Guidance

DBS filtering guide (Welsh)

Updated 11 September 2026

Sylwer, mae’r canllawiau hidlo newydd yn berthnasol i dystysgrifau a gyhoeddwyd ar neu ar ôl 28 Hydref 2023. Mae’r canllawiau hidlo blaenorol ar gael o hyd i gyfeirio atynt.

1. ICyflwyniad

Mae’r canllawiau hyn yn ymwneud â’r rheolau hidlo ar gyfer gwiriadau DBS. Am arweiniad ar wneud neu ofyn am hunan-ddatganiadau o gofnodion troseddol, cyfeiriwch at  wefan Y Weinyddiaeth Gyfiawnder.   

Cyfeirir at reolau datgelu ar gyfer cofnodion troseddol yn gyffredin fel “hidlo”. 

Hidlo yw’r term a ddefnyddiwn i ddisgrifio’r broses sy’n nodi pa gofnodion troseddol fydd yn cael eu datgelu ar dystysgrif DBS Safonol neu Fanwl (gwiriad DBS). Ni ellir datgelu rhai hen neu fân droseddau ar dystysgrifau DBS. Gelwir y rhain yn droseddau ‘gwarchodedig’.

Mae yna rhestr o droseddau a fydd bob amser yn cael ei datgelu ar dystysgrif DBS Safonol neu Fanwl (oni bai eu bod yn ymwneud â rhybuddiad ieuenctid). Gelwir y rhain yn ‘droseddau penodedig’ ac fel arfer maent o natur dreisgar neu rywiol ddifrifol, neu’n berthnasol i ddiogelu plant ac oedolion agored i niwed.

Bydd pob euogfarn sy’n arwain at ddedfryd o garchar, p’un a yw’n cael ei atal ai peidio, bob amser yn cael ei ddatgelu.

Ni fydd rhybuddiadau ieuenctid (ac eithrio rhybuddiadau amodol ieuenctid), rhybuddiadau a cheryddon yn cael eu datgelu’n awtomatig ar dystysgrif DBS Safonol neu Manwl.

2. Pryd newidiodd y gyfraith mewn perthynas â’r hyn sy’n cael ei ddatgelu ar dystysgrif Safonol a Manwl?

Cyflwynwyd rheolau hidlo am y tro cyntaf ar 29 Mai 2013 pan wnaed diwygiadau i ddeddfwriaeth a oedd yn effeithio ar yr hyn y gall cyflogwr ofyn i unigolyn mewn perthynas ag euogfarnau a rhybuddiadau (er enghraifft hunan-ddatganiad ar ffurflen gais o ‘oes gennych unrhyw gollfarnau’), a’r hyn sy’n cael ei ddatgelu ar dystysgrif DBS Safonol neu Fanwl.

Diweddarwyd y rheolau hyn ar 28 Tachwedd 2020 fel a ganlyn:

• ni fydd rhybuddiadau, ceryddon a rhybuddiadau ieuenctid bellach yn cael eu datgelu’n awtomatig ar dystysgrif DBS

• Mae’r rheol euogfarn lluosog wedi’i dileu, sy’n golygu, os oes gan unigolyn fwy nag un euogfarn, waeth beth fo’r math o drosedd neu’r amser a aeth heibio, bydd pob euogfarn yn cael ei hystyried yn erbyn y rheolau sy’n weddill yn unigol, yn hytrach na datgelu pob un yn awtomatig

Gwnaed newid ychwanegol ar 28 Hydref 2023:

• bydd yr holl rybuddiadau ac euogfarnau amodol heb eu disbyddu (fel y’u diffinnir gan y Ddeddf Adsefydlu Troseddwyr) yn cael eu datgelu’n awtomatig

Mae’r newid hwn yn sicrhau y bydd yr holl gofnodion sy’n cael eu datgelu ar wiriad DBS Sylfaenol hefyd yn ymddangos ar wiriadau Safonol a Manwl. Gellir dod o hyd i ganllawiau pellach ar effaith bosibl y newidiadau hyn yn y canllawiau senario hidlo.

