Guidance

Enghreifftiau ymarferol costau a pherfformiad awdurdodau lleol (LAPCAP)

Updated 4 February 2026

Cyflwyniad

Mae’r ddogfen hon yn mynd drwy enghreifftiau ymarferol sy’n seiliedig ar fodel Costau a Pherfformiad Awdurdodau Lleol (LAPCAP). Yn y ddogfen hon rydym yn cymryd awdurdod unedol enghreifftiol ac yn dangos sut mae’r cyfrifiadau’n cael eu gwneud ar bob cam. Rydym hefyd yn cynnwys rhai enghreifftiau o gyfrifiadau nad ydynt yn gymwys i awdurdodau unedol, er enghraifft cyfrifiadau ynghylch credydau ailgylchu. Rydym yn cynnwys y rhain i helpu pobl i ddeall. Rydym yn egluro pa enghreifftiau y mae hyn yn gymwys iddynt.

Y bwriad yw fod y rhifau yn y cyfrifiadau yn cynrychioli gwerthoedd realistig ond nid yw’n fwriad iddynt fod yn union yr un fath ag awdurdod lleol. Ar ben hynny, pan fydd cyfrifiad yn cael ei wneud fwy nag unwaith, dim ond un cyfrifiad enghreifftiol sy’n cael ei ddefnyddio. Er enghraifft, os bydd cyfrifiad yn cael ei wneud ar gyfer yr holl ddeunyddiau mewn awdurdod lleol, dim ond y cyfrifiad ar gyfer plastig sy’n cael ei ddangos.

Dylech chi nodi hyn:

• y bwriad yw fod y rhifau yn y cyfrifiadau yn cynrychioli gwerthoedd realistig ond mae’n bosibl na fyddant yn gwbl gywir
• pan fydd cyfrifiad yn cael ei wneud fwy nag unwaith er mwyn cyrraedd y swm terfynol, dim ond un cyfrifiad enghreifftiol sy’n cael ei roi, er enghraifft, os bydd cyfrifiad yn cael ei wneud ar gyfer yr holl ddeunyddiau mewn awdurdod lleol, dim ond y cyfrifiad ar gyfer plastig sy’n cael ei ddangos

Defnyddir nodiant Sigma mewn llawer o’r hafaliadau ac mae’n golygu swm  yr holl werthoedd o dan newidyn.

Swm Gwerth_newidyn. Gwelir symbol sigma gyda ‘newidyn’ wedi’i ysgrifennu o dano, sy’n dynodi bod pob gwerth ar draws y newidyn hwn yn cael eu hadio.

Er enghraifft, cyfanswm yr aelwydydd sy’n dod o dan dau gynllun awdurdod lleol (safonol a chymunedol) yw nifer yr aelwydydd sy’n dod o dan y ddau gynllun wedi’u hadio at ei gilydd. Gellir dangos y cyfrifiad hwn drwy ddefnyddio’r hafaliad a ganlyn.

Mae swm yr aelwydydd o dan y cynllun yn hafal i aelwydydd safonol plws aelwydydd cymunedol, sef 80,000 plws 20,000, sef 100,000.

Pwrpas yr hafaliad hwn yw agregu a phwysoli tunelleddau gwastraff ar draws nifer o gynlluniau casglu er mwyn i chi allu rhannu tunelleddau deunyddiau penodol. Mae’n ffordd gryno o droi gwahanol ddata ar lefel y cynllun yn un tunelledd metrig wedi’i rannu’n ddeunyddiau ar gyfer pob awdurdod.

Cyfrifo Tunelleddau

Y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo tunelleddau yw:

• tunelledd cyfansoddiad – tunelleddau casglu a gasglwyd a gafwyd o astudiaethau cyfansoddiad gwastraff gan gynnwys WRAP Cymru 2023, WRAP Synthesis 2017 and Zero Waste Scotland 2023
• aelwydydd mewn cynlluniau - nifer yr aelwydydd ar gynllun ar gyfer awdurdod lleol, wedi’u cymryd o ddata’r cynllun
• tunelleddau casglu Waste Data Flow (WDF) - y tunelleddau casglu a gofnodir yn WDF
• ffactor gwastraff o aelwydydd - amcangyfrif o gyfran y tunelleddau a gasglwyd sy’n dod o gartrefi, gan ddibynnu ar y wlad a chategori’r gwastraff

Cyfrifo

I gyfrifo’r tunelledd, mae cyfran y deunydd yn cael ei luosi â chyfran y cynllun a data am dunelleddau casgliadau aelwydydd o Waste Data Flow (WDF).

Hafaliad: cyfrifo tunelleddau casglu

Tunelledd casglu = Cyfran y deunyddiau x cyfran y cynllun x tunelledd casglu aelwydydd Waste Data Flow

Cyfran y deunydd yw’r gyfran o gyfanswm y tunelledd sy’n cynnwys deunydd penodol, er enghraifft, plastig, papur, gwydr a metel.

Cyfran y cynllun yw’r gyfran o aelwydydd sydd ar gynllun penodol, er enghraifft casgliadau safonol ar ymyl y ffordd a chasgliadau cymunedol.

Tunelleddau casglu WDF yw’r tunelleddau a gofnodi yn WDF ac y pennir eu bod yn dod o aelwydydd drwy gymhwyso’r ffactor gwastraff o aelwydydd.

Mae Tabl 1 yn dangos y data a ddefnyddir i gyfrifo tunelleddau casglu.

Tabl 1: y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo tunelleddau casglu

Newidynnau awdurdodau lleol	Gwerthoedd awdurdodau lleol	Newidynnau allanol [1]	Gwerthoedd allanol
Aelwydydd cymunedol	30,000	Ffactor gwastraff o aelwydydd ailgylchu	0.5 tunnell
Swm yr aelwydydd ar draws pob cynllun	150,000	Cyfansoddiad y tunelledd plastig	300,000 tunnell
Tunelledd casglu WDF	500,000 tonnes	Swm y deunyddiau yn y tunelledd cyfansoddiad	6,000,000 tunnell

[1] Mae allanol yn cyfeirio at ddata o ffynonellau eraill nad yw wedi’i roi gan awdurdod lleol

I gyfrifo’r tunelleddau casglu ar gyfer pob math o gynllun a deunydd, rhaid gwneud 4 cyfrifiad ar wahân.

