Statutory guidance

Non-statutory supplementary document C: Further resources and learning (Welsh, accessible)

Updated 25 August 2026

Deddf Terfysgaeth

(Diogelu Mangreoedd)

2025

Dogfen Anstatudol Atodol C

Atodiad C:

Adnoddau pellach a dysgu

Bwriad y ddogfen atodol anstatudol hon yw darparu gwybodaeth ategol mewn perthynas â Chanllawiau Statudol Deddf Terfysgaeth (Diogelu Mangreoedd) 2025.^{[footnote 1]} Cyfeirir at Ddeddf Terfysgaeth (Diogelu Mangreoedd) 2025 wedi hynny fel ‘y Ddeddf’.

1. Fel rhan o weithredu gweithdrefnau diogelu’r cyhoedd a mesurau diogelu’r cyhoedd, dylai’r person cyfrifol sicrhau bod staff mewn mangreoedd neu ddigwyddiadau cymwys yn ymwybodol o’r gweithdrefnau a’r mesurau ac yn gymwys yn eu rôl i’w cyflawni’n effeithiol, gan gyflawni’r canlyniadau diogelu’r cyhoedd a ddymunir.

2. Bydd hyfforddiant, dysgu, cyfarwyddyd neu ymwybyddiaeth gyffredinol o wrthderfysgaeth fel arfer yn angenrheidiol i sicrhau bod staff yn wybodus ac yn gymwys i weithredu gweithdrefnau a mesurau diogelu’r cyhoedd.

3. Mae’r adrannau canlynol yn amlinellu cynhyrchion hyfforddiant ac ymwybyddiaeth presennol a allai fod yn ddefnyddiol i bersonau cyfrifol wrth weithredu eu rhwymedigaethau statudol o dan y Ddeddf. Mae hyn yn cynnwys:

• Canllawiau, hyfforddiant a dysgu a all helpu’r rhai sy’n gyfrifol a’u cadwyn reoli i nodi, datblygu a gweithredu gweithdrefnau a mesurau diogelu’r cyhoedd priodol.

• Cynhyrchion ymwybyddiaeth gwrthderfysgaeth sylfaenol (fel e-ddysgu a deunyddiau ymgyrchu fel posteri). Mae hyn ar gyfer staff sy’n wynebu’r cyhoedd neu ar gyfer y rhai sy’n benodol mewn rolau diogelwch.

4. Mae’n werth nodi bod rhai o’r cynhyrchion hyn yn rhad ac am ddim ac ar gael yn eang, tra gall eraill fod yn gyfyngedig ar gapasiti (er enghraifft, mae angen i Gynghorwyr Diogelwch Gwrthderfysgaeth (CTSAs) fod ar gael i ddarparu rhywfaint o hyfforddiant) neu ddod ar ryw gost. Mae’n werth nodi nad oes unrhyw rwymedigaeth o dan y Ddeddf i brynu’r cynhyrchion hyn. Fodd bynnag, gallai’r person cyfrifol benderfynu ei bod yn briodol ac yn rhesymol ymarferol prynu cynhyrchion ar gyfer eu safle neu ddigwyddiad.

Cynhyrchion ymwybyddiaeth gwrthderfysgaeth presennol

Action Counters Terrorism [Gweithredu yn Gwrthsefyll Terfysgaeth] (ACT)

5. Mae’r fenter gwrthderfysgaeth hon wedi’i datblygu gan Bencadlys Plismona Gwrthderfysgaeth i godi ymwybyddiaeth a chynyddu’r ddealltwriaeth o wrthderfysgaeth, nodi gweithgarwch amheus ac ymateb i ddigwyddiadau terfysgol. O dan y faner hon, mae’r Swyddfa Diogelwch Gwrthderfysgaeth Genedlaethol (NaCTSO) wedi creu cyfres o gynhyrchion ymwybyddiaeth y gellir eu defnyddio gan fusnesau a sefydliadau i hyfforddi eu staff.

6. Yr effaith a ddymunir ar draws holl gynhyrchion ACT yw:

• gwella diwylliant diogelwch mewn lleoliadau a mannau cyhoeddus ar draws hierarchaeth o rolau a meysydd busnes

• helpu sefydliadau i fod mor barod ag y gallant fod ar gyfer canlyniadau ymosodiad terfysgol

• cefnogi ardaloedd lleol i fod mor barod ag y gallant fod ar gyfer canlyniadau ymosodiad terfysgol

• cyd-fynd â’r llinyn Prepare o CONTEST, strategaeth gwrthderfysgaeth y DU, a chefnogi amcanion.

