waith, gan gynnwys drwy:

1.1 Llwybrau at Waith

1,000 o Gynghorwyr Llwybrau at Waith mewn Canolfannau Gwaith ledled Cymru, Lloegr a’r Alban ers mis Gorffennaf 2025, gan ddarparu cymorth un-i-un personol i gwsmeriaid â chyflyrau iechyd a phobl anabl.

1.2 Gwarant Ieuenctid

Y Gwarant Ieuenctid yw ymrwymiad y llywodraeth i gefnogi pobl ifanc rhwng 16 a 24 oed trwy greu llwybrau clir i gyfleoedd ennill, dysgu a hyfforddi. Er mwyn cyflawni’r ymrwymiad hwnnw, rydym yn buddsoddi £2.5 biliwn ychwanegol yn y Gwarant Ieuenctid a’r Ardoll Twf a Sgiliau dros y 3 blynedd nesaf, gan gefnogi bron i filiwn o bobl ifanc a chreu hyd at 500,000 o gyfleoedd i ennill cyflog a dysgu. Er mwyn cefnogi pobl ifanc, rydym wedi sefydlu’r Porth Gwarant Ieuenctid, sy’n darparu cymorth cyflogaeth wedi’i deilwra i bob person ifanc ar Gredyd Cynhwysol (UC) sy’n chwilio am waith o’u hapwyntiad cyntaf yn y Ganolfan Gwaith. Rydym yn gweithio’n agos gydag Awdurdodau Strategol y Maer i gyflwyno 8 Blaengaredd Ieuenctid sy’n profi dulliau arloesol i adnabod a darparu cymorth lleol i bobl ifanc nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant (NEET) neu sydd mewn perygl o ddod yn NEET. Rydym hefyd yn ehangu ein rhwydwaith o Hybiau Ieuenctid i fwy na 360 ledled Prydain Fawr (Cymru, Lloegr a’r Alban). Mae Hybiau Ieuenctid wedi’u cynllunio i sicrhau bod pob person ifanc ym Mhrydain Fawr yn gallu cael mynediad at gymorth cydgysylltiedig i oresgyn rhwystrau i waith a dysgu.

1.3 Cysylltu â Gwaith

Mae Cysylltu â Gwaith yn rhaglen Cyflogaeth â Chymorth wirfoddol gwerth £1 biliwn. Mae gan Cysylltu â Gwaith lwybr arbenigol ar gyfer cyfranogwyr niwrowahanol a chyfranogwyr ag anableddau dysgu, gan ddefnyddio’r Fframwaith Ansawdd Cyflogaeth â Chymorth. Mae’r ystadegau swyddogol a gyhoeddwyd yn ddiweddar ar gyfer Cysylltu â Gwaith yn dangos bod 4,100 o bobl o dan 25 oed wedi dechrau ar y llwybr hwn hyd at ddiwedd Mehefin 2026 - hyd yn hyn mae 470 o’r rhain eisoes wedi symud i’r gwaith. Dyma gipolwg cynnar ar y cynnydd cychwynnol.

1.4 Cronfa Arloesi Llwybrau at Waith

Bydd Cronfa Arloesi Llwybrau at Waith, gwerth £60 miliwn, yn darparu cyllid grant i brofi dulliau arloesol o helpu pobl anabl a phobl â chyflyrau iechyd i baratoi ar gyfer gwaith, dechrau gweithio a gwneud cynnydd yn y gwaith. Bydd ein rownd gyntaf o geisiadau yn agor ym mis Medi 2026 gyda’r sectorau preifat, cyhoeddus a gwirfoddol i gyd yn gallu gwneud cais - gan agor llwybr newydd ar gyfer ariannu a phrofi technoleg hygyrch a chymorth arall. Mae’n ‘alwad i weithredu’ i’r sectorau preifat, gwirfoddol a chyhoeddus i gyflwyno’r syniadau mwyaf uchelgeisiol a chreadigol i helpu pobl anabl a’r rhai sydd â chyflyrau iechyd i fynd i mewn i waith a gwneud cynnydd yn y gwaith.