1. Cyfrifwch gyfran y deunydd ar gyfer pob deunydd (papur, plastig, gwydr) drwy rannu tunelledd pob deunydd â chyfanswm y tunelledd.
2. Cyfrifwch gyfran y cynllun ar gyfer pob cynllun casglu drwy rannu nifer yr aelwydydd a wasanaethir gan bob cynllun â chyfanswm nifer yr aelwydydd ar draws pob cynllun.
3. Cyfrifwch dunelledd casglu ar gyfer pob math o wastraff trwy luosi’r tunelledd casglu a gofnodwyd ar WDF â’r ffactor gwastraff o aelwydydd.
4. Cyfrifwch y tunelledd casglu ar gyfer pob math o gynllun a deunydd drwy luosi cyfran y deunydd ar gyfer pob deunydd â chyfran y cynllun ar gyfer pob cynllun, wedyn lluosi â’r tunelledd casglu o aelwydydd ar gyfer pob categori gwastraff.

Hafaliad: cyfrifo cyfran y deunydd

Mae Cyfran y Deunydd_plastig yn hafal i Tunelledd Cyfansoddiad_plastig wedi’i rannu â swm y deunyddiau dros Tunelledd Cyfansoddiad_deunydd, sef 300,000 wedi’i rannu â 6,000,000, sef 0.05.

Hafaliad: cyfrifo cyfran y cynllun

ae Cyfran y Cynllun_cymunedol yn hafal i Aelwydydd_cymunedol wedi’i rannu â’r swm dros cynlluniau Aelwydydd_cynllun, sef 30,000 wedi’i rannu â 150,000, sef 0.2.

Hafaliad: cyfrifo tunelledd casglu WDF

Mae Tunelledd Casglu_categori gwastraff yn hafal i Tunelledd Casglu Waste Data Flow wedi’i luosi â Ffactor Gwastraff o Aelwydydd ar gyfer ailgylchu, sef 500,000 wedi’i luosi â 0.5, sef 250,000.

Hafaliad: cyfrifo tunelledd casglu

Mae Tunelledd Casglu_plastig cymunedol yn hafal i Cyfran y Deunydd_plastig wedi’i luosi â Cyfran y Cynllun_cymunedol wedi’i luosi â Tunelledd Casglu Aelwydydd WDF_categori gwastraff, sef 0.05 wedi’i luosi â 0.2 wedi’i luosi â 250,000, sef 2,500 tunnell.

Cyfrifo tunelleddau gwaredu

Mae tunelleddau gwaredu yn cael eu cyfrifo mewn ffordd debyg i dunelleddau casglu. Mae’r cyfrifiadau’n defnyddio:

• tunelledd gwaredu WDF (ar gyfer Cymru, Lloegr a’r Alban yn unig)
• cyfran y cyfleuster yn hytrach na chyfran y cynllun (y gyfran o’r tunelledd sy’n mynd i bob safle gwaredu

Yn achos Cymru a Lloegr rydym yn defnyddio tunelleddau “gwaredu” pob awdurdod yn union fel y mae’r data yn eu dangos ffurflen ddiweddaraf WDF.

Yn achos yr Alban, data o dabl gwaredu WDF a ddefnyddir (“gwaredu yn ôl cyrchfan”). Nid yw Asiantaeth Amddiffyn Amgylchedd yr Alban (SEPA) bellach yn cyhoeddi balans mas ar wahân ar lefel yr awdurdodau lleol.

Nid yw tunelleddau Gogledd Iwerddon wedi’u cynnwys gan nad yw WDF yn casglu data tebyg ar lefel cyfleuster yno eto.

Cyfran y cyfleuster wedyn yw’r gyfran o gyfanswm y tunelledd a waredir gan yr awdurdod lleol sy’n mynd i bob un o’r mathau canlynol o safleoedd:

• cyfleuster adfer deunyddiau (MRF) sy’n trin deunydd ailgylchu o gasgliadau cymysg
• ailbrosesydd - ffwrnais wydr, melin bapur, ffatri ail-falu plastig, smeltiwr alwminiwm, etc.
• triniaeth fiolegol fecanyddol (MBT) neu MRF gweddilliol sy’n trin gwastraff bagiau du
• hylosgydd ynni o wastraff (EfW) neu gyfleuster thermol datblygedig (nwyeiddio, pyrolysis)
• tirlenwi - safle tirlenwi anadweithiol, nad yw’n beryglus neu sy’n beryglus ac sy’n derbyn gwastraff trefol
• tanwydd sy’n deillio o sbwriel (RDF) sy’n cael ei allforio dramor i adfer ynni
• arall - unrhyw fan gwaredu arall (er enghraifft, cydbrosesu mewn odyn sment)

Gan hynny, y cyfrifiad a ddefnyddir i gyfrifo tunelledd gwaredu ar gyfer pob cyfleuster - cyfuniad deunydd yw’r tunelledd gwaredu ar gyfer pob cyfleuster wedi’i luosi â’r gyfran o gyfanswm y tunelledd gwaredu a anfonwyd i bob cyfleuster.

Hafaliad: cyfrifo tunelledd gwaredu

Mae Cyfran Cyfleuster_cyfleuster yn hafal i Tunelledd Gwaredu Waste Data Flow_cyfleuster wedi’i rannu â’r swm dros Tunelledd Gwaredu Waste Data Flow_cyfleuster. Ac mae Tunelledd Gwaredu_cyfleuster,deunydd yn hafal i Cyfran y Cyfleuster wedi’i luosi â Tunelledd Gwaredu Waste Data Flow_deunydd.

Cyfrifo Costau Casglu

Costau casglu yw’r ffigurau cost-fesul-tunnell (CPT) rydym yn eu hatodi i bob ffrwd wastraff (ailgylchu gweddilliol, sych, bwyd, gardd etc) er mwyn i bob awdurdod lleol gael ei dalu am y pecynwaith maen nhw’n ei gasglu. Mae’r ffigurau cost hyn yn cael eu creu drwy ddefnyddio data o geisiadau am wybodaeth (RFI) a’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG).

Newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo costau casglu

Defnyddir y newidynnau a ganlyn i gyfrifo costau casglu:

• newidynnau RFI
• niferoedd aelwydydd

Newidynnau RFI

Mae’r holl newidynnau o dan “Newidynnau Awdurdod RFI” yn werthoedd sydd wedi cael eu darparu i ni drwy RFIs gan nifer dethol o awdurdodau lleol. Dewiswyd yr awdurdodau lleol hyn i roi data am eu rhaglenni gwastraff er mwyn sicrhau’r gynrychiolaeth orau o holl awdurdodau lleol y DU. Darparodd yr ymatebwyr y gwariant blynyddol a’r tunelledd ar gyfer pob un o’u rhaglenni gwastraff sy’n casglu gwastraff cartrefi (rhaglenni gwastraff).

Mae’r gwasanaethau gweithredol yn cynnwys:

• ymyl y ffordd
• cymunedol
• casgliadau gweddilliol ar ymyl y ffordd
• ailgylchu sych cymunedol
• casgliadau gwastraff bwyd
• casgliadau gwastraff gardd
• safleoedd dod â gwastraff neu ganolfannau ailgylchu gwastraff y cartref (HWRC) lle bo’n gymwys

Mae gwariant pob awdurdod RFI yn cael ei drosi’n CPT ar gyfer pob ffrwd. Yna, mae’r awdurdodau lleol yn cael eu gosod mewn grwpiau sbarduno costau, er enghraifft yr un wlad, band gwledigrwydd, cymysgedd tai, y prif gynllun.

Nifer yr aelwydydd

Data’r SYG yw’r brif ffynhonnell ar gyfer aelwydydd a mathau o aelwyd. Mae Swyddfa Ystadegau Gwladol y DU yn cyhoeddi amcangyfrifon aelwydydd canol blwyddyn yn flynyddol ar gyfer Cymru a Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Ni chafodd y SYG ei defnyddio ar gyfer pob awdurdod lleol.

Mae model LAPCAP yn defnyddio amcangyfrifon canol blwyddyn 2023 (a gyhoeddwyd yng ngwanwyn 2024). Lle nad yw’r SYG yn cyhoeddi ffigur (rhai ynysoedd bach a chynghorau sydd newydd uno), rydym yn cadw amcangyfrif 2022 neu’n defnyddio sylfaen treth gyngor yr awdurdod ei hun ar gyfer 2023.

Cyfrifo costau casglu

Cyfrifir costau casglu drwy ddefnyddio data RFI. Ar gyfer pob awdurdod lleol sydd wedi cyflwyno data RFI, cyfrifir gwerth CPT ar gyfer costau gwastraff gweddilliol, ailgylchu sych, bwyd a gardd (er nad yw’r EPR ar gyfer allbwn taliadau pecynwaith ar gyfer blwyddyn 1 yn cynnwys gwastraff bwyd a gardd).

Mae pob awdurdod lleol yn cael eu grwpio ar sail ffactorau sy’n gyrru costau casglu ac yn cael ffigur CPT. Dyma gymedr yr awdurdodau lleol sydd wedi darparu RFIs yn eu grŵp.

Yn achos awdurdodau lleol sydd wedi cyflwyno data RFI, cyfrifir y CPT drwy luosi CPT casglu o ymyl y ffordd â’r gyfran o gasgliadau o ymyl y ffordd plws CPT casgliadau cymunedol wedi’i luosi â’r gyfran gymunedol

Sut i gyfrifo CPT RFI:

Cost Fesul Tunnell = CPT Casglu o Ymyl y Ffordd x Cyfran y Casgliadau o Ymyl y Ffordd + CPT Casgliad Cymunedol x Cyfran Gymunedol

Cyfrifir CPT casglu o ymyl y ffordd a chasgliadau cymunedol o’r RFI ar gyfer casglu naill ai o ymyl y ffordd neu gasgliadau cymunedol.

Y gyfran o ymyl y ffordd a chasgliadau cymunedol yw’r gyfran dybiedig o eiddo sy’n cael eu gwasanaethu gan y rowndiau ymyl y ffordd neu rowndiau cymunedol. Mae’r rhain yn cyfateb i’r gyfran o eiddo cyffredin a fflatiau yn y drefn honno.

Mae’r cyfrannau hyn yn dybiedig oherwydd bod llawer o’r ymatebion i RFIs yn rhoi un ffigur gwariant ar gyfer y ffrwd gyfan.

O ganlyniad, mae’r gwariant sengl wedi’i rannu yn unol â chyfrifiadau aelwydydd diweddaraf y SYG (2023), gan drin y cymysgedd aelwydydd fel y procsi gorau sydd ar gael ar gyfer sut mae cost pob rownd casglu sbwriel yn cael ei rhannu.

Eiddo arferol yw tai sengl, tai pâr, tai teras a byngalos; unrhyw beth sy’n cael ei wasanaethu gan ei gasgliad ei hun o fin ar olwynion neu sach. Mae pob fflat uchel ac isel, yn ogystal ag anheddau eraill lle mae gwastraff yn cael ei roi mewn biniau cyffredin, yn cael eu hystyried yn rhai cymunedol.

Mae’r ddwy gyfradd CPT yn cael eu cyfuno’n un drwy eu pwysoli i gyd-fynd â faint o eiddo y mae pob gwasanaeth yn eu gwasanaethu.

Mae’r gyfradd ymyl y ffordd yn cael ei lluosi â nifer yr aelwydydd ar y rowndiau ymyl y ffordd, mae’r gyfradd gymunedol yn cael ei lluosi â’r gyfran ar rowndiau cymunedol ac mae’r ddau ganlyniad yn cael eu hadio at ei gilydd. Y cyfartaledd hwnnw wedi’i bwysoli yw’r ffigur CPT sengl ar gyfer y ffrwd gasglu gyfan.

Mae Tabl 2 yn dangos costau’r eitemau y mae’r awdurdod RFI yn eu cofnodi, a’r data aelwydydd a ddefnyddir i’w pwysoli.