7. Mae’r tabl canlynol yn amlinellu’r cynhyrchion e-ddysgu digidol allweddol a gynigir gan gyfres ACT, sydd ar gael am ddim ar ProtectUK.^{[footnote 2]}

Ffigur 1: Cynhyrchion digidol ACT

Teitl	Gwybodaeth a chanlyniadau	Rolau perthnasol
E-ddysgu Ymwybyddiaeth ACT	Cwrs ar-lein am ddim sy’n cynnwys modiwlau byr y gellir eu cychwyn a’u hoedi i weddu i anghenion busnes. Mae’r modiwlau yn cynnwys: • Cyflwyniad i Wrthderfysgaeth • Nodi ac ymateb i weithgareddau amheus • Nodi ac ymateb i eitemau amheus • Ymateb i fygythiad bom • Ymateb i ymosodwr ysbeilgar Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • mwy o ddealltwriaeth o wendidau diogelwch a gweithgareddau amheus • mwy o ddealltwriaeth o sut olwg sydd ar rhagchwilio gelyniaethus • gwell dealltwriaeth o’r camau i’w cymryd mewn ymateb i ymosodiad terfysgol	Addas ar gyfer staff ar bob lefel. Gall y cyhoedd hefyd gwblhau’r cwrs hwn.
E-ddysgu diogelwch ACT	Cwrs ar-lein am ddim sy’n darparu hyfforddiant cyfoes ac arbenigol ar gyfer gweithredwyr diogelwch rheng flaen. Mae’r cwrs hwn yn darparu gwybodaeth wrthderfysgaeth gyfredol i helpu gweithredwyr i atal, paratoi ar gyfer ac ymateb i ddigwyddiadau terfysgol ac ymosodiadau terfysgol tra ar ddyletswydd. Fodd bynnag, nid yw’n ddewis amgen I hyfforddiant, dysgu neu gyfarwyddyd ar weithdrefnau a mesurau diogelwch lleol.	Addas ar gyfer gweithredwyr diogelwch.
E-ddysgu ACT ar gyfer addysg	Mae’r cwrs rhad ac am ddim hwn wedi’i ddatblygu gan yr Adran Addysg mewn cydweithrediad â’r Swyddfa Diogelwch Gwrthderfysgaeth Genedlaethol gan ddefnyddio egwyddorion craidd fel RUN HIDE TELL, y Protocol HOT a Power of Hello.	Addas ar gyfer pob aelod o staff sy’n gweithio mewn lleoliadau addysg.

8. Mae’r tabl canlynol yn amlinellu’r cynhyrchion allweddol a gynigir gan y gyfres ACT, a ddarperir gan Ymgynghorwyr Diogelwch Gwrthderfysgaeth (CTSAs) i fusnesau cymwys. Mae darpariaeth y cynhyrchion hyn yn dibynnu ar argaeledd CTSAs.

Ffigur 2: Cyfres ACT o gynhyrchion a ddarperir gan Gynghorwyr Diogelwch Gwrthderfysgaeth

Teitl	Gwybodaeth a chanlyniadau	Rolau perthnasol
Ymwybyddiaeth ACT	Cyflwyniad dwy awr i wrthderfysgaeth, wedi’i gyflwyno’n bersonol gan gynghorwyr diogelwch gwrthderfysgaeth (CTSAs). Mae’r modiwlau yn cynnwys: • Nodi ac ymateb i weithgareddau amheus • Delio ag eitemau amheus, bygythiadau bom • Ymateb i Ymosodwr Ysbeilgar • Bygythiadau Post Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ddealltwriaeth o sut olwg sydd ar weithgaredd amheus a pham y dylid ymateb iddo • Gwell dealltwriaeth o’r rôl y mae staff yn ei chwarae wrth ymateb • Cymhelliant parhaus staff i feddwl mwy am edrych allan am weithgareddau neu eitemau amheus • Hyder parhaus staff i adrodd a delio â bygythiadau	Addas ar gyfer staff ar bob lefel.
ACT Gweithredol	Sesiwn tair awr wedi’i hwyluso a rhyngweithiol wedi’i chyflwyno gan CTSAs ar gyfer goruchwylwyr gweithredol a staff. Ei nod yw: • Codi ymwybyddiaeth o’r bygythiad parhaus o derfysgaeth • Gwella’r diwylliant diogelwch o fewn sefydliad • Cynyddu hyder staff mewn sut i ymateb i sefyllfa neu ddigwyddiad yn effeithiol Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ymwybyddiaeth o ganllawiau gwrthderfysgaeth a’r adnoddau sydd ar gael i fusnesau a sefydliadau amharu ar weithgarwch gelyniaethus • Mwy o ddealltwriaeth o’r rôl y mae’n rhaid i staff ei chwarae wrth atal, tarfu ar ac ymateb i ymosodiad, a deall pam mae hyn yn bwysig • Mwy o ddealltwriaeth o fanteision diwylliant diogelwch o’r brig i lawr a chynlluniau cyfathrebu wedi’u profi’n dda • Mwy o wybodaeth am sut i riportio gweithgaredd gelyniaethus ac eitemau amheus yn eu cyd-destun sefydliadol a lleol • Mwy o wybodaeth am sut i wneud penderfyniadau a gweithredu yn ystod digwyddiad terfysgol i amddiffyn eu hunain ac eraill	Addas ar gyfer goruchwylwyr gweithredol a staff.
ACT Strategol	Gweithdy rhyngweithiol wedi’i hwyluso gan CTSAs i awduron polisi a gwneuthurwyr penderfyniadau strategol o fusnesau a sefydliadau mewn ardal ddaearyddol. Bydd y sesiwn hon yn helpu sefydliadau i: • Cyfnewid arfer da • Adolygu strategaethau i baratoi, rheoli ac adfer o ymosodiad terfysgol	Addas ar gyfer ysgrifenwyr polisi a/neu wneuthurwyr penderfyniadau.