1.5 Diwygiadau Nodyn Ffitrwydd

Diwygiadau i’r system nodyn ffitrwydd. O fis Gorffennaf 2026, bydd 4 peilot ledled Lloegr yn profi dull sylfaenol wahanol, gyda’r nod o symud oddi wrth ddull ticio blychau tuag at gymorth personol gyda gwaith ac iechyd. Yn lle’r broses ardystio traddodiadol dan arweiniad meddygon teulu, bydd timau gwaith ac iechyd arbenigol yn gweithio gyda phobl i ddatblygu cynlluniau wedi’u teilwra i’w cefnogi i aros yn y gwaith neu ddychwelyd yn gynaliadwy.

1.6 Cadw Prydain i Weithio

Ochr yn ochr â’r cymorth cyflogaeth ychwanegol hwn, rydym yn partneru â chyflogwyr i greu gweithleoedd mwy cynhwysol a hygyrch, gan gynnwys trwy’r Adolygiad Cadw Prydain i Weithio. Bellach yn ei gyfnod Vanguard, mae Cadw Prydain i Weithio yn meithrin cysylltiadau gweithredol â chyflogwyr er mwyn archwilio eu rôl hanfodol wrth greu gweithleoedd iach a chynhwysol. Rydym hefyd wedi bod yn ariannu cyflogwyr i ddatblygu eu sgiliau a’u dealltwriaeth o Niwroamrywiaeth ac i gefnogi anghenion o ddydd i ddydd yn y gwaith, ac mae dros 1,800 o gynrychiolwyr cyflogwyr wedi elwa o hynny eleni.

2. 2. Ymateb y Llywodraeth i adroddiad y Panel Academaidd Arbenigol ar Niwroamrywiaeth

Mae gwaith y Panel Academaidd Arbenigol a’u hargymhellion i’r llywodraeth, cyflogwyr a’r gymuned ymchwil ynghylch cynhwysiant Niwroamrywiaeth yn dod ar adeg bwysig wrth ystyried materion gwaith, iechyd a chyfranogiad yn y gweithlu. Yn ddiweddar, amlinellodd Alan Milburn raddfa’r her sy’n wynebu bobl ifanc sy’n NEET, ac mae’r Athro Peter Fonagy wedi cyflwyno adroddiad interim ar ei adolygiad annibynnol o gyflyrau iechyd meddwl, ADHD ac awtistiaeth, ac rydym yn cyflawni ein Cynllun Iechyd 10 Mlynedd, a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf 2025, sy’n ceisio integreiddio cymorth iechyd a chyflogaeth ac ysgogi mwy o gydweithredu traws-system. Mae gennym raglen newid uchelgeisiol barhaus sy’n cael ei chyflwyno i helpu i gyflawni marchnad lafur fwy cynhwysol a fydd yn tyfu’r economi hon. Mae’r rhaglen newid hon yn mynd i’r afael â llawer o’r argymhellion a wnaed gan y Panel Arbenigol:

1. Rydym yn cefnogi argymhelliad allweddol y Panel bod niwro-gynhwysiant yn y gweithle yn cael ei arwain gan anghenion, gan ei fod yn canolbwyntio ar yr heriau y mae unigolyn yn eu hwynebu mewn cyd-destun penodol. Mae’n unol â chanfyddiadau’r Adolygiad Prevalence dan arweiniad Yr Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol (DHSC), a fydd yn ceisio deall sut y gellir gweithredu dulliau sy’n cael eu harwain gan anghenion. Yn yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP), rydym yn cynllunio cyfres o sgyrsiau gyda chyflogwyr i archwilio sut olwg sydd ar ddulliau sy’n cael eu harwain gan anghenion a strategaethau ymarferol cost isel yn y gweithle a sut mae canllawiau presennol yn cefnogi hyn. Mae hyn ochr yn ochr â Chyfnod Vanguard Cadw Prydain i Weithio gyda chyflogwyr, sy’n ceisio sefydlu’r camau gweithredu ymarferol sy’n cadw gweithwyr mewn gwaith ac yn ffynnu ynddo.