Tabl 2: Y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo costau casglu

Newidynnau awdurdodau cais am wybodaeth	Gwerthoedd awdurdodau cais am wybodaeth	Newidynnau awdurdodau lleol	Gwerthoedd awdurdodau lleol
Costau casgliadau o ymyl y ffordd gweddillol	£900,000	Eiddo arferol (ymyl y ffordd)	80,000
Cyfanswm costau casglu heb gynnwys gorbenion yr holl ffrydiau	£3,600,000	Fflatiau (cymunedol)	20,000 tunnell
Cyfanswm gorbenion	£2,000,000	Tunelli ymyl y ffordd (gweddilliol)	20,000 tunnell
Tunelleddau ymyl y ffordd gweddillol	20,000 tunnell	Heb fod yn gymwys	0
CPT casgliadau cymunedol	£50	Heb fod yn gymwys	0

Newidynnau RFI yw’r llinellau cost unigol a gymerir yn syth o ffurflen RFI yr awdurdod.

Mae newidynnau awdurdodau lleol yn ddata cyd-destunol (cartrefi a thunelleddau) a ddefnyddir i droi’r costau hyn yn CPT ac i bwysoli cyfraddau ar ymyl y ffordd a chyfraddau cymunedol.

Mae gorbenion yn cynnwys costau y mae’r awdurdod lleol yn eu dyrannu i’w wasanaeth casglu, gan gynnwys:

• costau depo
• cerbydau
• rheoli
• technoleg gwybodaeth (TG) a swyddfa gefn
• unrhyw gostau anuniongyrchol eraill y mae’r awdurdod yn eu dyrannu i’w wasanaeth casglu

Mae’r camau canlynol yn esbonio sut mae’r costau casglu’n cael eu cyfrifo.

Cam 1. Dyrannu gorbenion i’r gwasanaeth gweddilliol o ymyl y ffordd

Mae cyfanswm gorbenion y casgliad (y ffigur o £2,000,000 yn Nhabl 2) yn cael eu rhannu ar draws casgliadau ymyl y ffordd a chymunedol yn gymesur â’u gwariant uniongyrchol (yn yr enghraifft hon dim ond y costau casglu ar ymyl y ffordd a ddefnyddir: defnyddir yr un fethodoleg ar gyfer ymyl y ffordd a chymunedol).

Hafaliad: gorbenion casgliadau ar ymyl y ffordd (hafaliad cyffredinol)

Mae CPT Casgliadau ar Ymyl y Ffordd_gweddilliol yn hafal i Costau Gorbenion Ymyl y Ffordd_gweddilliol plws Costau casgliadau Ymyl y ffordd-gweddilliol, wedi’i rannu â Tunelleddau Ymyl y Ffordd_gweddilliol.

Hafaliad: enghraifft o orbenion casgliadau ar ymyl y ffordd

Mae Costau Gorbenion Ymyl y Ffordd_gweddilliol yn hafal i Cost Casglu Ymyl y Ffordd_gweddilliol wedi’i rannu â’r swm dros ffrydiau Costau Casglu dim Gorbenion, wedi’i luosi â Cyfanswm Gorbenion, sef £900,000 wedi’i rannu â £3,600,000, wedi’i luosi â £2,000,000, sef £500,000.

Cam 2. Dod o hyd i gost fesul tunnell (CPT) casgliadau ar ymyl y ffordd

I ganfod CPT ymyl y ffordd, mae gorbenion ymyl y ffordd gweddilliol yn cael ei hadio at gyfanswm cost casgliadau ar ymyl y ffordd ac yna ei rannu â’r tunelleddau ar ymyl y ffordd.

Hafaliad: CPT ymyl y ffordd gweddilliol

Mae CPT Casgliadau ar Ymyl y Ffordd_gweddilliol yn hafal i Cost Gorbenion Ymyl y Ffordd_ gweddilliol plws Cost Casgliadau ar Ymyl y Ffordd_gweddilliol, wedi’i rannu â Tunelleddau Ymyl y Ffordd_gweddilliol, sef £500,000 plws £900,000, wedi’i rannu â 20,000, sef £70.

(Mae’r un cyfrifiad yn cael ei ailadrodd ar gyfer y gwasanaeth cymunedol i gael CPT y gwasanaeth hwnnw o £50/tunnell.)

Cam 3. Cyfrifo rhaniad yr aelwydydd

Cyfrifir cyfrannau pob math o eiddo trwy rannu nifer yr eiddo o’r math hwnnw â chyfanswm nifer yr eiddo.

Hafaliad: cyfran yr eiddo ar ymyl y ffordd

Mae Cyfran yr Eiddo ar Ymyl y Ffordd yn hafal i Eiddo Cyffredin wedi’i rannu ag Eiddo Cyffredin plws Fflatiau, sef 80,000 wedi’i rannu ag 80,000 plws 20,000, sef 0.8.

Hafaliad: cyfran y fflatiau

Mae Cyfran y Fflatiau yn hafal i Fflatiau wedi’i rannu ag Eiddo Cyffredin plws Fflatiau, sef 20,000 wedi’i rannu ag 80,000 plws 20,000, sef 0.2.

Cam 4. Cyfuno’r ddwy gyfradd fesul tunnell yn gyfradd un ffrwd

Mae Cost Fesul Tunnell_gweddilliol yn hafal i CPT Casgliadau o Ymyl y Ffordd wedi’i luosi â Cyfran Ymyl y Ffordd, plws CPT Casgliadau Cymunedol wedi’i luosi â Cyfran Gymunedol, sef £70 wedi’i luosi â 0.8 plws £50 wedi’i luosi â 0.2, sef £66.

Cyfrifo Costau Gwaredu

Yn yr enghraifft hon, rydym yn cyfrifo cost CPT anfon pob deunydd pecynwaith i bob man gwaredu . Mae’r rhain yn cynnwys:

• MRF
• ailbrosesydd
• MBT
• EfW
• tirlenwi
• allforio RDF
• arall

Gan ddechrau o Arolwg Ffioedd Clwyd WRAP, rydym yn tynnu’r elfen gludo allan, yn didynnu unrhyw ad-daliad gwerth deunydd a dalwyd gan y cyfleuster, ac yn cyrraedd ffi glwyd net sy’n bwydo’r model talu.

