Wskazówki

Badanie przesiewowe pod kątem tętniaka aorty brzusznej (AAA) - darmowe badanie dla mężczyzn w wieku 65 lat i więcej (Polish)

Zaktualizowano 9 stycznia 2026

Applies to England

Możesz zdecydować, czy chcesz wziąć udział w badaniu przesiewowym pod kątem AAA. Ta ulotka ma za zadanie pomóc w podjęciu tej decyzji.

Dlaczego NHS oferuje badania przesiewowe pod kątem AAA?

Tętniak aorty brzusznej lub AAA to obrzęk aorty. Aorta to główne naczynie krwionośne, które przenosi krew z serca do jamy brzusznej (brzucha). Duże AAA mogą stanowić poważny problem. Oferujemy badania przesiewowe, by móc wykrywać tętniaki wcześnie i monitorować lub leczyć je.

Jeśli masz AAA, możesz nie zauważać żadnych objawów. Oznacza to, że zwykle nie można zauważyć, czy ma się tętniaka. Najłatwiejszy sposób, by się tego dowiedzieć, to wykonanie badania USG jamy brzusznej.

Kogo zapraszamy na badanie przesiewowe pod kątem AAA?

NHS zaprasza wszystkich mężczyzn na badanie przesiewowe, gdy kończą 65. rok życia. Trzeba być zapisanym u lekarza rodzinnego i mieszkać w Anglii. Prosimy dopilnować, że lekarz rodzinny ma Pana prawidłowe dane, w tym: 

• imię i nazwisko  
• datę urodzenia 
• adres 
• nr kontaktowy 
• adres e-mail.

Zaproszenie może przyjść później, jeśli nie był Pan zapisany do lekarza rodzinnego w roku, w którym ukończył Pan 65 lat, lub jeśli nie mieliśmy Pana aktualnych danych kontaktowych.

Mężczyźni powyżej 65. roku życia, którzy nie mieli badania przesiewowego, mogą skontaktować się z lokalnym ośrodkiem badań przesiewowych pod kątem AAA, by umówić się na badanie.

Osoby transpłciowe i niebinarne

Osoby zarejestrowane jako kobiety u lekarza rodzinnego nie są zapraszane na badania przesiewowe pod kątem AAA. Osoby transpłciowe i niebinarne, których płeć po urodzeniu określono jako męską i są powyżej 65. roku życia mogą zapytać o badanie pod kątem AAA. Lekarz rodzinny będzie mógł to zorganizować.

Tętniak aorty brzusznej (AAA)

Aorta to główne naczynie krwionośne, które przenosi krew w obrębie organizmu. Prowadzi od serca w dół klatki piersiowej i jamy brzusznej.

U niektórych osób, z upływem czasu, ściana aorty w jamie brzusznej może się osłabić. Może następnie zacząć puchnąć (jak balon) i stworzyć tętniaka.

Ta dolegliwość występuje najczęściej u mężczyzn powyżej 65. roku życia.

Aorta może spuchnąć w jamie brzusznej i utworzyć AAA

Zagrożenia związane z AAA

Duże AAA występują rzadko, lecz mogą być bardzo poważne. Gdy ściana aorty się rozciąga, może pęknąć, powodując wewnętrzne krwawienie. Około 85 na 100 osób z pękniętym AAA w rezultacie umiera.

Gdy znajdziemy małego lub średniego tętniaka, musimy go sprawdzać, by się upewnić, czy się nie powiększa. Jeśli ma Pan małego AAA, będziemy zapraszać Pana na skan co kolejne 12 miesięcy. Jeśli ma Pan średniego AAA, będziemy zapraszać Pana na skan co kolejne 3 miesiące.

Jak wygląda badanie przesiewowe pod kątem AAA?

Używamy prostej ultrasonografii, podobnej do tej, którą oferujemy kobietom w ciąży. Badanie odbywa się bardzo szybko. Skan zwykle trwa mniej niż 10 minut.

W klinice sprawdzimy Pana dane osobowe i wyjaśnimy skan. Może Pan zadawać dowolne pytania.

Następnie poprosimy, by się Pan położył. Będzie musiał Pan podnieść koszulkę lub rozpiąć koszulę, ale nie będzie musiał Pan się rozbierać.

Nałożymy chłodny żel na Pana brzuch. Następnie zaczniemy przesuwać sondę do skanowania po Pana skórze. Skan jest całkowicie bezbolesny. Na ekranie wyświetli się zdjęcie Pana aorty, a my ją zmierzymy.

Będziemy mogli poinformować od razu o wyniku. Kopia wyników zostanie również wysłana do lekarza rodzinnego.

Czasami skan nie jest wyraźny i nie można właściwie sprawdzić aorty. Nie należy się tym martwić. Zostanie Pan poproszony o wykonanie kolejnego skanu, zwykle innego dnia.

Wyniki badania przesiewowego pod kątem AAA

Istnieją 4 możliwe wyniki:

1. brak AAA
2. mały AAA
3. średni AAA
4. duży AAA

Brak AAA

Jeśli Pana aorta ma mniej niż 3 cm szerokości, oznacza to, że nie ma Pan AAA. Większość mężczyzn uzyskuje taki wynik. Nie potrzebuje Pan następnie żadnego leczenia ani monitorowania. Nie będziemy zapraszać Pana ponownie na badanie pod kątem AAA.

Mały AAA

Jeśli Pana aorta ma pomiędzy 3 cm a 4,4 cm szerokości, ma Pan małego AAA. Około 1 na 80 mężczyzn, których badamy ma małego AAA. Będziemy zapraszać Pana na badanie co 12 miesięcy, by sprawdzić, czy się nie powiększa.