9. Mae’r tabl canlynol yn amlinellu cynnyrch Corfforaethol ACT, a gyflwynir naill ai gan CTSAs neu gan gynrychiolydd o NaCTSO i fusnesau a sefydliadau cymwys.

Ffigur 3: Cynnyrch Corfforaethol ACT a ddarperir gan Ymgynghorwyr Diogelwch Gwrthderfysgaeth

Teitl	Gwybodaeth a chanlyniadau	Rolau perthnasol
ACT Corporate (a elwir hefyd yn ddiwrnodau ymgysylltu ACT)	Diwrnod ymgysylltu wedi’i gydlynu gan CTSAs a/neu NaCTSO sy’n cynnwys sesiynau briffio gan arbenigwyr pwnc. Mae digwyddiadau yn cael eu cyflwyno’n rhanbarthol i wneuthurwyr penderfyniadau o fusnesau lleol bach a chanolig, neu yn genedlaethol i wneuthurwyr penderfyniadau o fusnesau neu gymdeithasau o fewn sectorau wedi’u targedu, fel manwerthu, chwaraeon neu letygarwch. Nod y sesiynau yw cael cefnogaeth gan uwch reolwyr i ymgorffori hyfforddiant ac arweiniad ymwybyddiaeth gwrthderfysgaeth yn gadarn o fewn cynlluniau a pholisïau sefydliadol. Mae’r sesiynau’n cael eu cyflwyno yn flynyddol i grwpiau rhanbarthol a sector. Ar gyfer digwyddiadau cenedlaethol/seiliedig ar sectorau, bydd NaCTSO yn ymgysylltu’n uniongyrchol â chyrff proffesiynol.	Addas ar gyfer uwch reolwyr.

See, Check and Notify [Gweld, Gwirio a Hysbysu] (SCaN)

10. Datblygwyd y fenter gwrthderfysgaeth hon gan yr Awdurdod Diogelwch Diogelu Cenedlaethol (NPSA), mewn partneriaeth â’r Uned Effeithiau Aflonyddgar Cenedlaethol (NDEU) yn Heddlu Dinas Llundain. Ei nod yw helpu busnesau a sefydliadau i wneud y mwyaf o ddiogelwch gan ddefnyddio eu hadnoddau presennol.

11. Yr effaith a ddymunir ar draws y fenter SCaN yw:

• Canfyddir rhagchwiliad gelyniaethus posibl, gwrthodir gwybodaeth ddefnyddiol wrth gynllunio gweithred elyniaethus, ac yn y pen draw mae’r gelyniaethus yn cael ei atal

• Diwylliant diogelwch gwell a pharhaus ar draws rolau swyddi o fewn lleoliadau a mannau cyhoeddus, gan gynnwys adeiladau a digwyddiadau o fewn ac allan o gwmpas y ddeddfwriaeth

• Parodrwydd ar lefel sefydliadol wrth darfu ar ragchwiliad gelyniaethus, cam cynllunio digwyddiad gelyniaethus

• Alinio a chefnogi amcanion llinyn Paratoi CONTEST, strategaeth gwrthderfysgaeth y DU, a sicrhau bod amddiffyniad ar lefel genedlaethol rhag ymosodiad terfysgol yn cael ei gryfhau trwy fwy o wydnwch seilwaith y DU a gwell diogelwch amddiffynnol ar gyfer lleoedd gorlawn

12. Mae See, Check and Notify (SCaN) yn helpu sefydliadau i wneud y mwyaf o ddiogelwch o’u hadnoddau presennol. Pobl yw ased mwyaf sefydliad wrth atal a mynd i’r afael ag ystod o fygythiadau, gan gynnwys gweithgarwch troseddol, protest anghyfreithlon a therfysgaeth.