Y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo costau gwaredu

Dyma’r newiidynnau a ddefnyddir:

• ffi glwyd - y pris mewn CPT y mae cyfleuster gwaredu yn ei godi ar awdurdod lleol am ollwng gwastraff wrth ei glwyd
• ffi glwyd gros - y brif ffi glwyd y rhoddwyd gwybod amdano i WRAP, sy’n dal i gynnwys cludiant ac unrhyw refeniw y mae’r cyfleuster yn ei gadw
• ffi glwyd net - ffi’r glwyd ar ôl i’r cyfleuster dynnu incwm cludo ac incwm yn sgil  gwerthu deunyddiau oddi ar y bil yn barod
• gwerth y deunydd - gwerth y deunydd fesul tunnell, wedi’i gymryd o Lets Recycle (olrheiniwr prisiau 2023 i 2024), sef y refeniw CPT nodweddiadol y mae’r cyfleuster yn ei gael am y deunydd a adferwyd
• awdurdod lleol (yn cynnwys cludiant) ac awdurdodau lleol (heb gynnwys cludiant) - Nifer yr ymatebion i’r Arolwg Ffioedd Clwyd a oedd neu nad oedd yn cynnwys cludiant
• cyfansoddiad – a gymerir o adran cyfrifo tunelleddau y model - y gyfran o’r tunelleddau a waredwyd sy’n mynd i gyfleuster ac sy’n ddeunydd
• cludiant – y gost fesul tunnell am gludo gwastraff o orsaf drosglwyddo neu ddepo awdurdod lleol i’r cyfleuster gwaredu neu brosesu terfynol - rydym yn cyfrifo costau cludiant ar gyfer pob math o gyfleuster drwy nodi cyfartaledd y gwahaniaeth rhwng ffioedd gros a ffioedd net ymhlith ymatebion yr Arolwg Ffioedd Clwyd - mae hyn yn rhoi cost CPT gynrychioliadol ar gyfer pob cyfleuster, ac yna byddwn yn didynnu’r ffi gros cyn cymhwyso unrhyw ad-daliad am werth y deunydd
• ad-daliad - y gyfran o’r incwm o werthu deunyddiau sy’n cael ei throsglwyddo’n ôl i’r awdurdod; wedi’i chyfrifo fel y bwlch rhwng ffioedd gros/net, wedi’i dosrannu ar draws deunyddiau yn ôl y gyfran o’r cyfansoddiad (gwerth y deunydd - cludiant) - Dim ond ar gyfer MRFs ac ail-broseswyr y defnyddir ad-daliad
• Cost gwaredu net (ffi glwyd berthnasol) - y ffi glwyd gros llai’r ad-daliad sy’n benodol i’r deunydd; dyma’r CPT sy’n bwydo i mewn i daliadau’r pEPR
• MRF – safle sy’n gwahanu deunyddiau ailgylchu o gasgliadau cymysg yn ddeunyddiau unigol
• ailbrosesydd - ffwrnais wydr, melin bapur, ffatri ail-falu plastigau, smeltio alwminiwm etc, sy’n trosi un deunydd yn ddeunydd newydd
• ffi glwyd net - ffi’r glwyd ar ôl i’r cyfleuster dynnu cludiant ac incwm o werthu deunyddiau oddi ar y bil yn barod
• MBT neu MRF gweddillol - triniaeth fiolegol-fecanyddol neu MRF gweddilliol sy’n tynnu deunyddiau ailgylchu o wastraff bagiau du
• EfW neu losgydd ynni o wastraff, nwyeiddiwr neu safle pyrolysis sy’n adennill ynni o wastraff gweddilliol
• tirlenwi - safle tirlenwi anadweithiol, nad yw’n beryglus neu sy’n beryglus ac yn derbyn gwastraff trefol
• allforio RDF - tanwydd sy’n deillio o sbwriel sy’n cael ei allforio dramor i adfer ynni

Cyfrifo

Ffioedd Clwyd

Ffi glwyd yw’r pris y mae safle gwaredu yn ei godi, fesul tunnell, am dderbyn gwastraff wrth ei glwyd. Ffi glwyd ddeunyddiau yw’r pris hwnnw ar ôl iddo gael ei addasu ar gyfer deunydd penodol.

Defnyddir ffioedd clwyd i gyfrifo’r gost gwaredu net ar gyfer pob deunydd a anfonir i bob cyfleuster trwy dynnu’r ad-daliad ar gyfer pob cyfuniad cyfleuster-deunydd o’r ffi glwyd gros ar gyfer pob cyfuniad cyfleuster-deunydd.

Hafaliad 1: cyfrifo costau gwaredu net deunyddiau a chyfleusterau

Mae Cost Gwaredu Net_deunydd,cyfleuster yn hafal i Ffi Glwyd Gros_cyfleuster llai Ad-daliad a Gyfrifwyd_deunydd,cyfleuster.

Mae’r gost waredu net sy’n deillio o hyn yn hafal i’r ffi glwyd gros llai’r ad-daliad, ac mae’n cael ei gymhwyso i’r MRFs ac ailbroseswyr yn unig, gan nad yw cyfleusterau eraill yn rhannu incwm gwerthiant.

Hafaliad: cyfrifo gwerth ad-daliad deunyddiau a chyfleusterau

Mae Ad-daliad a Gyfrifwyd_deunydd,cyfleuster yn hafal i’r ffracsiwn: Ffi Glwyd Gros_cyfleuster llai Ffi Glwyd Net_cyfleuster, wedi’i rannu â’r swm dros deunyddiau (cyfansoddiad_deunydd,cyfleuster wedi’i luosi â gwerth deunydd-deunydd llai Cludiant_cyfleuster), i gyd wedi’i luosi â (gwerth deunydd_deunydd llai Cludiant_cyfleuster).

Mae’r tabl a ganlyn yn dangos enghraifft a ddefnyddiwyd i gyfrifo costau gwaredu awdurdod lleol.

