Policy paper

Terrorism (Protection of Premises) Act 2025: Overarching Factsheet (Welsh)

Updated 24 July 2026

Beth mae’r Ddeddf yn ei wneud?

Bwriad Deddf Terfysgaeth (Diogelu Mangreoedd) 2025^{[footnote 1]}, a elwir yn gyffredin yn Gyfraith Martyn, yw gwella diogelwch amddiffynnol a pharatoadau sefydliadol ledled y DU.

Mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i’r rhai sy’n gyfrifol am safleoedd a digwyddiadau penodol gymryd camau i liniaru effaith ymosodiad terfysgol a lleihau niwed os bydd ymosodiad terfysgol yn digwydd. Yn ogystal â hyn, rhaid i rai safleoedd a digwyddiadau mwy hefyd gymryd camau i leihau eu risg o ddioddef ymosodiadau terfysgol.

Sicrhau dull cyson ac eglurder cyfrifoldeb

Er bod rhai safleoedd a digwyddiadau yn ystyried yn rhagweithiol y risg a achosir gan weithredoedd terfysgol, nid oes cysondeb ledled y DU. Yn hanesyddol, mae diogelwch amddiffynnol a pharatoadau gwrthderfysgaeth yn aml wedi cwympo y tu ôl i weithgareddau eraill sy’n ofynnol yn gyfreithiol, megis Iechyd a Diogelwch.

Mae’r Ddeddf yn rhoi sail gyfreithiol i amddiffyn y cyhoedd fel cyfundrefnau eraill, i fynd i’r afael ag anghysondeb o’r fath, gan ei gwneud yn glir pwy sy’n gyfrifol mewn safleoedd a digwyddiadau cymwys, a’r hyn y mae’n ofynnol iddynt ei wneud.

Taro’r cydbwysedd cywir

Rhaid i’r rhai sy’n gyfrifol am rai safleoedd a digwyddiadau gymryd camau priodol i leihau’r risg o niwed i’w gweithwyr a’r cyhoedd. Er mwyn sicrhau dull cymesur, disgwylir bod gweithdrefnau a mesurau sy’n rhesymol ymarferol ar waith.

Mae’r Ddeddf yn sefydlu dull haenog o ofynion, gyda’r rhai sy’n gyfrifol am safleoedd a digwyddiadau o fewn y cwmpas yn gorfod cyflawni gwahanol ofynion yn ôl y nifer o unigolion y mae’n rhesymol disgwyl iddynt fod yn bresennol ar yr un pryd. Mae’r gofynion yn amrywio yn unol â hynny, gan gydnabod y gallai lleoliadau a digwyddiadau mwy gael eu heffeithio i raddau mwy gan ymosodiad, a dylid disgwyl iddynt wneud mwy.

Yn amodol ar fodloni meini prawf eraill, er mwyn bod yn safle cymwys, rhaid disgwyl yn rhesymol i 200 neu fwy o unigolion (gan gynnwys staff), o bryd i’w gilydd, fod yn bresennol ar yr un pryd mewn cysylltiad ag un neu fwy o ddefnyddiau a bennir yn y Ddeddf. Pan fo’r nifer o unigolion (gan gynnwys staff) y disgwylir yn rhesymol iddynt fod yn bresennol rhwng 200 a 799, bydd y safle yn yr haen safonol.

Lle gellir disgwyl yn rhesymol i 800 neu fwy o unigolion (gan gynnwys staff) fod yn bresennol yn y safle o bryd i’w gilydd, byddant yn safleoedd haen uwch, oni bai bod y Ddeddf yn darparu fel arall.

Un o’r amodau i fod yn ddigwyddiad cymwys yw y gellir disgwyl yn rhesymol i 800 neu fwy o unigolion (gan gynnwys staff) fod yn bresennol ar yr un pryd ar ryw adeg yn ystod y digwyddiad. Nid yw digwyddiadau o dan y trothwy hwn o fewn y cwmpas.

Safleoedd haen safonol

Mae’n ofynnol bod gan y rhai sy’n gyfrifol am safleoedd haen safonol weithdrefnau amddiffyn y cyhoedd ar waith, cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol.

Dyma weithdrefnau y gellir disgwyl iddynt leihau’r risg o niwed corfforol i unigolion pe bai gweithred derfysgol yn digwydd yn y safle neu yn y cyffiniau uniongyrchol. Maent yn weithdrefnau i’w dilyn gan bobl sy’n gweithio yn y safle lle maent yn amau bod gweithred derfysgol yn digwydd, neu ar fin digwydd, yn y safle neu yn y cyffiniau uniongyrchol.