2. Casgliad allweddol arall y Panel yw gwerth egwyddorion dylunio cyffredinol i sicrhau bod gweithleoedd yn hygyrch, yn gynhwysol ac yn deg i bawb o’r dechrau. Mae gan egwyddorion sy’n lleihau’r angen am addasiadau ôl-weithredol yn y gweithle y potensial i gefnogi gweithleoedd mwy cynhwysol i weithwyr ag amrywiaeth o gyflyrau gweladwy ac anweladwy, wedi cael diagnosis a heb gael diagnosis. Mae’r ethos sy’n sail i ddylunio cyffredinol yn cyd-fynd â nodau’r llywodraeth hon o ran gweithleoedd iach a chynhwysol. Dyma pam rydym wedi cychwyn ymarfer darganfod polisi 16 wythnos i archwilio sut y gellid cymhwyso fframwaith o egwyddorion dylunio’r gweithle sy’n ymwneud ag amgylcheddau ffisegol, polisïau, gweithdrefnau a chyfathrebiadau mewn gweithleoedd. Rydym yn archwilio a all yr egwyddorion hyn ychwanegu gwerth a gwneud synnwyr i weithwyr a chyflogwyr, ac a ydynt yn ymarferol ac yn gymesur i bawb dan sylw. Bydd y gwaith hwn yn dod i ben yn yr hydref. Edrychwn ymlaen at ganlyniadau’r gwaith profi hwn a byddwn yn dilyn y dystiolaeth wrth barhau â’r gwaith hwn ymhellach.

3. Mae’r Panel yn cydnabod yn gywir na ellir gweld Niwroamrywiaeth yn y gwaith mewn gwactod, ac er na fydd llawer o weithwyr niwrowahanol yn gweld eu hunain fel anabl, gall y dirwedd polisi anabledd ddiogelu eu hawliau yn y gweithle, mae eisoes yn gwneud hynny, a dylai barhau i wneud hynny. Dyma pam rydym yn bwrw ymlaen â diwygiadau sylweddol drwy ein hymrwymiad Gwneud i Waith Dalu. Un o brif bileri Gwneud i Waith Dalu yw’r Ddeddf Hawliau Cyflogaeth, a gafodd Gydsyniad Brenhinol yn 2025. Mae ei diwygiadau yn newid dyletswyddau cyflogwyr, diogelwch yn y gweithle a rhwymedigaethau cydraddoldeb.

Mae’r Ddeddf Hawliau Cyflogaeth yn mynd i’r afael yn uniongyrchol â llawer o’r materion y mae’r Panel Arbenigol wedi’u codi drwy:

a) Gynyddu’r terfyn amser y gall gweithwyr wneud hawliad Tribiwnlys Cyflogaeth o 3 mis i 6 mis o fis Hydref 2026. Bydd gweithwyr yn elwa o gael mwy o amser i baratoi achos cryf, i godi arian ar gyfer costau cyfreithiol yn ogystal â datrys anghydfodau yn fewnol neu drwy’r broses gymod, gan greu cyfle i anghydfodau gael eu datrys cyn iddynt gyrraedd y Tribiwnlys Cyflogaeth.

b) Moderneiddio deddfwriaeth undebau llafur, gan roi mwy o ryddid i undebau llafur drefnu, cynrychioli a thrafod ar ran gweithwyr. Mae hyn yn cynnwys cyflwyno’r hawl i gynrychiolwyr cydraddoldeb undebau llafur i amser rhesymol i ffwrdd â thâl a mynediad at gyfleusterau i’w galluogi i gyflawni eu dyletswyddau.

c) Cryfhau’r hawl bresennol i ofyn am weithio hyblyg o ddiwrnod cyntaf cyflogaeth, rhywbeth a all fod o fudd sylweddol i weithwyr niwrowahanol.

d) Cryfhau Tâl Salwch Statudol (SSP) drwy ymestyn cymhwysedd i hyd at 1.3 miliwn o weithwyr ar gyflogau isel nad oedd ganddynt hawl i SSP cyn 6 Ebrill 2026, a sicrhau bod pob gweithiwr yn cael SSP o ddiwrnod cyntaf eu habsenoldeb salwch– yn hytrach na gorfod aros tan y pedwerydd diwrnod. Drwy sicrhau bod gan weithwyr lefel o ddiogelwch ariannol sydd eu hangen arnynt pan na allant weithio oherwydd salwch, gall y diwygiadau helpu i leihau hyd absenoldeb salwch, hybu cynhyrchiant, a chyfyngu ar ledaeniad clefydau heintus yn y gweithle.