Tabl 3: y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifol costau gwaredu

Newidynnau  allanol	Gwerthoedd allanol	Newidynnau yn dibynnu ar awdurdod lleol	Gwerthoedd yn dibynnu ar awdurdod lleol
Ffi glwyd gros MRF	£85	Nifer yr awdurdodau lleol yn rhoi gwybod am ffi glwyd sy’n cynnwys cludiant	200
Ffi glwyd net MRF	£15	Nifer yr awdurdodau lleol yn rhoi gwybod am ffi glwyd nad yw’n cynnwys cludiant	150
Gwerth deunydd plastig	£67.50	Swm ffioedd clwyd gros MRFs sy’n cynnwys cludiant	£20,000
Heb fod yn gymwys	£0	Swm ffioedd clwyd gros MRFs nad ydyn nhw’n cynnwys cludiant	£9,000
Heb fod yn gymwys	£0	Gwerth y deunydd yn yr MRF llai cludiant, wedi’i luosi â chyfansoddiad, wedi’i adio ar draws y deunyddiau	£100

Hafaliad: cyfrifo costau gwaredu net

Mae cost gwaredu net yn hafal i ffi glwyd gros llai ad-daliad a gyfrifwyd ar gyfer plastig,MRF.

Mae ad-daliad a gyfrifwyd ar gyfer plastig,MRF yn hafal i’r ffi glwyd gros llai ffi gros net, MRF wedi’i luosi â ffracsiwn: swm y cyfraddau cyfansoddiad deunydd, MRF wedi’i luosi â (gwerth deunydd llai cludiant, MRF) wedi’i rannu â (gwerth deunydd plastig llai cludiant, MRF.

Cam 1. Cyfrifo’r elfen gludiant ar gyfer MRF

I gyfrifo’r elfen cludiant ar gyfer MRF mae’r ffi glwyd gros gan gynnwys cludiant yn cael ei thynnu o’r ffi glwyd gros heb gynnwys cludiant.

Mae Cludiant_MRF yn hafal i 1 wedi’i rannu ag All gan gynnwys cludiant, wedi’i luosi â’r swm dros Ffi Glwyd Gros_MRF ALl gan gynnwys cludiant, llai 1 wedi’i rannu ag ALl_heb gynnwys cludiant, wedi’i luosi â’r swm dros Ffi Glwyd Gros ALl heb gynnwys cludiant, sef 1 dros 200 wedi’i luosi ag £20,000 llai 1 dros 150 wedi’i luosi â £9,000, sef £40.

Roedd 200 o ymatebion i’r arolwg yn cynnwys cludiant; eu cyfartaledd gros - bwlch net yw £20,000 wedi’i rannu â 200, sy’n hafal i £100 y dunnell. Wnaeth 150 o ymatebion ddim cynnwys cludiant; eu bwlch nhw yw £9,000 wedi’i rannu â 150, sy’n hafal i £60 y dunnell.

Gan hynny, y pwynt canol a ddefnyddir fel ein model costau cludiant ni yw £40 y dunnell.

Cam 2. Cyfrifo’r ad-daliad y mae’r MRF yn ei dalu’n ôl ar blastig

Mae’r enghreifftiau a ganlyn yn defnyddio’r gwerthoedd isod:

• ffi glwyd gros (yn cynnwys cludiant) sef £85 y dunnell
• ffi glwyd net (eisoes heb gludiant ac unrhyw incwm o werthiant) sef £15 y dunnell
• mae gros - net yn rhoi £70 y dunnell neu swm y mae’r MRF yn ei ddychwelyd i’r cynghorau

Mae hyn yn rhoi cyfanswm gwerth gwerthiant deunydd o ffi glwyd gros llai ffi glwyd net (£85 - £15). Mae’r swm hwn yn cael ei rannu ar draws deunyddiau mewn cyfrannedd â gwerthoedd cyfansoddiad deunydd a deunydd.

Hafaliad: ad-daliad a gyfrifwyd

Mae’r Ad-daliad a Gyfrifwyd_plastig,MRF yn hafal i Ffi Glwyd Gros_MRF llai Ffi Glwyd Net_MRF, wedi’i rannu â’r swm dros ddeunyddiau (Cyfansoddiad_deunydd,MRF wedi’i luosi â gwerth deunydd_deunydd llai Cludiant_MRF), wedi’i lusoi â (gwerth deunydd_plastig llai Cludiant_MRF), sef £85 llai £15, wedi’i rannu â £100, wedi’i luosi â £67.50 llai £40, sef £16.50.

Yr enwadur £100 yw’r pwysau wedi’i adio at ei gilydd ar gyfer pob deunydd yn y cyfleuster hwn.

Cam 3. Cyfrifo cost waredu net ar gyfer plastig sy’n cael ei anfon i MRF

Hafaliad: cost gwaredu net plastig

Mae Cost Gwaredu Net_plastig,MRF yn hafal i ffi Glwyd Gros_MRF llai Ad-daliad a Gyfrifwyd_plastig,MRF, sef £85 llai £16.50, sef £68.50.

Cyfrifo Gorbenion

Mae pob ALl yn cael yr un tâl fesul aelwyd am gostau gorbenion. Mae’r costau hyn yn adlewyrchu costau gweinyddu, rheoli contractau a chostau eraill Awdurdodau Lleol o ran rheoli swyddogaethau gwaredu gwastraff, gan gynnwys ymgyrchoedd cyfathrebu lleol.

Newidynnau a ddefnyddir yn yr adran hon

Dyma’r newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo gorbenion.

1. Costau Gorbenion Gwaredu/Aelwydydd RFI - Ar gyfer pob awdurdod a lenwodd y Cais am Wybodaeth, rhannwyd cyfanswm y gorbenion blynyddol a ddyrannwyd i waredu (cyflogau rheolwyr, depos, costau sefydlog fflyd, TG, ac ati) â nifer yr aelwydydd y mae’n eu gwasanaethu. Yna, rydyn ni’n cyfrifo’r ffigurau £-fesul aelwyd cyfartalog ym mhob grŵp sy’n sbarduno costau (gwlad, trefoldeb, cymysgedd tai) felly mae pob awdurdod yn yr un grŵp yn dechrau gydag un ‘cost fesul aelwyd’ gyffredin.
2. Aelwydydd - Nifer yr aelwydydd mewn awdurdod lleol. Y brif ffynhonnell ddata yw amcangyfrif canol 2023 y Swyddfa Ystadegau Gwladol (neu NRS/NISRA 2023 ar gyfer yr Alban / Gogledd Iwerddon).
3. Tunelli Casglu/Gwaredu – a gymerwyd o’r adran cyfrifo tunelledd. Amcangyfrif o’r tunelli a gasglwyd wedi’i rannu yn ôl deunydd a ffrwd, sef amcangyfrif gorau’r model o sawl tunnell o ddeunydd pecynwaith y mae pob deunydd yn ei symud drwy bob rhan o’r system.