Średni AAA

Jeśli Pana aorta ma pomiędzy 4,5 cm a 5,4 cm szerokości, ma Pan średniego AAA. Około 1 na 500 mężczyzn, których badamy ma średniego AAA. Będziemy zapraszać Pana na badanie co 3 miesiące, by sprawdzić, czy się nie powiększa.

Duży AAA

Jeśli Pana aorta ma co najmniej 5,5 cm szerokości, ma Pan dużego AAA. Około 1 na 2500 mężczyzn, których badamy ma dużego AAA. Zaoferujemy Panu wizytę u specjalistycznego zespołu. Zespół wykona dalsze badania i omówi możliwe opcje leczenia, zwykle operację.

Monitorowanie małego lub średniego AAA                                     

Jeśli ma Pan małego lub średniego AAA, będzie Pan wymagał leczenia tylko wtedy, gdy się powiększy.

Jest to ważne, by monitorować wielkość swojego AAA. Robi się to na wypadek jego przekształcenia się w dużego AAA.

Większość AAA powiększa się bardzo powoli. U większości mężczyzn z małym lub średnim AAA może nigdy nie rozwinąć się duży AAA i nie będą wymagali leczenia.

Zorganizujemy Panu wizytę u specjalistycznej pielęgniarki ds. naczyniowych, która udzieli Panu porad odnośnie ograniczenia ryzyka powiększenia się AAA. Lekarz rodzinny może również przepisać Panu tabletki lub dokonać przeglądu leków, które Pan zażywa. Jest możliwe, że zostanie Pan poproszony o badanie ciśnienia krwi.

Leczenie dużego AAA

Jeśli wykryjemy dużego AAA, skierujemy Pana do specjalistycznego zespołu. Zespół wykona dalsze badania i specjalista omówi z Panem opcje leczenia. Zwykle będzie to operacja w ciągu dwóch miesięcy od wizyty, jeśli zdecyduje się Pan na takową.

Leczenie tętniaków wykrytych podczas badań przesiewowych jest zwykle bezpieczne i bardzo skuteczne. Leczenie wiąże się z czynnikami ryzyka. Specjalista wyjaśni je Panu szczegółowo.

Nie wszyscy, którzy mają dużego AAA, będą mieć operację.

Możliwe ryzyko związane z badaniami przesiewowymi pod kątem AAA

Żadne badanie przesiewowe nie jest całkowicie skuteczne, ale skan, którego używamy do wykrycia AAA, jest bardzo wiarygodny. U mężczyzn rzadko rozwija się duży AAA, jeśli badanie przesiewowe nie wykryje tętniaka. Badanie przesiewowe pod kątem AAA nie eliminuje całkowicie ryzyka pęknięcia tętniaka, ale jest to najlepszy sposób, by ryzyko ograniczyć.

Samo badanie przesiewowe nie wiąże się z ryzykiem, lecz istnieje ryzyko, jeśli będzie Pan potrzebował operacji na AAA. Około 30 na 10,000 badanych mężczyzn ma wykonywaną operację. Średnio, 1 na 67 operowanych mężczyzn nie przeżyje. Istnieje niskie prawdopodobieństwo, że ich AAA nigdy by nie pękł nieleczony.

U kogo występuje większe prawdopodobieństwo wystąpienia AAA

Prawdopodobieństwo wystąpienia AAA u mężczyzn jest czterokrotnie większe niż u kobiet. Dlatego kobietom nie oferuje się badań przesiewowych. Prawdopodobieństwo wystąpienia tętniaka zwiększa się również z wiekiem.

Prawdopodobieństwo wystąpienia AAA może się również zwiększyć u osób, które:

• palą lub kiedykolwiek paliły papierosy
• mają nadciśnienie krwi
• których brat, siostra lub rodzic mają lub mieli AAA.

Dodatkowe informacje i wsparcie

By uzyskać więcej informacji na temat badań przesiewowych pod kątem AAA, prosimy o kontakt z lokalnym ośrodkiem badań przesiewowych. Jeśli potrzebuje Pan dodatkowego wsparcia, prosimy poinformować o tym ośrodek przed wizytą. Może to obejmować wsparcie opiekuna podczas wizyty, dłuższą wizytę lub udanie się do innej lokalizacji.

Zaproszenie będzie zawierało dane kontaktowe ośrodka. Można również porozmawiać w swojej przychodni lekarza rodzinnego.

Znajdź dane kontaktowe do lokalnego ośrodka badań przesiewowych pod kątem AAA.

Niniejsze informacje dostępne są w innym formatach, w tym w wersji łatwej do zrozumienia (easy read) oraz w innych językach. Aby poprosić o te informacje w innym formacie, prosimy zadzwonić pod numer 0300 311 22 33 lub wyłać e-mail do england.contactus@nhs.net.  

Można również: 

• znaleźć więcej informacji na temat badań przesiewowych w kierunku AAA na stronie NHS.UK  
• zapoznać się z informacjami na temat programów badań przesiewowych NHS dla osób transpłciowych i niebinarnych.  

Organizacje Circulation Foundation oraz British Heart Foundation wspierają osoby z chorobami naczyniowymi. Obejmuje to osoby z AAA.

Aby zaprosić pacjenta na badanie w odpowiednim czasie, korzystamy z danych osobowych pochodzących z jego dokumentacji NHS. Te informacje pomagają nam usprawnić nasze programy badań przesiewowych i zapewnić wysokojakościową opiekę. Więcej informacji na temat tego, jak korzystamy z danych pacjenta i je chronimy.

Informacje o tym jak wystąpić z programu badań przesiewowych.