3. Diweddaru eich ffurflenni cais recriwtio ar gyfer newidiadau i’r rheolau hidlo

Bydd angen i ffurflenni cais am swyddi sy’n  gymwys ar gyfer gwiriad DBS Safonol neu Fanwl adlewyrchu’r rheolau hidlo fel bod:

• cyflogwyr yn gofyn y cwestiynau cywir, a

• gweithwyr yn rhoi’r ateb cywir (yn gyfreithiol gywir)

Rydym yn awgrymu eich bod yn defnyddio’r cwestiynau canlynol fel templed ar gyfer eich prosesau recriwtio eich hun:

A oes gennych unrhyw rybuddiadau neu euogfarnau amodol heb eu disbyddu o dan Ddeddf Adsefydlu Troseddwyr 1974? O/N)?

A oes gennych unrhyw rybuddiadau oedolion (syml neu amodol) neu euogfarnau wedi disbyddu nad ydynt wedi’u diogelu fel y’u diffinnir gan Orchymyn Deddf Adsefydlu Troseddwyr 1974 (Eithriadau) 1975 (Diwygio) (Cymru a Lloegr) 2020? (O/N)?”

Fe’ch anogir hefyd i gynnwys y paragraffau isod yn eich ffurflenni cais safonol:

Mae diwygiadau i Orchymyn Deddf Adsefydlu Troseddwyr 1974 (Eithriadau) 1975 (2013 a 2020) yn darparu, wrth wneud cais am swyddi a gweithgareddau penodol, bod rhai euogfarnau a rhybuddiadau penodol yn cael eu hystyried yn ‘warchodedig’. Mae hyn yn golygu nad oes angen iddynt gael eu datgelu i gyflogwyr, ac os cânt eu datgelu, ni all cyflogwyr eu hystyried.

Gellir dod o hyd i ganllawiau ynghylch a ddylid datgelu euogfarn neu rybuddiad ar wefan y Weinyddiaeth Gyfiawnder.

4. What Pa gofnodion o Gyfrifiadur Cenedlaethol yr Heddlu (PNC) fydd yn cael eu datgelu’n awtomatig ar dystysgrif DBS Safonol neu Fanwl?

Bydd tystysgrifau DBS Safonol a Manwl yn cynnwys manylion euogfarnau a rhybuddiadau (ac eithrio rhybuddiadau ieuenctid, ceryddon a rhybuddion) a gofnodwyd ar y PNC.

Ni fydd cofnodion PNC sy’n ymwneud â rhybuddiadau ac euogfarnau gwarchodedig yn ymddangos yn awtomatig ar y dystysgrif.

Mae’r rheolau ynghylch datgelu euogfarnau neu rybuddiadau yn awtomatig wedi’u nodi mewn deddfwriaeth. Mae hyn yn nodi bod yn rhaid i dystysgrif gynnwys yr holl rybuddiadau ac euogfarnau amodol heb eu disbyddu ac unrhyw gofnodion wedi’u disbyddu fel a ganlyn:

Gwaredu	Oedran pan roddwyd/dedfrydwyd	Pa mor hir yn ôl
Rhybuddiad am drosedd benodedig	18 oed neu’n hŷn	Unrhyw bryd
Rhybuddiad am drosedd amhenodol	18 oed neu’n hŷn	Llai na 6 blynedd
Euogfarn am drosedd benodol	Unrhyw oedran	Unrhyw adeg
Euogfarn sy’n arwain at ddedfryd o garchar	Unrhyw oedran	Unrhyw adeg
Euogfarn am drosedd amhenodol	18 oed neu’n hŷn	Llai nag 11 mlynedd
Euogfarn am drosedd amhenodol	O dan 18 oed	Llai na 5 mlynedd a hanner

Mae ‘tramgwydd penodedig’ yn un sydd ar y rhestr o droseddau penodedig y cytunwyd arno gan y Senedd a fydd bob amser yn cael ei ddatgelu ar dystysgrif DBS Safonol neu Fanwl, waeth pa mor hir yn ôl y’i rhoddwyd. Mae hyn yn cynnwys pan fo trosedd benodol yn derbyn rhybuddiad (ond nid rhybuddion ieuenctid, ceryddon neu rybuddion).