** Ystyr ‘deunydd’ yw’r saith categori o ddeunydd pecynnu rydyn ni’n eu tracio: plastig, papur/cerdyn, gwydr, alwminiwm, dur, deunyddiau cyfansawdd ffeibr, a deunyddiau ‘eraill’.

** Mae ffrwd yn dweud wrthym sut mae’r deunydd hwnnw’n cael ei drin: Ffrydiau casglu - gweddillol o ymyl y ffordd, ailgylchu sych o ymyl y ffordd, gwastraff bwyd, gwastraff gardd, ailgylchu ar safle dod â gwastraff, deunydd ailgylchu Canolfannau Ailgylchu Gwastraff y Cartref (HWRC), gwastraff gweddillol HWRC, ac ati.

Cyfrifo costau gorbenion

Cyfrifir costau gorbenion gan ddefnyddio allbynnau o’r modiwl CPT. Mae hyn yn cynnwys gorbenion gwaredu a gorbenion HWRCs.

Hafaliad: costau gorbenion

Mae Gorbenion_deunydd,grŵp,cyfleuster yn hafal i Cost fesul Aelwyd wedi’u luosi a nifer yr Aelwydydd wedi’i luosi â P_deunydd,grŵp,cyfleuster ble P yw’r gyfran o gyfanswm y tunelledd am y deunydd hwnnw a anfonwyd i’r cyfleuster hwnnw.

Cost fesul Aelwyd yw cost gorbenion fesul aelwyd, wedi’i chymryd o’r data RFI.

Dyma’r gost gyfartalog fesul aelwyd ar gyfer pob RFI. Mae’n hafal i gost Gorbenion Gwaredu wedi’i rannu â nifer yr aelwydydd RFI. Rhoddir cyfartaledd y ffigurau cost fesul aelwyd hyn ar gyfer pob grŵp ac mae’r un cyfartaledd hwnnw’n cael ei gymhwyso i bob awdurdod yn y grŵp, gan gynnwys rhai nad ydynt yn rhai RFI.

Nifer yr Aelwydydd yw nifer yr aelwydydd mewn awdurdod lleol.

Tabl 4: y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo costau gorbenion

Newidynnau awdurdodau RFI	Gwerthoedd awdurdodau RFI	Newidynnau awdurdod lleol	Gwerthoedd awdurdod lleol	Newidynnau modiwl eraill	Gwerthoedd modiwlau eraill
Cost gorbenion gwaredu	£550,000	Aelwydydd	100,000	Tunelli o blastig gwaredu a anfonwyd i MRF	350
Aelwydydd cais am wybodaeth	100,000	Heb fod yn gymwys	0	Tunelli o blastig casgliadau yn yr HWRC	17.5 tunnell
Heb fod yn gymwys	£0	Heb fod yn gymwys	0	Swm y tunelli a waredwyd o’r holl ddeunyddiau yn yr holl gyfleusterau	75,000 tunnell
Heb fod yn gymwys	£0	Heb fod yn gymwys	0	Tunelli casgliadau o’r holl ddeunyddiau yn yr HWRC	12,500 tunnell

Tabl 5: Gwerthoedd enghreifftiol ar gyfer cyfrifo gorbenion gwared awdurdod leol

Mewnbwn	Gwerth
Cost gyfartalog fesul aelwyd wedi’i grwpio	£5.50
Aelwydydd mewn awdurdod lleol (SYG 2023)	100,000
Yr holl waredu a thunelli HWRCs	87,500
Tunelli a waredwyd o blastig a anfonwyd i MRF	350
Tunelli casgliadau plastig yn yr HWRC	17.5

Hafaliad: gorbenion gwaredu fesul tunnell ar gyfer plastig a anfonir i MRF

Mae Gorbenion HWRC_plastig.MRf yn hafal i £3.50 wedi’i luosi â 100,000 wedi’i luosi â 17.5 wedi’i rannu ag 87,5000, sef £2,200.

Hafaliad: gorbenion casglu fesul tunnell ar gyfer plastig a gesglir mewn HWRC

Mae Gorbenion HWRC_plastig,MRF yn hafal i £5.50 wedi’i luosi â 100,000 wedi’i luosi â 17.5 wedi’i rannu ag 87,500, sef £110.

Gorbenion Casglu HWRCs

Mae’r awdurdodau lleol yn wynebu dau fath o gostau yn eu HWRCs:

• cost rhedeg y safleoedd o ddydd i ddydd (staff, cynwysyddion, rheoli’r safle)
• gorbenion cefn swyddfa sy’n cefnogi’r gwasanaeth (rhenti depos, cerbydau sy’n cael eu cadw wrth gefn, TG, amser rheoli)

Mae LAPCAP yn cynnwys y ddwy elfen yn y model talu.

Cost fesul Aelwyd: Dyma sut mae’r gost fesul aelwyd yn cael ei chyfrifo o bob RFI. Mae’r gost fesul aelwyd yn cael ei chyfrifo ar gyfartaledd ar draws pob awdurdod lleol RFI, ac mae’r un gost fesul aelwyd yn berthnasol i bob awdurdod lleol.

Hafaliad: cost fesul aelwyd

Mae Cost fesul Aelwyd yn hafl i Costau Gorbenion gwaredu wedi’i rannu ag Aelwydydd RFI, sef £114,000 wedi’i rannu â 100,000, sef £1.14.

Gorbenion Gwaredu

Hafaliad: sut mae gorbenion gwaredu’n cael eu cyfrifo

Mae Gorbenion gwaredu_plastig,MRF yn hafal i Cost fesul Aelwyd wedi’i luosi â’r ffracsiwn: Tunelli Gwaredu_plastig,MRF wedi’i rannu â (swm dros ddeunyddiau a chyfleusterau Tunelli Gwaredu_deunydd,cyfleuster plws y swm dros ddeunyddiau o Tunelli Casglu_deunydd,HWRC), sef £5.50 wedi’i luosi â 100,000 wedi’i luosi â 350 wedi’i rannu â (75,000 plws 12,500), sef £2,200.

