Rehberlik

65 yaş ve üzeri erkekler için ücretsiz bir test olan abdominal aort anevrizması (AAA) taraması (Turkish)

Güncelleme 9 Ocak 2026

Applies to England

Abdominal aort anevrizması (AAA) taramasına katılıp katılmamak size bağlıdır. Bu broşür, karar vermenize yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

NHS neden AAA taraması sunuyor?

Abdominal aort anevrizması ya da kısaca AAA, aortun genişlemesidir. Aort, kalpten karın bölgesine (batın) kan taşıyan ana kan damarıdır. Büyük abdominal aort anevrizmaları tehlikeli olabilir. Anevrizmaları erken teşhis edebilmek ve izleyip tedavi edebilmek için tarama hizmeti sunuyoruz.

Bir abdominal aort anevrizmanız varsa herhangi bir belirti fark etmeyebilirsiniz. Bu da genellikle böyle bir rahatsızlığınız olup olmadığını anlayamayacağınız anlamına gelir. Bunu öğrenmenin en kolay yolu, karın bölgenize yapılan bir ultrason taramasıdır.

AAA taramasına kimleri davet ediyoruz?

NHS, tüm erkekleri 65 yaşına girdikleri yıl taramaya davet eder. Bir aile hekimine kaydınızı yaptırmış olmanız ve İngiltere’de yaşıyor olmanız gereklidir. Lütfen aile hekiminizin, aşağıdakiler de dahil olmak üzere doğru bilgilere sahip olduğundan emin olun: 

• isim  
• doğum tarihi 
• adres 
• telefon numarası 
• e-posta adresi.

65 yaşına girdiğiniz yıl aile hekimine kayıtlı değilseniz ya da güncel iletişim bilgileriniz bizde yoksa davetiniz daha geç gelebilir.

Daha önce tarama yapılmamış olan 65 yaş üstü erkekler, test için yerel AAA tarama hizmetleriyle iletişime geçebilir.

Trans ve non-binary bireyler

Aile hekimi kayıtlarında cinsiyeti kadın olarak görünen kişiler AAA taraması için davet edilmez. Doğumda erkek olduğu belirlenen ve 65 yaş ve üzeri olan trans ve non-binary bireyler AAA taraması talep edebilir. Aile hekiminiz bu taramayı sizin için ayarlayabilir.

Abdominal aort anevrizması (AAA)

Aort, vücudunuza kan sağlayan ana kan damarıdır. Kalbinizden göğsünüze ve karnınıza doğru uzanır.

Bazı kişilerde yaş ilerledikçe karın bölgesindeki aort duvarı zayıflayabilir. Bu durumda aort genişlemeye (bir balon gibi şişmeye) başlayabilir ve anevrizma oluşabilir.

Bu rahatsızlık en çok 65 yaş ve üzeri erkeklerde görülür.

Aort, karın bölgesinde genişleyerek bir AAA oluşturabilir

Abdominal aort anevrizmasının oluşturduğu riskler

Büyük anevrizmalar nadirdir ancak çok ciddi olabilirler. Aort duvarı gerildikçe patlayarak iç kanamaya neden olabilir. Anevrizması yırtılan her 100 kişiden yaklaşık 85’i bunun sonucunda hayatını kaybetmektedir.

Küçük veya orta boyutlu bir anevrizma tespit edilirse büyüyüp büyümediğini görmek için düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir. Küçük bir AAA’nız varsa her 12 ayda bir tarama için davet edilirsiniz. Orta boyutlu bir AAA’nız varsa her 3 ayda bir davet edilirsiniz.

AAA taraması nasıl yapılır?

Hamile kadınlara sunulan prosedüre benzer basit bir ultrason taraması kullanıyoruz. Bu işlem çok hızlıdır. Tarama genellikle 10 dakikadan kısa sürer.

Klinikte kişisel bilgileriniz kontrol edilir ve tarama size açıklanır. Aklınıza takılan her türlü soruyu bize sorabilirsiniz.

Daha sonra uzanmanız istenir. Üstünüzdeki giysiyi kaldırmanız veya gömleğinizin düğmelerini açmanız gerekir, ancak soyunmanız gerekmez.

Karnınıza soğuk bir jel sürülür. Ardından tarama probu, cildinizin üzerinde gezdirilir. Tarama tamamen ağrısızdır. Ekranda aortunuzun görüntüsü görülür ve ölçümü yapılır.

Sonucunuz size hemen söylenir. Ayrıca sonuçlarınızın bir kopyası aile hekiminize de gönderilir.

Bazen tarama net olmayabilir ve aort düzgün şekilde kontrol edilemeyebilir. Bu endişelenecek bir durum değildir. Genellikle farklı bir günde olmak üzere tekrar bir tarama yapılması istenir.

AAA taraması sonuçları

4 olası sonuç bulunur:

1. AAA yok
2. Küçük boyutta AAA
3. Orta boyutta AAA
4. Büyük boyutta AAA

AAA bulunamadı

Aortunuzun genişliğinin 3 cm’den az olması, abdominal aort anevrizmanız olmadığı anlamına gelir. Çoğu erkekte bu sonuç elde edilir. Sonrasında tedaviye veya takibe gerek yoktur. Tekrar AAA taraması için davet edilmezsiniz.

Küçük boyutta AAA

Aortunuzun genişliği 3 cm ile 4,4 cm arasındaysa küçük boyutta abdominal aort anevrizmanız var demektir. Taramaya alınan yaklaşık 80 erkekten 1’inde küçük boyutta AAA tespit edilir. Büyüyüp büyümediğini kontrol etmek için 12 ayda bir taramaya davet edilirsiniz.