13. Mae hyfforddiant SCaN yn grymuso gweithlu sefydliad i nodi rhagchwiliad gelyniaethus yn gywir a gwybod beth i’w wneud pan fyddant yn dod ar ei draws. Bydd y sgiliau y byddant yn eu dysgu hefyd yn eu helpu i ddarparu profiad cwsmer gwell. Mae SCaN yn helpu i sicrhau nad yw’r rhai sy’n ceisio niweidio eu sefydliad yn gallu cael y wybodaeth sydd ei hangen arnynt i gynllunio eu gweithredoedd.

Gweld	Nodi beth sy’n normal a beth sydd ddim i fod yn wyliadwrus am weithgareddau amheus.
Gwirio	Defnyddio sgwrs gyfeillgar (Pŵer Helo) i ddirnad a yw gweithgaredd yn amheus ai peidio.
Hysbysu	Gwybod sut a phryd i riportio gweithgaredd amheus a beth i’w wneud os yw’n cael ei adrodd iddynt gan rywun arall.

14. Mae Ffigur 4 isod yn amlinellu’r cynhyrchion allweddol a gynigir gan SCaN. Mae’n werth nodi y bydd cyflwyno’r sesiynau wyneb yn wyneb yn dibynnu ar argaeledd adnoddau.

Ffigur 4: Cynhyrchion allweddol a gynigir yn y gyfres o gynhyrchion Gweld, Gwirio a Hysbysu