4. Bydd y Ddeddf Hawliau Cyflogaeth yn cael ei gweithredu fesul cam, ac edrychwn ymlaen at y nifer o ddiogelwch cadarnhaol a chanlyniadau pendant y bydd yn eu cyflwyno ar draws y dirwedd gyflogaeth, yn enwedig ar gyfer gweithwyr niwrowahanol, gan gynnwys y rhai sy’n wynebu heriau croestoriadol ar sail ethnigrwydd, rhyw, statws economaidd-gymdeithasol neu nifer o ffactorau eraill. Mae gennym gynllun ar gyfer monitro canlyniadau, sy’n cael ei arwain gan yr Adran Busnes, Arloesi, Gwyddoniaeth a Masnach (BSIT).

5. Yn ogystal, i ategu’r diwygiadau hyn, mae BSIT a’r Weinyddiaeth Gyfiawnder (MOJ) wedi sefydlu Tasglu System Datrys Anghydfodau i ystyried diwygio’r system tymor hwy, gan ddod ag arbenigedd i fesurau i hyrwyddo atal anghydfodau yn y gweithle. Mae hyn yn ychwanegol at y Gwasanaeth Cynghori a Chymorth Cydraddoldeb parhaus, llinell gymorth a gomisiynwyd gan y llywodraeth sy’n darparu cyngor a chefnogaeth am ddim i unigolion ym Mhrydain Fawr ar faterion sy’n ymwneud â chydraddoldeb a hawliau dynol. Mae’r gwasanaeth yn cefnogi unigolion i ddatrys eu anghydfodau yn anffurfiol a gall gyfeirio achosion at Y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol a’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (ACAS).

6. Mae’r llywodraeth wedi ymrwymo i sicrhau bod y system tribiwnlys cyflogaeth yn deg, yn gyfreithlon ac yn hygyrch i bob defnyddiwr, gan gynnwys hawlwyr anabl a hunan-gynrychioledig. Mae’r Tribiwnlys Cyflogaeth yn darparu ystod o fesurau i gefnogi hawlwyr anabl, gan gynnwys y rhai sy’n niwrowahanol. Mae Cymorth cyfreithiol ar gael ar gyfer cyngor, yn amodol ar brofion modd a theilyngdod, ar gyfer achosion cyfraith cyflogaeth mewn perthynas â thorri Deddf Cydraddoldeb 2010 neu ddeddfwriaeth gwahaniaethu blaenorol. Pan fydd mater y tu allan i gwmpas cymorth cyfreithiol, gall cyllid fod ar gael drwy’r Cynllun Cyllido Achosion Eithriadol. Mewn perthynas â’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol a’u cyllidebau, yn ystod y blynyddoedd diwethaf mae’r llywodraeth wedi darparu cyllid ychwanegol i’r Comisiwn, y tu hwnt i’w dyraniad, i helpu gyda phwysau yn ystod y flwyddyn. Fel corff cyhoeddus annibynnol nad yw’n adrannol, mae’n rhaid i’r Comisiwn benderfynu sut mae’n dyrannu ei gyllideb.

