Sut i ddewis asiant ardrethi busnes
Cyngor newydd i’ch helpu i ddewis asiant ardrethi busnes.
Mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio (VOA) wedi cyhoeddi canllaw newydd os ydych yn ystyried defnyddio asiant i reoli eich ardrethi busnes.
Gallwch reoli eich ardrethi busnes eich hun drwy greu cyfrif prisio ardrethi busnes.
Os ydych am benodi asiant, gallwch ddefnyddio’r wybodaeth isod i’ch helpu i wneud penderfyniad ynghylch pwy i’w dewis. Peidiwch â gadael i asiant eich dewis chi.
Mae gan y mwyafrif helaeth o asiantiaid ardrethi busnes ag enw da ac yn darparu gwasanaeth da. Ond mae lleiafrif bach yn gweithredu’n anonest. Gall ein canllaw a fideo newydd eich helpu i’w hosgoi.
Gwnewch eich ymchwil
- Gwiriwch arolygiadau y mae cwsmeriaid eraill wedi’u postio ar-lein.
- Gall cwmni neu unigolyn gyfeirio at eu hunain fel ‘syrfëwr’, ‘cynghorydd ardrethu’, ‘ymgynghorydd ardrethu’ neu debyg. Nid yw hyn yn golygu eu bod yn aelodau o gorff proffesiynol.
- Gall rhai asiantiaid amheus newid eu henw yn aml er mwyn osgoi arolygiadau gwael neu gwynion. Darganfyddwch ers pryd mae asiant wedi bod yn defnyddio ei enw busnes cyfredol am ddim.
- Siaradwch â busnesau lleol eraill fel eich un chi, yn enwedig pan fydd asiantiaid yn ymweld â’ch eiddo yn annisgwyl.
- Gofynnwch i’ch rhwydwaith busnes lleol neu gorff masnach am gyngor.
- Gall penodi asiant sy’n aelod o gorff proffesiynol fel Sefydliad Brenhinol y Syrfewyr Siartredig (RICS), Cymdeithas y Syrfewyr Ardrethu (RSA) a’r Sefydliad Refeniw, Ardrethu a Phrisio (IRRV) roi sicrwydd ychwanegol gan y byddant yn ddarostyngedig i reolau a rheoliadau’r corff hwnnw.
Gwyliwch rhag addewidion mawr
- Byddwch yn ofalus. Os yw’n swnio’n rhy dda i fod yn wir, mae’n debyg ei fod. Efallai y bydd rhai asiantiaid yn addo arbedion mawr yn eich ardrethi busnes, ond maent yn gwneud hyn trwy gyflwyno gwybodaeth anghywir. Gallai hyn arwain at gosbau neu filiau ardrethi uwch i chi.
- Byddwch yn wyliadwrus o unrhyw asiant sy’n dweud ei fod yn gweithredu ar ran y VOA neu sy’n anfon e-byst ymlaen y maent yn mynnu eu bod gan y VOA.
- Darllenwch ein harweiniad adnabod a rhoi gwybod am achosion o gamliwio gan asiantiaid i gael rhagor o wybodaeth am yr hyn i gadw llygad amdano.
Deall eich contract
- Cyn arwyddo contract, darllenwch y print mân a thelerau’r cytundeb yn ofalus iawn.
- Gwiriwch am ba mor hir rydych chi’n cytuno i.
- Gwnewch yn siŵr eich bod yn gwybod beth yw cyfanswm y gost dros gyfnod llawn y contract, nid y ffioedd rhagarweiniol yn unig.
- Sicrhewch eich bod yn deall yr holl wybodaeth a gyflwynir i chi. Os oes gennych unrhyw amheuon, peidiwch ag arwyddo’r contract.
- Ni ddylai asiantiaid ag enw da roi pwysau arnoch i lofnodi contract.
- Byddwch yn ofalus o unrhyw asiant sy’n mynnu symiau mawr o arian o flaen llaw.
- Gall asiantiaid amheus godi ffioedd sylweddol am ddarparu cyflwyniadau o ansawdd gwael gan ddefnyddio ein gwasanaeth Gwirio a Herio ar-lein, sydd am ddim i’w ddefnyddio.
Penodi asiant
- Bydd angen i chi gofrestru ar gyfer eich cyfrif prisio ardrethi busnes eich hun cyn i chi benodi asiant.
- Defnyddiwch eich cyfrif prisio ardrethi busnes i benodi eich asiant gan ddefnyddio’r cod y mae’n ei roi i chi.
- Os nad yw enw’r asiant yn ein gwasanaeth yn cyfateb i’r enw ar eich contract, byddwch yn ofalus. Dylech ddweud wrthym drwy gysylltu ag agentstandards@voa.gov.uk.
- Peidiwch â chaniatáu i unrhyw un, gan gynnwys asiantiaid, i ddefnyddio manylion mewngofnodi eich cyfrif prisio ardrethi busnes. Rhaid iddynt gael eu cyfrif eu hunain.
- Darllenwch ein canllawiau ar benodi asiant i gael rhagor o wybodaeth.
Ar ôl i chi benodi asiant
- Byddwch yn ymwybodol o’r hyn y mae eich asiant yn ei wneud.
- Defnyddiwch eich cyfrif prisio ardrethi busnes i weld gohebiaeth rhwng y VOA a’ch asiant.
- Cofiwch, eich cyfrifoldeb chi yw eich ardrethi busnes. Os yw’ch asiant yn darparu gwybodaeth anghywir, efallai y bydd yn rhaid i chi dalu cosb neu dalu unrhyw gyfraddau ychwanegol sy’n ddyledus gennych.
- Os bydd eich asiant yn newid neu’n cael ei atal, eich cyfrifoldeb chi yw diweddaru’r cyfrif.
- Gwiriwch eich cyfrif yn rheolaidd i sicrhau bod eich manylion yn gyfredol a’ch bod yn dal i awdurdodi’r asiant i weithio ar eich rhan. Dylech wneud hyn bob blwyddyn o leiaf.
Gallwch ddarllen mwy am safonau i asiantiaid Asiantaeth y Swyddfa Brisio a sut i roi gwybod am ymddygiad asiant gwael. Mae ein safonau yn nodi disgwyliadau clir gan asiantiaid o ran eu hymddygiad a’u harfer proffesiynol, a’r gwasanaeth y maent yn ei ddarparu i’w cwsmeriaid.
Ni allwn eich cynghori ar faterion cytundebol a allai fod gennych gydag unrhyw asiant. Dylech gysylltu â llinell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth. Mae ganddyn nhw linell gymorth y gallwch ei ffonio ar 0808 223 1144, o ddydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 5pm.
Os ydych chi’n credu bod busnes wedi torri’r gyfraith neu wedi gweithredu’n annheg, gallwch chi hefyd eu riportio i Safonau Masnach drwy Gyngor ar Bopeth.
Os ydych chi’n credu eich bod chi’n ddioddefwr twyll, gallwch chi riportio hyn i ‘Report Fraud’.