Mae’r mathau o weithdrefnau wedi’u manylu yn y canllawiau adran 27, ochr yn ochr â’u rhestru yn y Ddeddf. Mae’r gofynion ar gyfer safleoedd haen safonol yn canolbwyntio ar weithgareddau i weithredu polisïau a gweithdrefnau y disgwylir iddynt fod yn syml ac yn gost isel. Nod y gofynion hyn yw gwella parodrwydd ac ymatebion staff. Nid yw’r Ddeddf yn gofyn am newidiadau ffisegol mewn safleoedd na phrynu offer er mwyn rhoi’r gweithdrefnau hyn ar waith.

Safleoedd haen uwch a digwyddiadau cymwys

Mae’n ofynnol i’r rhai sy’n gyfrifol am safleoedd haen uwch a digwyddiadau cymwys gael gweithdrefnau amddiffyn y cyhoedd ar waith hefyd, ond rhaid iddynt hefyd wneud mwy i gydnabod canlyniadau mwy effeithiol posib ymosodiad.

Mae’n ofynnol iddynt gael mesurau amddiffyn y cyhoedd priodol ar waith, cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol. Dyma fesurau sy’n hyrwyddo amcanion lleihau bregusrwydd y safle neu’r digwyddiad i weithredoedd terfysgol, neu leihau’r risg o niwed corfforol i unigolion, a thrwy hynny darparu amddiffyn gwell rhag gweithredoedd terfysgol.

Mae’r mathau o fesurau wedi’u manylu yn y canllawiau adran 27 statudol, ochr yn ochr â’u rhestru yn y Ddeddf.

Goruchwylio, cyngor ac arolygu

Bydd Awdurdod y Diwydiant Diogelwch (SIA) yn cyflawni’r swyddogaethau rheoleiddio a nodir yn y Ddeddf Terfysgaeth (Diogelu Mangreoedd). Mae hyn yn cynnwys ymchwilio i amheuaeth o beidio â chydymffurfio a, lle bo’n briodol, cymryd camau gorfodi.

Bydd y swyddogaethau hyn yn cael eu cyflawni drwy swyddogaeth newydd yr SIA. Roedd y Llywodraeth yn glir yn ystod pasio’r Ddeddf mai egwyddor graidd dull rheoleiddio’r SIA fyddai cefnogi, cynghori ac arwain y rhai sy’n gyfrifol am safleoedd a digwyddiadau i fodloni gofynion y ddeddfwriaeth.

Lle bo angen, byddant hefyd yn ymchwilio ac yn gorfodi cydymffurfiaeth â’r gofynion, gan ddefnyddio cyfres o bwerau a sancsiynau i fynd i’r afael ag achosion difrifol neu barhaus o ddiffyg cydymffurfio. Mae hyn yn cynnwys y pŵer i roi cosbau i’r rhai sy’n methu â chyflawni’r gofynion, ac i osod cyfyngiadau ar safleoedd haen uwch a digwyddiadau cymwys yn yr achosion mwyaf difrifol.

Pryd bydd y ddeddfwriaeth yn dod i rym?

Derbyniodd y Ddeddf Gydsyniad Brenhinol ar 3 Ebrill 2025, a disgwylir y bydd y cyfnod gweithredu o leiaf 24 mis o’r dyddiad hwn.

Er bod y rhai sy’n dod o fewn cwmpas y Ddeddf yn cael eu hannog i ddechrau ystyried y gofynion, dylent nodi na fydd unrhyw ofyniad cyfreithiol i gydymffurfio tan bod y ddeddfwriaeth yn dod i rym. Ar 15 Ebrill 2026, cyhoeddodd y Swyddfa Gartref ganllawiau statudol adran 27. Mae’r  canllawiau statudol ar gael yn GOV.UK.

Bydd y canllawiau hyn yn cynorthwyo’r rhai sy’n gyfrifol i ddeall y gofynion a nodir yn y ddeddfwriaeth. Fe’i cynlluniwyd i fod yn hawdd eu dilyn, heb fod angen arbenigedd penodol na defnyddio gwasanaethau trydydd parti a gynigir gan y sector preifat mewn perthynas â chydymffurfio â’r ddeddfwriaeth hon.

Mae rhagor o wybodaeth am ba safleoedd a digwyddiadau sydd o fewn cwmpas y ddeddfwriaeth i’w chael ym mhennod 4 a 5 y  canllawiau statudol.

Bwriad y Llywodraeth yw y gall y rhai sy’n gyfrifol am safleoedd a digwyddiadau o fewn cwmpas gydymffurfio â’r Ddeddf heb orfod prynu gwasanaethau arbenigol mewn perthynas â chydymffurfiaeth.

1. Rhoddwyd Cydsyniad Brenhinol i’r Ddeddf ar 3 Ebrill 2025, ond nid yw’r gofynion hyn wedi cychwyn eto. Mae hyn yn golygu nad ydynt mewn grym eto, felly nid oes angen cydymffurfio â nhw tan eu bod yn cael eu dwyn i rym gan reoliadau. ↩