Ffurflen

Sut i lenwi atodlen D36

Diweddarwyd 12 Awst 2026

Pryd y dylech lenwi’r ffurflen hon 

Dylech lenwi atodlen D36 i roi gwybod i CThEF am unrhyw dir, adeiladau, coed neu isdyfiant sydd wedi’u cynnwys yn y digwyddiad trethadwy rydych chi’n rhoi gwybod i ni amdano yn un o’r gyfres o ffurflenni IHT100 (yn agor tudalen Saesneg). 

Pwy ddylai Asiantaeth y Swyddfa Brisio gysylltu â nhw 

Dylech lenwi manylion y person yr hoffech i ni gysylltu ag ef.  

Fel arfer, byddwn yn gofyn i Wasanaethau Prisiwr Dosbarth (DVS) i’n helpu ni gyda phrisio tir ac adeiladau. Bydd y gwasanaeth yn cysylltu â’r person sydd wedi’i restru yn adran un yn uniongyrchol er mwyn trefnu archwiliad o’r eiddo a thrafod y gwerth. 

Pa fanylion y mae angen i chi eu rhoi ar gyfer pob eiddo 

Mae’n rhaid i chi rifo pob eitem o eiddo fel y gallwn adnabod y rhain ar y ffurflen. Efallai y bydd angen i chi ddefnyddio mwy nag un ffurflen i roi gwybod i ni am nifer fawr o eiddo. Os oes gennych brisiad proffesiynol, dylech atodi copi ohono. 

Dylech roi’r manylion canlynol ar gyfer pob eiddo. 

Disgrifiad llawn o’r eiddo 

Mae’n rhaid i chi roi’r cyfeiriad a disgrifiad llawn o’r eiddo, gan gynnwys y cod post. Os nad oes gan yr eiddo gyfeiriad neu rif, dylech atodi cynllun yn dangos ffiniau’r eiddo yn glir.  

Os yw’r eiddo wedi’i berchen ar y cyd, dylech gynnwys cyfran y trosglwyddwr yn y disgrifiad.  

Y ddeiliadaeth  

Mae’n rhaid i chi roi gwybod i ni a oedd yr eiddo wedi’i brydlesu neu a oedd rhywun yn berchen arno’n llwyr.  

Manylion y brydles 

Dylech ysgrifennu ‘gwag’ yng ngholofn D os nad oedd yr eiddo wedi’i feddiannu ar ddyddiad y digwyddiad.   

Os oedd yr eiddo wedi’i brydlesu, mae’n rhaid i chi roi copi o’r brydles, is-brydles neu’r cytundeb tenantiaeth busnes neu amaethyddol.  

Os nad yw’r brydles yn nodi hyn, neu os nad oes cytundeb ysgrifenedig, mae’n rhaid i chi roi gwybod i ni am y canlynol: 

• dyddiad dechrau’r brydles neu’r denantiaeth
• am ba hyd y cafodd yr eiddo ei osod
• faint yw’r rhent
• darpariaethau ar gyfer adolygiadau o’r rhent
• pwy sy’n gyfrifol am y gwariant sy’n gysylltiedig â’r eiddo
• enw’r tenant

Os ydych yn didynnu rhyddhad 

Mae’n rhaid i chi roi gwerth yr eiddo sy’n gymwys i gael rhyddhad os ydych yn hawlio unrhyw un o’r canlynol: 

• Rhyddhad Amaethyddol
• rhyddhad coetiroedd
• esemptiad o ran treftadaeth

Os yw’r eiddo’n flaenorol wedi cael budd o esemptiad o ran treftadaeth neu gronfa cynnal a chadw gymeradwy (yn agor tudalen Saesneg) ac rydych yn ei ddidynnu eto, mae’n rhaid i chi roi gwybod i ni am fanylion y digwyddiad blaenorol.  

Dylech gynnwys y manylion canlynol yn y blwch ‘gwybodaeth ychwanegol’ ar ffurflen IHT100f: 

• enw’r person fu farw’n gynharach neu a wnaeth y rhodd gynharach
• dyddiad y farwolaeth neu ddyddiad y rhodd gynharach
• unrhyw gyfeirnodau Treth Etifeddiant sy’n ymwneud â’r digwyddiad blaenorol

Dylech nodi’r cyfanswm a gariwyd ymlaen o dan golofn E yn y blychau perthnasol ar gyfer eiddo a rhyddhad yn un o’r gyfres o ffurflenni IHT100.  