Teitl	Gwybodaeth a chanlyniadau	Rolau perthnasol
YSCaN i Bawb (cynnyrch am ddim)	Mae’r modiwl staff SCaN i Bawb wedi’i gynllunio i gynyddu’r ymwybyddiaeth o ragchwiliad gelyniaethus a sut y gall pob aelod o staff helpu i’w wrthwynebu. Mae’r modiwl yn cael ei gwblhau orau yn bersonol gyda sesiwn 30 i 60 munud wedi’i hwyluso gan unigolyn yn ei sefydliad eu hunain gan ddefnyddio nodiadau hwylusydd a ddarperir. Fel arall, gellir cwblhau’r modiwl hwn yn unigol ar-lein neu ei ymgorffori yn system rheoli e-ddysgu sefydliad ei hun. Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ddealltwriaeth o’r rôl y mae’n rhaid i staff ei chwarae wrth amharu ar gynllunio ymosodiad • Mwy o ddealltwriaeth o pam mae gwyliadwriaeth gan yr holl staff yn bwysig • Mwy o wybodaeth am sut i aros yn wyliadwrus ac adrodd am weithgarwch amheus o fewn y sefydliad	Addas ar gyfer staff ar bob lefel.
SCaN ar gyfer Gweithredwyr Teledu Cylch Cyfyng (talwyd amdano)	Cwrs rhyngweithiol tair awr wyneb yn wyneb ar gyfer gweithredwyr ystafell reoli wedi’i fonitro’n fyw. Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ddealltwriaeth o ble mae gweithgaredd amheus yn debygol o ddigwydd • Mwy o ddealltwriaeth o wallau arsylwi a barn cyffredin • Mwy o ddealltwriaeth o pam mae nodi gweithgarwch amheus ac osgoi gwallau cyffredin yn bwysig • Mwy o wybodaeth am sut i gyfathrebu’n effeithiol am weithgareddau amheus gyda staff eraill a’r heddlu • Mwy o wybodaeth am sut i aros yn wyliadwrus ac adrodd am weithgarwch amheus o fewn y sefydliad	Addas ar gyfer gweithredwyr ystafell reoli.
SCaN ar gyfer Gweithwyr Proffesiynol Cyfathrebu (talwyd amdano)	Sesiwn wyneb yn wyneb neu rithwir gyda staff sy’n gweithio mewn rolau cyfathrebu, gan gynnwys cyfathrebu mewnol, marchnata, cyswllt cyfryngau a digidol. Mae hyn yn cynnwys briffio dwy awr. Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ddealltwriaeth o beth yw cyfathrebu diogelwch ac atal • Mwy o ddealltwriaeth o pam mae angen dylunio cyfathrebu gan ddefnyddio egwyddorion diogelwch • Gwybodaeth am sut i ddefnyddio cyfathrebu i atal pobl elyniaethus • Gwybodaeth am sut i ddatblygu cynllun cyfathrebu diogelwch	Addas ar gyfer gweithwyr proffesiynol cyfathrebu.
SCaN ar gyfer Rheolwyr Llinell (talwyd amdano)	Cwrs hyfforddi uwch wedi’i gynllunio ar gyfer y rhai mewn rolau goruchwylio neu reoli i gynyddu eu dealltwriaeth o sut y gallai rhywun o fewn eu sefydliad gynnal rhagchwiliad gelyniaethus wrth baratoi ar gyfer digwyddiad mewnol. O ganlyniad i’r cwrs hwn, bydd staff yn gallu adnabod y gweithgaredd hwn a gwybod sut y gallant helpu i’w wrthsefyll.	Addas ar gyfer y rhai mewn rolau goruchwylio neu reoli.
SCaN ar gyfer Wynebu Cwsmeriaid (talwyd amdano)	Cwrs rhyngweithiol tair awr wyneb yn wyneb ar gyfer staff sy’n wynebu cwsmeriaid sy’n cwmpasu gweithgarwch amheus, gwyliadwriaeth, Pŵer Helo ac adrodd. Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ddealltwriaeth o sut mae gwasanaeth cwsmeriaid da yn effeithio ar droseddu • Mwy o ddealltwriaeth o pam y gallai sgwrs atal gelyniaethus posibl • Mwy o wybodaeth am sut i gynnal sgwrs i atal gelynion • Mwy o wybodaeth am sut i aros yn wyliadwrus ac adrodd am weithgarwch amheus o fewn y sefydliad	Addas ar gyfer staff sy’n wynebu cwsmeriaid.
SCaN ar gyfer Gwneuthurwyr Penderfyniadau (talwyd amdano)	Sesiwn friffio byr wyneb yn wyneb gydag uwch swyddogion gweithredol sy’n cynnwys astudiaethau achos ac yn rhoi trosolwg o’r rhaglen SCaN. Mae’r modiwl hwn yn ceisio cael derbyniad gan uwch aelodau o staff, sy’n hanfodol i ddefnyddio SCaN yn llwyddiannus mewn sefydliad. Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • mwy o ymwybyddiaeth o’r gyfres ehangach o becynnau SCaN sydd ar gael i’r sefydliad • mwy o ddealltwriaeth o pam mae angen i’r sefydliad gryfhau ymdrechion yn erbyn rhagchwilio gelyniaethus	Addas ar gyfer uwch swyddogion gweithredol, rheolwyr a llunwyr polisi.
SCaN ar gyfer Rheolwyr Diogelwch (cynnyrch am ddim)	Pecyn cymorth diogelwch lle mae’r hyfforddwr SCaN yn treulio amser wyneb yn wyneb ac yn rhannu gwybodaeth gyda Rheolwr Diogelwch y safle. Gallai hyn fod ar ffurf un cyfarfod, sawl cyfarfod a/neu ymweliad safle. Gallai hyn hefyd gynnwys hyfforddwr a Rheolwr Diogelwch SCaN yn creu Cynlluniau Gwybodaeth Gelyniaethus, cynnal Asesiadau Ystum Diogelwch a defnyddio offer hunan-gyflenwi. Mae’r canlyniadau ar gyfer y cwrs hwn fel a ganlyn: • Mwy o ymwybyddiaeth o’r gyfres ehangach o becynnau SCaN sydd ar gael i’r sefydliad • Mwy o ddealltwriaeth o pam mae angen i’r sefydliad gryfhau ymdrechion yn erbyn rhagchwilio gelyniaethus • Mwy o ddealltwriaeth o wendidau safle-benodol i rhagchwilio gelyniaethus a’r rôl y mae’n rhaid iddynt ei chwarae wrth fynd i’r afael â nhw • Mwy o ddealltwriaeth o pam y dylent fynd i’r afael â’r gwendidau corfforol ac ar-lein a nodwyd • Mwy o wybodaeth am sut i addasu adnoddau presennol (ar-lein ac all-lein) i gryfhau ymdrechion yn erbyn rhagchwilio gelyniaethus	Addas ar gyfer rheolwyr diogelwch.

Adnoddau pellach

ProtectUK

15. Mae ProtectUK yn blatfform ar-lein sy’n darparu gwybodaeth ac arweiniad i gefnogi defnyddwyr gyda gwrthderfysgaeth, diogelwch a gwytnwch busnes i amddiffyn sefydliadau, eu staff a’u hymwelwyr yn well. Datblygwyd y platfform gan y Gynghrair Gwrthderfysgaeth, cydweithrediad â ffocws o NaCTSO, Homeland Security Group o fewn y Swyddfa Gartref, a Pool Reinsurance.