7. Mewn perthynas ag argymhelliad arall gan y Panel Arbenigol, mae’r llywodraeth wedi ymrwymo i gyflwyno adroddiadau gorfodol am ethnigrwydd a bwlch cyflog anabledd ar gyfer cyflogwyr mawr (megis y rhai sydd â 250 neu fwy o weithwyr) er mwyn gwella tryloywder a mynd i’r afael â rhwystrau i gyfleoedd. Rydym wedi cyhoeddi canfyddiadau’r ymgynghoriad cyhoeddus bwlch cyflog ac ymateb y llywodraeth, gan nodi ein dull arfaethedig tuag at adrodd gorfodol. Byddai’r dull arfaethedig yn ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr sydd â 250 neu fwy o weithwyr roi gwybod am eu bylchau cyflog ethnigrwydd ac anabledd, adrodd ar gyfansoddiad y gweithlu yn ôl ethnigrwydd ac anabledd, a chymryd camau i fynd i’r afael â bylchau cyflog. Bydd deddfwriaeth yn cael ei chyflwyno cyn gynted ag y bydd amser seneddol yn caniatáu.

8. Ar argymhelliad y Panel Arbenigol bod cyflogwyr yn cael pythefnos i ymateb i geisiadau am addasiadau rhesymol, rydym yn ymwybodol o bryderon rhanddeiliaid ynghylch y mater hwn. Yn 2025, cyhoeddodd Swyddfa’r Cabinet (CO) ymchwil sy’n cael ei gynnal gan Brifysgol Efrog i ymchwilio i’r mater hwn. Comisiynodd y CO ymchwil bellach gan Dîm Arloesi Agored y llywodraeth (OIT) i ystyried y mater hwn yn fwy manwl. Fel rhan o’u hymchwil, cyfwelodd yr OIT arbenigwyr blaenllaw yn y maes - gan gynnwys pobl anabl. Fe wnaethom gyhoeddi canlyniadau’r ymchwil hon ym mis Medi 2026. Yn ogystal â’r gwaith hwn, mae addasiadau rhesymol hefyd yn faes allweddol o ffocws ar gyfer cyfnod Vanguard adolygiad Cadw Prydain i Weithio fel rhan o ddatblygu Cylch Oes Gwaith Iach, i helpu gweithleoedd i fod yn iachach ac yn fwy cynhwysol.

9. Rydym yn cytuno â’r Panel fod y cynllun Hyderus o ran Anabledd, er ei fod yn sefydledig, heb ddarparu’r eglurder, y cysondeb a’r atebolrwydd sydd eu hangen i ysgogi newid ystyrlon ym maes cyflogaeth anabledd. Mae adroddiad Cadw Prydain i Weithio hefyd yn tynnu sylw at hyn, ac mewn adborth uniongyrchol gan randdeiliaid. Dyna pam, yn gynharach eleni, cyhoeddodd y llywodraeth raglen o ddiwygiadau i gryfhau’r cynllun. Mae’r rhain yn cynnwys ail-lansio meini prawf gwell ar draws pob un o’r 3 lefel, cyflwyno proses wirio credadwy a chymesur, a chreu llwybr cynhwysol gyda chymorth wedi’i deilwra i gyflogwyr bach a chanolig. Mae’r gwaith hwn yn cael ei alinio’n agos â chyfnod Vanguard Cadw Prydain i Weithio. Rhan ganolog o waith diwygio Hyderus o ran Anabledd hefyd yw ymgorffori profiad byw trwy gydol y cynllun, gan sicrhau bod lleisiau pobl anabl a niwrowahanol, a phobl â chyflyrau iechyd hirdymor, yn chwarae rhan weithredol wrth lunio datblygiad y cynllun.

10. Fel rhan o’n gweithgaredd ehangach i gefnogi cyflogwyr y tu allan i’r cynllun Hyderus o ran Anabledd, mae gan y llywodraeth eisoes sylfeini porth canllawiau drwy’r gwasanaeth Cymorth gyda Gwasanaeth Iechyd ac Anabledd Gweithwyr, sy’n darparu canllawiau cam wrth gam wedi’u teilwra i helpu cyflogwyr i gefnogi gweithwyr anabl a’r rhai sydd â chyflyrau iechyd i aros yn y gwaith. Fodd bynnag, rydym bellach yn adeiladu ar y gwaith hwn drwy gydweithio trawslywodraethol â Gwasanaeth Digidol y Llywodraeth (GDS) a BSIT, gan archwilio sut y gallai’r cymorth presennol esblygu i fod yn bwynt mynediad trawslywodraethol mwy cydgysylltiedig i helpu cyflogwyr sy’n ceisio cymorth gydag iechyd ac anabledd yn y gweithle.