Orta boyutta AAA

Aortunuzun genişliği 4,5 cm ile 5,4 cm arasındaysa orta boyutta abdominal aort anevrizmanız var demektir. Taramaya alınan yaklaşık 500 erkekten 1’inde orta boyutta AAA tespit edilir. Büyüyüp büyümediğini kontrol etmek için 3 ayda bir taramaya davet edilirsiniz.

Büyük boyutta AAA

Aortunuzun genişliği 5,5 cm veya üzerindeyse büyük boyutta abdominal aort anevrizmanız var demektir. Taramaya alınan yaklaşık 2.500 erkekten 1’inde büyük boyutta AAA tespit edilir. Size uzman bir ekiple randevu teklif edilir. Bu ekip ek taramalar yapacak ve genellikle ameliyat olmak üzere olası tedavi seçeneklerini sizinle görüşecektir.

Küçük veya orta boy AAA’ların izlenmesi                                         

Küçük veya orta boyutlu bir AAA’nız varsa yalnızca büyümesi durumunda tedaviye ihtiyaç duyarsınız.

AAA’nızın boyutunun düzenli olarak izlenmesi önemlidir. Bunun nedeni, büyük bir AAA’ya dönüşme ihtimalidir.

Çoğu AAA çok yavaş büyür. Küçük veya orta boyutta AAA’sı olan erkeklerin çoğunda büyük AAA gelişmez ve tedaviye ihtiyaç duyulmaz.

AAA’nızın büyüme riskini azaltmanız için size tavsiyelerde bulunacak bir uzman damar hemşiresiyle randevu ayarlanacaktır. Aile hekiminiz ayrıca size ilaç verebilir ya da halihazırda kullandığınız ilaçları gözden geçirebilir. Tansiyonunuzun ölçülmesi de istenebilir.

Büyük boyutta AAA’ların tedavisi

Eğer taramada büyük boyutta abdominal aort anevrizmasına rastlanırsa uzman bir ekibe sevk edilirsiniz. Bu ekip birkaç test daha yapar ve bir uzman sizinle tedavi seçeneklerini görüşür. Tedaviye karar vermeniz halinde genellikle randevunuzdan sonraki iki ay içinde bir ameliyat uygulanır.

Tarama kapsamında tespit edilen anevrizmaların tedavisi genellikle güvenli ve oldukça etkilidir. Ancak tedavinin bazı riskleri vardır. Uzman, bu riskleri size ayrıntılı olarak açıklayacaktır.

Büyük boyutta AAA’sı olan herkes ameliyat olmak zorunda değildir.

AAA taramasının olası riskleri

Hiçbir tarama testi tamamen kusursuz değildir, ancak AAA’ları tespit etmek için kullanılan ultrason taraması oldukça güvenilirdir. Tarama sırasında anevrizma tespit edilmezse daha sonra büyük bir AAA gelişmesi nadirdir. AAA taraması, anevrizmanın yırtılma riskini tamamen ortadan kaldırmaz, ancak riski azaltmanın en iyi yoludur.

Tarama testinin kendisinde bir risk yoktur, ancak AAA’yı tedavi etmek için ameliyat gerekirse bazı riskler vardır. Taramaya alınan her 10.000 erkekten yaklaşık 30’u ameliyat olur. Ameliyat olan her 67 erkekten ortalama 1’i hayatını kaybeder. Tedavi edilmemesi halinde AAA’nın hiç yırtılmama ihtimali düşük de olsa vardır.

AAA riski kimlerde daha yüksektir?

Erkeklerde AAA olma olasılığı kadınlara göre 4 kat daha fazladır. Bu nedenle kadınlara tarama sunulmaz. Anevrizma görülme ihtimali yaşla birlikte artar.

Abdominal aort anevrizması ihtimali aşağıdaki durumlarda da artabilir:

• Sigara içiyorsanız veya geçmişte içtiyseniz
• Yüksek tansiyonunuz varsa
• Kardeşlerinizde veya ebeveynlerinizde abdominal aort anevrizması varsa veya geçmişte olduysa

Daha fazla bilgi ve destek

AAA taraması hakkında daha fazla bilgi almak için yerel tarama hizmetinizle iletişime geçebilirsiniz. Ek desteğe ihtiyacınız varsa randevunuzdan önce lütfen bunu bildirin. Sizinle birlikte bir refakatçinin gelmesi, daha uzun bir randevu ayarlanması veya farklı bir merkezde hizmet alınması gibi durumlar buna örnektir.

Davet mektubunuzda iletişim bilgileri yer alacaktır. Ayrıca aile hekiminizle de görüşebilirsiniz.

Yerel AAA taraması hizmetinizin iletişim bilgilerini bulun.

Bu bilgiler kolay okunur sürüm ve diğer diller de dahil olmak üzere alternatif formatlarda mevcuttur. Bu bilgileri başka bir formatta talep etmek için 0300 311 22 33 numaralı telefonu arayabilir veya england.contactus@nhs.net adresine e-posta gönderebilirsiniz.  

Ayrıca: 

• AAA taraması hakkında daha fazla bilgi için NHS.UK adresini ziyaret edebilirsiniz  
• NHS tarama hizmetleri hakkında trans ve non-binary kimliğe sahip bireylere yönelik bilgileri okuyabilirsiniz.  

Circulation Foundation ve British Heart Foundation, damar hastalıkları olan kişileri destekler. Buna abdominal aort anevrizması olan kişiler de dahildir.

Sizi taramaya doğru zamanda davet edebilmek için NHS kayıtlarınızdaki kişisel bilgileri kullanırız. Bu bilgiler, tarama programlarını iyileştirmemize ve kaliteli bakım hizmetleri sunabilmemize yardımcı olur. Bilgilerinizi nasıl kullandığımız ve koruduğumuz hakkında daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

Taramaya katılmak istemezseniz ne yapmanız gerektiğini öğrenin.