16. Mae gan ProtectUK adran ddeddfwriaeth bwrpasol, a fydd yn parhau i gael ei diweddaru’n rheolaidd i adlewyrchu’r cyngor diweddaraf. Mae nodweddion ychwanegol yn cynnwys fideos gan weithwyr proffesiynol y diwydiant sy’n rhoi cyngor ar ddiogelu busnesau, a rhagor o wybodaeth ac esbonwyr ar haenau safonol a gwell y ddeddfwriaeth. Mae rhagor o fanylion ar gael ar ProtectUK.^{[footnote 3]}

NPSA

17. Yr Awdurdod Diogelwch Amddiffynol Cenedlaethol(NPSA) yw Awdurdod Technegol Cenedlaethol llywodraeth y DU ar gyfer Diogelwch Diogelu Corfforol a Phersonél. Mae’n datblygu ac yn cyhoeddi canllawiau diogelwch amddiffynnol rhad ac am ddim ac adnoddau eraill ar gyfer ystod eang o ddefnyddwyr.

18. Mae gwefan yr NPSA yn cynnwys canllawiau gyda’r bwriad o helpu’r rhai sy’n gyfrifol am ddiogelwch mewn safleoedd cyhoeddus a digwyddiadau i ddeall methodolegau ymosodiadau terfysgol, bygythiad a risg, ac i nodi a gweithredu lliniaru diogelwch effeithiol, gan gynnwys gwacáu, gwactod a gweithdrefnau cloi, a chynllunio ymateb i ddigwyddiadau.^{[footnote 4]}

19. Yn ogystal â chanllawiau, mae gwefan NPSA hefyd yn cynnwys amrywiaeth eang o fideos ac animeiddiadau rhagarweiniol, ac ystafelloedd o ddeunyddiau ymgyrchu y gall adeiladau a digwyddiadau eu defnyddio i godi ymwybyddiaeth y cyhoedd a staff a hyrwyddo arferion diogelwch da. Mae NPSA hefyd yn gyfrifol am gyfres SCaN o gynhyrchion ymwybyddiaeth a amlinellir uchod yn y ddogfen hon.

Drama Cyfyngiad Cloi Caffi yr NPSA

20. Cynhyrchodd NPSA ffilm fer i gyflwyno’r camau cyflym y gall aelod o staff mewn busnes bach eu cymryd i gloi’r adeilad yn ystod ymosodiad terfysgol.^{[footnote 5]} Mae’r fideo yn dangos pwrpas y cyfyngiad cloi, pryd i gloi, pwy ddylai gloi a phwy sy’n penderfynu gwneud hynny, sut i gloi a sut i’w gynnal.

Egwyddorion HOT

21. Mae’r rhain yn egwyddorion sydd wedi’u cynllunio i lywio eich barn wrth ymateb i eitemau heb oruchwyliaeth.

H	A yw’n gudd? A yw’r eitem wedi’i guddio’n fwriadol neu a yw’n amlwg wedi’i guddio o’r golwg?
O	A yw’n amlwg yn amheus? A oes ganddo wifrau, byrddau cylched, batris, tâp, hylifau neu sylweddau tebyg i bwti yn weladwy? Ydych chi’n meddwl bod yr eitem yn fygythiad uniongyrchol i fywyd?
T	A yw’r eitem yn nodweddiadol o’r hyn y byddech chi’n disgwyl dod o hyd iddo yn y lleoliad hwn?

22. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn ProtectUK – gweithdrefnau digwyddiadau.^{[footnote 6]}

RUN HIDE TELL

23. Mae RUN HIDE TELL yn fenter a gyhoeddwyd gan Plismona Gwrthderfysgaeth i aelodau o’r cyhoedd ynglŷn â beth i’w wneud os bydd ymosodiad terfysgol. Cynlluniwyd y fenter GWEITHREDU CUDDIO DWEUD i ddarparu tair gweithred syml a chlir y gellir eu cymhwyso i lawer o sefyllfaoedd a lleoedd yn yr achos annhebygol o ymosodiad terfysgol.^{[footnote 7]} Mae’n anelu at aelodau unigol o’r cyhoedd ac nid yw’n cymryd lle adeiladau neu ddigwyddiadau sydd â gweithdrefnau diogelu’r cyhoedd priodol ar waith neu fel cyfarwyddyd i staff.

Ymgyrchoedd Cydnabod, Asesu, Ymateb (RAR) a Thynnu. Tynnu. Tynnu.

24. Mae’r ymgyrch Cydnabod, Asesu, Ymateb (RAR) ar gyfer digwyddiadau cemegol, biolegol a radiolegol (CBR) yn cynnwys proses dri cham i gefnogi ymateb effeithiol gan staff yr ystafell reoli diogelwch i ddigwyddiad CBR.^{[footnote 8]} Gellir crynhoi’r rhain o dan y penawdau canlynol:Nodi, Asesu, Ymateb.