11. Rydym yn gwybod bod Mynediad at Waith yn parhau’n gynllun hanfodol sy’n cefnogi pobl i gael gwaith ac i aros mewn gwaith, ond rydym hefyd yn gwybod o adborth gan weithwyr a chyflogwyr ein bod wedi etifeddu problemau yn y cynllun, a dyna pam ein bod yn gweithio gyda phobl anabl a’u sefydliadau i’w gwella. Mae gwelliannau yn hanfodol er mwyn sicrhau gwasanaeth gwell i gwsmeriaid, helpu pobl anabl i ddechrau gwaith ac aros mewn gwaith, darparu eglurder ynghylch pa gymorth y dylid ei ddarparu, a sicrhau ein bod yn darparu gwerth am arian i’r trethdalwr. Mae rhaglen ddiwygio ar y gweill ar gyfer y cynllun, wedi’i llywio gan ymgynghoriad cyhoeddus a phwyllgorau cydweithio Mynediad at Waith. Unwaith y bydd cyfeiriad y cynllun yn y dyfodol wedi’i sefydlu, byddwn yn ystyried amserlenni ac yn gweithio’n agos gyda rhanddeiliaid i sicrhau trefniadau pontio priodol. Yn y cyfamser, rydym yn parhau’n gwbl ymrwymedig i leihau a chlirio ôl-groniad y cynllun. I gefnogi’r cam pwysig hwn, rydym yn recriwtio ac yn hyfforddi gweithlu sydd yn ei le ac yn barod i weithio, a fydd yn cynyddu nifer y staff Mynediad at Waith presennol dros 70%, ac mae’r broses recriwtio eisoes ar y gweill. Bydd y gallu ychwanegol hwn yn helpu i sicrhau bod pobl yn derbyn y gefnogaeth amserol a gweithredol y maent yn ei haeddu i sicrhau, mynd i mewn ac aros mewn cyflogaeth, sef prif nod Mynediad at Waith.

12. Mae’r Panel yn gwneud sylwadau pwysig ar bŵer caffael cyhoeddus wrth sicrhau canlyniadau cyflogaeth deg i grwpiau dan anfantais a sut, gyda rhestr hir o opsiynau, efallai na fydd rhai canlyniadau yn cael eu dewis. Yn ddiweddar, cyhoeddodd y llywodraeth fodel Gwerth Cymdeithasol wedi’i ddiweddaru a’i symleiddio gyda llawer llai o feini prawf dyfarnu a charfannau targed. Mae’r model bellach yn canolbwyntio ar swyddi a sgiliau da ac yn nodi bod adrannau yn ystyried nifer o ‘garfannau targed’ blaenoriaeth, un ohonynt yw ‘rhai sydd â chyflwr iechyd hirdymor neu anabledd’.

13. Rydym yn galonogol bod y Panel Arbenigol wedi canfod bod Talking Therapies GIG (yn Lloegr) a’r rhaglen yn cynnig cymorth gwerthfawr i bobl niwrowahanol, gan gynnwys cyngor cyflogaeth waeth beth fo’u statws cyflogaeth. Mae gwaith ar y gweill i sicrhau bod niwroamrywiaeth yn cael ei hystyried yn briodol gan Talking Therapies y GIG. Trafodwyd hyn a chytunwyd arno gan Grŵp Cynghori Arbenigol Talking Therapies y GIG ym mis Tachwedd 2025, ac mae’r gwaith yn symud ymlaen yn y maes hwn. Mae hyn yn cynnwys hyrwyddo Canllaw Arfer Cadarnhaol ar gyfer Awtistiaeth o fewn rhwydwaith Talking Therapies y GIG, cynhyrchu canllawiau ar sut y gellir addasu gwasanaethau ar gyfer pobl awtistig, ychwanegu cynnwys sy’n ymwneud â niwroamrywiaeth at Lawlyfr Talking Therapies y GIG, diwygio cwricwla hyfforddi, a darparu canllawiau ychwanegol ynghylch sut y dylid cofnodi awtistiaeth ac ADHD mewn setiau data. Mae’r Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol (DHSC) hefyd yn ehangu Talking Therapies y GIG fel y bydd bron i filiwn o bobl yn cwblhau cwrs triniaeth erbyn mis Mawrth 2029, gyda ffocws parhaus ar wella ansawdd, canlyniadau a mynediad.