Gwerth ar y farchnad agored ar ddyddiad y digwyddiad 

Mae’n rhaid i chi ddefnyddio’r pris y bydd yr eiddo hwnnw efallai’n gwerthu amdano ar y farchnad agored.  

Os oedd yr eiddo wedi’i berchen ar y cyd, rhowch werth y gyfran sydd wedi’i chynnwys yn y digwyddiad. Mae’n rhaid i chi ddangos sut rydych wedi cyfrifo hwn.  

Dylech nodi’r cyfanswm a gariwyd ymlaen o dan golofn F yn y blychau perthnasol ar gyfer eiddo a rhyddhad yn un o’r gyfres o ffurflenni IHT100.  

Os oedd yr eiddo yn destun unrhyw ddifrod 

Gall difrod sylweddol effeithio ar werth yr eiddo.  

Dylech roi gwybod i ni am y canlynol: 

• manylion y difrod
• a yw’r holl ddifrod, neu rywfaint ohono, wedi’i gwmpasu gan bolisi yswiriant neu hawl arall i weithredu
• os ydych yn bwriadu hawlio — atodwch gopïau o’r arolwg adeileddol a gohebiaeth â’r yswirwyr neu’r aseswyr colledion

Peidiwch â chynnwys difrod i addurniadau mewnol ac allanol.  

Os yw’r eiddo wedi’i werthu neu bydd yr eiddo’n cael ei werthu o fewn 12 mis 

Os yw’r eiddo wedi’i werthu o fewn amser rhesymol ar ôl y digwyddiad, gall pris y gwerthiant fod yn ddangosydd da o’i werth ar ddyddiad y digwyddiad. Dylech ddefnyddio colofn N i roi gwybod i ni a hoffech ddefnyddio’r pris gwerthu fel gwerth yr eiddo.  

Mae’n rhaid i chi roi gwybod i ni: 

• os yw’r eiddo wedi’i werthu’n barod — gan gynnwys dyddiad pan gafodd y contractau eu cyfnewid (neu yn yr Alban, pan ddaeth y llythyrau enwebu (‘missives’) i ben)
• os yw’r eiddo ar werth ar y farchnad
• os yw’r eiddo am gael ei werthu yn nes ymlaen

Bydd angen i ni hefyd wybod y canlynol: 

• y pris y gofynnir amdano neu’r pris gwerthu — peidiwch â didynnu costau gwerthu’r eiddo
• a oeddech wedi gwerthu’r eiddo i ddieithryn neu berthynas, ffrind neu gydweithiwr busnes
• a yw’r pris gwerthu’n cynnwys gosodiadau a ffitiadau, er enghraifft carpedi neu lenni — rhowch wybod i ni beth oedd pris yr eitemau hyn

Gwerthiannau neu warediadau eraill o goed neu isdyfiant 

Dylech roi gwybod i ni beth yw dyddiad y gwerthiant a’r pris gwerthu gros (cyn didynnu unrhyw dreuliau).  

Mae’n rhaid i chi roi gwybod i ni beth yw’r gwerth ar y farchnad agored os yw’r naill neu’r llall o’r canlynol yn wir: 

• mae’n wahanol i’r pris gwerthu
• roedd yn warediad ‘heb gydnabyddiaeth’ — hynny yw, nid oedd y person a oedd yn cael yr eiddo wedi talu unrhyw arian parod neu iawndal, fel yn achos rhodd

Mae’n rhaid i chi esbonio’r sefyllfa os oedd y gwerthiant neu’r gwarediad yn llai na’r ‘cydnabyddiaeth lawn’.

Yr hyn sy’n digwydd nesaf

Dylech ddefnyddio’r ffigurau yn yr atodlen hon i’ch helpu i lenwi’r gyfres o ffurflenni IHT100 (yn agor tudalen Saesneg).

Mae’n rhaid i chi anfon y ffurflen hon ochr yn ochr â’r ffurflen gyflawn o’r gyfres IHT100. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cynnwys copïau o unrhyw ddogfennau rydym wedi gofyn amdanynt.

Cael help 

Dylech gysylltu â Gwasanaeth Cwsmeriaid Cymraeg CThEF os oes angen help arnoch i lenwi’r ffurflen hon.