Mae’r rhestr yn cynnwys ystod o droseddau sy’n ddifrifol, yn ymwneud â throseddau rhywiol neu dreisgar neu sy’n berthnasol yng nghyd-destun diogelu. Mae’r rhestr troseddau penodedig yn cwmpasu’r rhai a gyflawnwyd yng Nghymru a Lloegr; fodd bynnag, mae’r ddeddfwriaeth hefyd yn cwmpasu troseddau cyfatebol a gyflawnir mewn awdurdodaethau eraill gan gynnwys tramor pan gânt eu cofnodi ar y PNC. Nid yw’n bosibl cipio rhestr ddiffiniol o’r holl droseddau cyfatebol o dan gyfraith pob awdurdodaeth arall.

Pan fo unigolyn yn ymwybodol ei fod wedi cyflawni trosedd y tu allan i Gymru a Lloegr a allai fod yn gyfwerth â throsedd ar y rhestr, dylent ofyn am gyngor arbenigol annibynnol neu gyfreithiol i sicrhau eu bod yn darparu gwybodaeth sy’n onest ac yn gywir.

5. Pa fathau eraill o wybodaeth sy’n cael eu datgelu ar dystysgrifau DBS Manwl?

Yn ogystal â chofnodion o’r PNC, gall tystysgrifau Manwl hefyd gynnwys gwybodaeth a gymerwyd o gofnodion yr heddlu y mae prif swyddog heddlu yn ystyried ei bod yn berthnasol i’r cais ac y dylid ei datgelu, neu fanylion a yw unigolyn wedi’i gynnwys ar un neu’r ddwy o’n dwy restr sy’n gwahardd pobl rhag gweithio gyda phlant a/neu grwpiau agored i niwed eraill.

Mae datgelu gwybodaeth a gymerwyd o gofnodion yr heddlu yn ddarostyngedig i canllawiau statudol y mae’n rhaid i’r heddlu roi sylw iddo. Wrth ystyried y canllawiau hyn, gall yr heddlu, mewn egwyddor, ddatgelu gwybodaeth am droseddau sydd wedi bod yn destun hidlo os ydynt yn credu bod y wybodaeth yn berthnasol i’r gweithlu neu’r swydd y ceisir amdani ac y dylid ei datgelu.

6. All cyflogwr ofyn i unigolyn ddatgan manylion yr holl euogfarnau a rhybuddiadau?

Gall cyflogwyr ond gofyn i unigolyn ddarparu manylion euogfarnau a rhybuddiadau y mae ganddynt hawl gyfreithiol i wybod amdanynt.

Pan fydd modd gofyn am wiriad DBS Safonol neu Fanwl yn gyfreithlon, dim ond am euogfarnau a rhybuddiadau nad ydynt wedi’u diogelu y gall cyflogwr ofyn i unigolyn am euogfarnau a rhybuddiadau nad ydynt wedi’u diogelu h.y. dylid eu datgelu i gyflogwyr. Er mwyn cael ei gofyn yn gyfreithiol, rhaid cynnwys swydd yng Ngorchymyn Deddf Adsefydlu Troseddwyr 1974 (Eithriadau) 1975 (fel y’i diwygiwyd) a lle bo’n briodol, yn Rheoliadau Deddf yr Heddlu (fel y’u diwygiwyd). Cyfeiriwch at y canllawiau cymhwysedd DBS i gael gwybodaeth am ba swyddi y mae hyn yn ymwneud â nhw.

Os yw cyflogwr yn ystyried euogfarn neu rybuddiad na fyddai wedi cael ei ddatgelu, maent yn gweithredu’n anghyfreithlon o dan Ddeddf Adsefydlu Troseddwyr 1974.

Dylai cyflogwyr gynnal dadansoddiad achos wrth achos o unrhyw euogfarnau a rhybuddiadau a ddatgelir ac ystyried sut, os o gwbl, maent yn berthnasol i’r swydd a geisir.

Byddai’n ddoeth i’r cyflogwr gadw cofnodion o’r rhesymau dros unrhyw benderfyniad cyflogaeth (ac yn arbennig gwrthodiadau), gan gynnwys a oedd unrhyw euogfarnau neu rybuddiadau wedi’u hystyried ac, os felly, pam.

7. Cwblhau adran e maes 55 ar y ffurflen gais DBS

Mae’r ffurflen gais DBS yn cynnwys cwestiwn yn adran e maes 55 - ‘A oes gennych unrhyw euogfarnau, rybuddiadau, ceryddon neu rybuddion terfynol na fyddai’n cael eu hidlo yn unol â’r canllawiau cyfredol?’