14. Yn gysylltiedig â gweithleoedd cynhwysol mae argymhelliad y Panel Arbenigol bod dyluniad adeiladau sy’n gyfeillgar i synhwyrau wedi’i ymgorffori mewn polisi cenedlaethol a rheoliadau adeiladu. Er nad oes unrhyw gynlluniau i wneud hyn yn ofyniad deddfwriaethol, rhaid i ni beidio â cholli golwg ar y safonau hygyrchedd hynod werthfawr a dderbynnir yn eang sydd eisoes yn bodoli. Datblygwyd PAS 6463:2022 gan Swyddfa’r Cabinet ar y cyd ag arbenigwyr ac ar ôl ymgynghori’n gyhoeddus. Mae’n darparu canllawiau i’r amgylchedd adeiledig a sut i ddarparu ar gyfer anghenion niwrowahanol. Mae WCAG 2.2., a ddatblygwyd trwy broses Consortiwm y We Fyd-eang (W3C), yn darparu safon a rennir ar gyfer hygyrchedd cynnwys gwe sy’n diwallu anghenion unigolion, sefydliadau a llywodraethau yn rhyngwladol. Ar hyn o bryd mae Llysgenhadon Anabledd a Mynediad Swyddfa’r Cabinet, sydd hefyd yn arweinwyr sector, yn darparu arbenigedd a arweinir gan y diwydiant sy’n ofynnol ar ymgorffori’r safonau hygyrchedd hyn mewn polisi cenedlaethol. Maent hefyd yn cynnig eu harbenigedd i Adolygiad Fframwaith Polisi Cynllunio Cenedlaethol y Weinyddiaeth Tai, Cymunedau a Llywodraeth Leol (MHCLG) i gefnogi safonau adeiladu niwro-gynhwysol.

15. Rydym hefyd yn cydnabod bod technoleg ac AI yn trawsnewid yn gyflym sut mae pobl yn byw ac yn gweithio ac y gall technoleg gynorthwyol a hygyrch alluogi annibyniaeth, mwy o gynhwysiant a chyfranogiad i bobl sy’n gallu wynebu rhwystrau i weithio, gan gynnwys pobl niwrowahanol. Mae’r Ysgrifennydd Gwladol dros Waith a Phensiynau wedi dod â chwmnïau technoleg a sefydliadau pobl anabl ynghyd ac yn parhau i weithio gyda nhw i adnabod sut y gallwn helpu cyflogwyr a gweithwyr i gael mynediad at dechnoleg a all gael gwared ar y rhwystrau sy’n atal pobl anabl a niwrowahanol rhag dod o hyd i waith a chadw gwaith.

16. Ochr yn ochr â hyn, mae’r llywodraeth hefyd wedi ymrwymo i gynyddu ymwybyddiaeth o dechnolegau cynorthwyol presennol ac archwilio ffyrdd o feithrin gallu a sgiliau digidol, fel y gall pobl anabl, pobl niwrowahanol a phobl â chyflwr iechyd, ddefnyddio’r dechnoleg gynorthwyol sydd ganddynt eisoes yn fwy effeithiol. Ym mis Rhagfyr 2025, lansiwyd adnodd digidol newydd ar GOV.UK sy’n helpu i esbonio beth yw technoleg gynorthwyol, sut y gall pobl gael mynediad iddi a sut y gellir ei ariannu. Dros y flwyddyn i ddod, bydd yr adnodd digidol hwn yn cael ei ddatblygu ymhellach gan helpu i godi ymwybyddiaeth o dechnoleg gynorthwyol a sut y gellir ei ddefnyddio i alluogi annibyniaeth, mwy o gynhwysiant a chyfranogiad. Ar ben hynny, mae ein Cronfa Arloesi Llwybrau at Waith yn alwad i weithredu i’r sectorau preifat, gwirfoddol a chyhoeddus i gyflwyno’r syniadau mwyaf uchelgeisiol a chreadigol, gan gynnwys defnyddio technoleg newydd, i helpu pobl anabl i fynd i mewn a datblygu yn y gwaith.