Nodi	– deall dangosyddion digwyddiad CBR er mwyn gallu eu hadnabod cyn cychwyn ymosodiad neu cyn gynted â phosibl yn ystod ymosodiad. Mae’r rhain yn cynnwys symptomau ffisegol ac arwyddion eraill.
Asesu	– cynnal asesiad cyflym o ddigwyddiadau i sicrhau bod y strategaeth ymateb sydd ar waith, er enghraifft, gwacáu, yn briodol ac yn lleihau niwed pellach i bobl ar yfangre.
Ymateb	– cyfathrebu a gweithredu’n gyflym i leihau niwed i chi’ch hun ac eraill.

25. Tynnu. Tynnu. Tynnu. (Remove Remove Remove) Mae hwn yn fenter ganllaw a gyhoeddwyd gan Plismona Gwrthderfysgaeth i aelodau o’r cyhoedd ynglŷn â beth i’w wneud pe bai sylwedd peryglus yn dod i gysylltiad.^{[footnote 9]} Mae’r protocol hwn wedi’i gymeradwyo gan y gwasanaethau Ambiwlans, yr Heddlu a Thân.

26. Mae’r canllawiau o’r fenter hon wedi’u halinio yn agos â’r canllawiau ar gyfer y gwasanaethau brys ac yn darparu cyngor syml, cyson ar gamau cynnar sy’n dilyn:

• Amheuaeth o amlygiad bwriadol neu ddamweiniol i sylwedd peryglus (anwedd, powdwr neu hylif)

• ‘Ymosodiad asid’

27. Mae’r canllawiau yn pwysleisio, os ydych wedi cael eich effeithio:

Tynnwch eich hun o’r perygl i osgoi amlygiad pellach. Dewch o hyd i ffynhonnell ddŵr os yw’r croen yn cosi neu’n boenus.
Tynnwch ddillad allanol os yw’r sylwedd yn effeithio arnynt. Osgoi tynnu dillad dros y pen os yn bosibl. Peidiwch â thynnu dillad sy’n sownd i’r croen.
Tynnwch y sylwedd o’r croen os effeithir arno. Rinsiwch yn barhaus gyda dŵr os yw’r croen yn cosi neu’n boenus.

Diogelwch ar Eich Ochr

28. Datblygwyd y fenter hon gan NPSA a gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth yn NPSA - Diogelwch ar Eich Ochr.^{[footnote 10]} Mae’n ymgyrch Cyfathrebu Diogelwch wedi’i chynllunio i ymhelaethu ar effaith ataliol Lliniaru Cerbydau Gelyniaethus (HVM) a mesurau diogelwch eraill, ac i darfu ar elyniaeth yn ystod cam rhagchwilio eu cynllunio. Mae’r rhesymeg yn seiliedig ar yr egwyddor, os yw gelyniaethus yn credu bod eich lleoliad yn ddiogel, maent yn llai tebygol o symud ymlaen â’u cynllunio ymosodiad.

29. Wedi’i gynllunio gyda’r defnyddiwr safle bob dydd mewn golwg, mae Security on Your Side yn becyn cymorth o asedau cyfathrebu, wedi’u haenu ar draws ystod o sianeli cyfathrebu, sy’n ymhelaethu’r HVM ac asedau diogelwch eraill a allai fod yn eu lle yn y lleoliad.

30. Fel rhan o’r ymgyrch, mae chwe ffeithlun allweddol ar gyfer lleoliadau fel gorsaf drenau, maes awyr, stadiwm/arena, marchnad stryd, pont a stryd fawr. Mae pob golygfa yn darlunio lleoliad ar ddiwrnod arferol, gan dynnu’n benodol sylw at amrywiaeth o fesurau diogelwch sydd ar waith.

31. Mae’r ymgyrch Security on Your Side (Diogelwch ar Eich Ochr) hefyd wedi’i chynllunio i wella gwasanaeth cwsmeriaid trwy wneud i gwsmeriaid ac ymwelwyr deimlo’n ddiogel, tra’n creu’r cyfle i fanteisio ar a gwaethygu teimlad gelyniaeth o baranoia a phryder y gallant gael eu dal neu eu tarfu yn ystod eu cynllunio ymosodiad.

Y Canllaw Gwyrdd i Ddiogelwch mewn Meysydd Chwaraeon

32. Mae’r Canllaw Gwyrdd a gyhoeddwyd gan yr Awdurdod Diogelwch Meysydd Chwaraeon (SGSA), yn ddarn allweddol o ganllawiau presennol sydd wedi’u cynllunio i sicrhau diogelwch mewn meysydd chwaraeon trwy sefydlu cydbwysedd rhwng rheolaeth dda a dylunio da.^{[footnote 11]} Ei brif ffocws yw diogelwch torf (yn enwedig rheoli risg torri torf ar feysydd chwaraeon). Felly, ni fydd yn berthnasol i lawer o adeiladau eraill o fewn cwmpas y ddeddfwriaeth.