Bydd DBS yn diweddaru’r cwestiwn hwn ar y ffurflen gais cyn gynted â phosibl i ddileu’r cyfeiriad at ‘ceryddon neu rybuddion terfynol’. Yn y cyfamser, ni ddylai’r ymateb i’r cwestiwn hwn fod mewn perthynas â ceryddon neu rybuddion. Dim ond mewn perthynas ag euogfarnau neu rybuddiadau nad ydynt wedi’u diogelu h.y. y rhai y dylid eu datgelu, y dylai hyn fod.

8. Swyddi lle nad yw hidlo yn berthnasol

Mae nifer bach o swyddi diffiniedig sy’n gofyn am uniondeb eithaf lle gellir ystyried manylion pob euogfarn a rhybuddiad. Mae rhai enghreifftiau yn swyddi neu weithgareddau sy’n ymwneud â diogelwch cenedlaethol, yr heddlu, penodiadau barnwrol a thystysgrifau arfau tanio. Nid yw’r swyddi hyn yn derbyn gwybodaeth am gofnod troseddol trwy’r broses DBS. Yn hytrach, mae’n ddebygol y bydd gan gyflogwyr a sefydliadau sy’n ystyried addasrwydd person drefniadau ar gyfer mynediad uniongyrchol i Gyfrifiadur Cenedlaethol yr Heddlu.

Os yw’r swydd/galwedigaeth wedi’i gwmpasu gan Orchymyn Deddf Adsefydlu Troseddwyr 1974 (Eithriadau) 1975 (fel y’i diwygiwyd) ond nid yw’n ddarostyngedig i hidlo, mae gan y cyflogwr hawl i ofyn am, a derbyn gwybodaeth am, yr holl euogfarnau a rhybuddiadau.

Dylai’r cyflogwr, fodd bynnag, ddilyn y canllawiau presennol a chynnal dadansoddiad fesul achos o unrhyw euogfarnau a rhybuddiadau a ddisgrifir uchod.

Os yw’r cyflogai yn methu â datgelu unrhyw euogfarnau neu rybuddiadau pan fo’n ofynnol yn ôl y gyfraith i wneud hynny mewn perthynas â’r swyddi hyn, bydd y cyflogwr neu’r sefydliad yn gallu ystyried yr euogfarnau a’r rhybuddiadau os ydynt fel arall yn darganfod amdanynt a allai gael canlyniadau e.e. tynnu cynnig swydd yn ôl.

9. Canllawiau Allanol

Mae canllawiau hidlo hefyd ar gael gan sefydliadau eraill. Nid yw DBS yn gyfrifol am gynnwys ar wefannau allanol.

9.1 Nacro

Gwasanaeth Cymorth Cofnodion Troseddol Nacro yw llinell gymorth ailsefydlu pwrpasol, gyfrinachol, genedlaethol a gwasanaeth ar-lein y DU.

Maent yn darparu cyngor arbenigol ac eiriolaeth i bobl sydd â chofnodion troseddol, yn ogystal â chyngor, cymorth a hyfforddiant arbenigol i gyflogwyr a sefydliadau sy’n gyfrifol am ddehongli a rheoli’r wybodaeth hon.

Mae Nacro wedi datblygu templedi enghreifftiol o ffurflenni datgan cofnodion troseddol sy’n ystyried newidiadau a manylion Deddf Adsefydlu Troseddwyr 1974.

Gallwch ddarllen mwy am hidlo ar y tudalennau cyngor Nacro.

9.2 Unlock

Mae Unlock yn elusen annibynnol, sy’n darparu gwasanaethau gwybodaeth a chyngor dibynadwy i bobl ag euogfarnau.

Maent yn rhedeg llinell gymorth cyfrinachol cyngor cymheiriaid sy’n cefnogi pobl i oresgyn effeithiau eu heuogfarnau troseddol.

Mae Unlock yn darparu annibynnol a diduedd cyngor a chefnogaeth i gyflogwyr a gweithwyr proffesiynol AD annibynnol a diduedd sy’n derbyn a/neu’n gwneud penderfyniadau recriwtio yn seiliedig ar wybodaeth am gofnod troseddol.

Mae Tudalennau cyngor hidlo a rhybuddiadau hefyd ar gael i’w gweld ar wefan Unlock.