17. Mae’r Panel Arbenigol hefyd yn siarad yn uniongyrchol â chyflogwyr yn ei adroddiad. O safbwynt y llywodraeth, maent wedi ailadrodd i ni yr hyn yr ydym yn ei wybod fwyfwy am deithiau cyflogaeth llwyddiannus, sef bod diogelwch seicolegol yn y gweithle yn allweddol. Mae’r cysylltiad rhwng rheolwr llinell a gweithiwr, lle mae’n bodoli, yn chwarae rhan bwysig yn hyn, gan alluogi datgelu, addasiadau ac addasiadau parhaus mewn modd amserol. Gwyddom fod rhai cyflogwyr a rheolwyr yn cyfaddef diffyg sgiliau a hyder mewn perthynas â sgyrsiau yn y gweithle ac ofn cael pethau’n anghywir. Tynnwyd sylw at hyn hefyd yn [Adolygiad annibynnol Cadw Prydain i Weithio] Syr Charlie Mayfield(https://www.gov.uk/government/publications/keep-britain-working-review-final-report). Ers ei gyhoeddi, mae’r Adolygiad wedi gwneud cynnydd cyflym, gan archwilio pwnc cynhwysiant anabledd gyda chyflogwyr vanguard, sefydliadau pobl anabl a phobl sydd â phrofiad byw drwy gyfres o weithdai. Mae [Cadw Prydain i Weithio] (https://www.gov.uk/government/publications/keep-britain-working-review-update-a-national-growth-opportunity-september-2026) wedi partneru â Sefydliad Safonau Prydeinig i gefnogi datblygu safon gadarn, gydnabyddedig ac rydym yn gweithio i sefydlu Uned Gwybodaeth Iechyd yn y Gweithle i adeiladu tystiolaeth ar gyfer yr hyn sy’n gweithio, a galluogi graddfa genedlaethol yn y blynyddoedd i ddod.

18. Yn olaf, rydym yn cydnabod canfyddiad y Panel bod angen atgyfnerthu’r sylfaen dystiolaeth gyffredinol ar Niwroamrywiaeth a chynhwysiant yn y gweithle. Yn ogystal â’r gwaith ymchwil sy’n digwydd ar draws y llywodraeth ar addasiadau rhesymol, rydym yn gwella Arolwg Cyflogwyr yr Adran bob dwy flynedd i gasglu tystiolaeth ar gymorth i weithwyr niwrowahanol ac adnabod bylchau; mae cyhoeddi wedi’i gynllunio ar gyfer haf 2027. Ar hyn o bryd rydym hefyd yn cwmpasu comisiwn ymchwil i’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS) i ddyfnhau ein dealltwriaeth o ganlyniadau’r farchnad lafur ar gyfer pobl niwrowahanol. Rydym yn parhau i archwilio’r cyfleoedd a’r heriau sy’n gysylltiedig â setiau data cysylltiedig, i gydnabod pwysigrwydd gallu cymryd golwg gyfannol ar brofiadau bywyd pobl niwrowahanol.

Mae’r Panel Academaidd Arbenigol ar Niwroamrywiaeth wedi cyflawni cyfraniad gwerthfawr at hyrwyddo ein huchelgeisiau ar gyflogaeth gynhwysol. Edrychwn ymlaen at weithio gyda chyflogwyr, pobl niwrowahanol a’u cynrychiolwyr, a rhanddeiliaid eraill, gan gynnwys Panel Cynghori Annibynnol ar Anabledd y DWP dan arweiniad yr arbenigwraig Zara Todd, i sicrhau nad yw diagnosis o gyflwr niwrowahanol yn arwain at wastraffu talent nac at fywyd ar fudd-daliadau.