33. Egwyddor sylfaenol y Canllaw Gwyrdd yw bod y cyfrifoldeb am bawb sy’n bresennol mewn maes chwaraeon bob amser yn gorwedd ar reolwyr y ddaear. Mae’n darparu manylion am asesu capasiti diogel tir ac yn amlinellu sut i gyfrifo’r capasiti mynediad, daliad, allanfa ac allanfa argyfwng. Felly gallai hyn gynorthwyo unigolyn i gwblhau’r templed haen uwch a meddwl am ei wendidau diogelwch.

34. Mae’r Canllaw Gwyrdd yn manylu ar y gofynion ar gyfer symud pobl yn ddiogel i mewn, allan ac o amgylch y ddaear, gan gynnwys:

• Cylchrediad, gan gynnwys mynd i mewn, allan, cylchrediad fertigol a chylchrediadau

• Strwythurau a gosodiadau, gan gynnwys rhwystrau ac elfennau gwahanu, a llety gwylwyr sy’n eistedd ac yn sefyll.

• Pwysigrwydd systemau effeithiol, gan gynnwys materion cyfathrebu a rheoli, a gosodiadau mecanyddol a thrydanol; a

• Materion penodol, gan gynnwys Diogelwch Tân, darpariaeth feddygol a chymorth cyntaf, a darpariaeth cyfryngau

35. Mae’n cael ei ystyried yn ganllaw arfer gorau ar gyfer datblygu ac adnewyddu stadia, ond mae ei ddefnyddioldeb wrth asesu gwendidau a diogelwch cae yn amlwg.

Y Canllaw Porffor

36. Mae’r Canllaw Porffor, a gyhoeddwyd yn wreiddiol gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch, wedi’i gynllunio i ddarparu canllawiau i drefnwyr digwyddiadau, cyflenwyr, awdurdodau lleol ac eraill sy’n ymwneud â’r diwydiant digwyddiadau awyr agored.^{[footnote 12]} Gall felly weithredu fel adnodd defnyddiol i’r rhai sy’n gweithio mewn digwyddiadau i benderfynu sut maent yn bodloni eu rhwymedigaethau statudol newydd o dan y Ddeddf.

1. Mae Canllawiau Statudol Deddf Terfysgaeth (Diogelu Mangreoedd) 2025 ar gael yn: www.gov.uk/government/collections/terrorism-protection-of-premises-bill-2024 ↩

2. ProtectUK, www.protectuk.police.uk/ ↩

3. ProtectUK, https://www.protectuk.police.uk/ ↩

4. NPSA, https://www.npsa.gov.uk/ ↩

5. NPSA, ‘Cafe Lockdown Drama’, ar gael yn www.npsa.gov.uk/emergency-incident-management/marauding-terrorist-attacks-mta ↩

6. ProtectUK, ‘Election security for polling stations and counting venues, Incident procedures’, 26 Mawrth 2024, ar gael yn: https://www.protectuk.police.uk/advice-and-guidance/security/incident-procedures ↩

7. ProtectUK, ‘RUN HIDE TELL’, ar gael yn www.protectuk.police.uk/advice-and-guidance/response/run-hide‑tell ↩

8. NPSA, ‘Recognise, Assesss, React (RAR) for Chemical, Biological and Radiological (CBR) Incidents’, 14 Awst 2024, ar gael yn: https://www.npsa.gov.uk/security-campaigns/recognise-assess-react-rar-chemical-biological-and-radiological-cbr-incidents ↩

9. ProtectUK, ‘REMOVE. REMOVE. REMOVE: Canllawiau ar amlygiad i sylweddau peryglus ar gael yn www.protectuk.police.uk/advice-and-guidance/response/remove-remove-remove-guidance-hazardous-substance-exposure ↩

10. NPSA, ‘Security on Your Side’, 4 Mawrth 2024, ar gael yn www.npsa.gov.uk/security-campaigns/security-your‑side ↩

11. Awdurdod Diogelwch Meysydd Chwaraeon, ‘Canllaw i Ddiogelwch ar Faes Chwaraeon (Canllaw Gwyrdd)’, ar gael yn: https://sgsa.org.uk/document/greenguide/ ↩

12. The Purple Guide, ‘The Purple Guide to health, safety and welfare at outdoor events’, ar gael yn: www.thepurpleguide.co.uk/ ↩