Mae’r ffurflenni RFI hefyd yn rhestru cyfanswm gorbenion gwaredu. Rydyn ni’n troi’r rhain yn gostau fesul aelwyd (£ gorbenion ÷ nifer yr aelwydydd sy’n cael eu gwasanaethu) ac unwaith eto’n gyfartaledd fesul grŵp. Ar gyfer cynghorau unigol, rydym yn lluosi’r £/aelwyd â’i gyfrif aelwydydd diweddaraf (SYG canol 2023, neu NRS/NISRA ar gyfer yr Alban a Gogledd Iwerddon). Yna, rydym yn dyrannu rhan o’r pot yn sgil hynny i HWRCs yn gymesur â faint o wastraff y cyngor sy’n mynd drwyddynt, ac yn olaf rydym yn rhannu’r gyfran honno o HWRCs fesul deunydd yn ôl y cyfrannau tunelledd HWRCs ar gyfer pob deunydd.

Yn yr enghraifft ymarferol, mae hyn yn adio tua £110 o orbenion at y swm bach o blastig sy’n cael ei ddanfon drwy HWRCs, ar ben y CPT uniongyrchol a ddisgrifir uchod. Drwy gyfuno CPT gynrychioladol â chyfran deg o orbenion, mae’r model yn cyfleu cost lawn rheoli gwastraff pecynnau y mae preswylwyr yn dod â nhw i safleoedd HWRC yn y byd go iawn.

Hafaliad: Gorbenion Casglu HWRCs

Mae Gorbenion HWRC_plastig,MRF yn hafal i Cost fesul Aelwyd wedi’i luosi â’r ffracsiwn: Tunelli Casglu_plastig,HWRC wedi’i rannu â (swm dros ddeunyddiau a chyfleusterau Tunelli Gwaredu_deunydd,cyfleuster plws y swm dros ddeunyddiau o Tunelli Casglu_deunydd,HWRC), sef £5.50 wedi’i luosi â 100,000 wedi’i luosi â 17.5 wedi’i rannu â (75,000 plws 12,500), sef £110.

Gan hynny mae pob tunnell o blastig yn hafal i £110 o orbenion HWRC (ar y swm bach sy’n cael ei ddanfon drwy HWRCs) a £2200 o orbenion gwaredu (ar y swmp a anfonir i’r MRF).

Mae’r un dull yn cael ei ailadrodd ar gyfer pob deunydd a chyfleuster arall.

Cyfuno Costau

Tabl 6: y newidynnau a ddefnyddir i gyfuno costau

Newidyn	Yr hyn sy’n cael ei gwmpasu	Ffynhonnell data a blwyddyn	Pam mae hyn yn cael ei gynnwys
Dwysedd	Cilogramau-fesul-metr-ciwbig sy’n cael ei ddefnyddio i drosi tunelli’n gyfaint wrth ddosrannu costau cymysg	Adroddiad Dwysedd Swmp WRAP 2021	Mae angen swm i rannu rhai costau (e.e. casgliadau o finiau cymunedol) yn deg ar draws deunyddiau
Gorbenion	Y costau ‘swyddfa gefn’ a gyfrifwyd yn yr adran flaenorol (rheoli, depos, ffioedd sefydlog fflyd, TG, ac ati)	Arolwg Ceisiadau am Wybodaeth 2023-24, wedi’i raddio yn ôl cyfrif aelwydydd 2023	Mae gorbenion Canolfannau Ailgylchu Gwastraff y Cartref (HWRC) yn £0 yn yr enghraifft gwastraff gweddilliol gan nad oes unrhyw dunelli gweddilliol yn mynd i HWRC; byddent yn >0 ar gyfer ffrydiau ailgylchu sy’n gwneud hynny
Addasiad cost casglu/gwaredu	Rhoddwyd £/tunnell ychwanegol i gynghorau a ymunodd â Llwybr Plastig Hyblyg 2024-25 i dalu am gostau trafod ychwanegol	Llythyrau hysbysu Defra 202425	Yn berthnasol i ALl sy’n cymryd rhan yn unig
Ffi glwyd net	Y gost gwaredu ar ôl didynnu ad-daliadau cludiant a gwerth deunyddiau. Heb fod yn sero ar gyfer Cyfleusterau Adfer Deunyddiau ac ail-broseswyr, sero ar gyfer Troi Gwastraff yn Ynni, tirlenwi, Triniaeth Feiolegol Fecanyddol (MBT), allforio Tanwydd yn Deillio o Sbwriel (RDF) ac ‘Arall’	Arolwg Ffioedd Clwyd WRAP 2023-24 (ynghyd ag atodiadau Defra/Llywodraeth Cymru ar gyfer ail-broseswyr a Mudiadau Triniaeth Fecanyddol Fiolegol)	Dim ond cyfleusterau adfer deunyddiau ac ail-broseswyr sy’n rhannu incwm gwerthiant â chynghorau, felly dim ond ffigur heb gynnwys ad-daliad sydd ei angen arnynt
Cost Fesul Tunnell Cyfleuster Adfer Deunyddiau gweithredol a rheoleiddiwr Cost Fesul Tunnell	Cost Fesul Tunnell gweithredol - cymerwyd cost gyfartalog fesul tunnell i redeg cyfleuster deunyddiau (staff, cynnal a chadw, ynni) o gyfrifon diwydiant a ffurflenni Cais am Wybodaeth (Blwyddyn Ariannol 2023-24). Cost fesul tunnell y rheoleiddiwr y mae’n rhaid i gyfleusterau adfer deunyddiau ei dalu i’r rheoleiddwyr deunydd pecynnu newydd (Lloegr £2240, Cymru £2310, Yr Alban £2310, Gogledd Iwerddon £2310 y safle, wedi’i drosi i gyfradd £/tunnell gan ddefnyddio tunelledd MF cenedlaethol)	Asesiadau ariannol y diwydiant 2023-24 ac asesiadau effaith rheoleiddwyr yr Alban/Lloegr 2023	Mae’n delio ag ochr weinyddol rhedeg a rheoleiddio Cyfleusterau Adfer Deunyddiau fel bod y model yn talu’r gost economaidd lawn, nid dim ond y ffi glwyd
Credyd Ailgylchu (RC)	Y taliad statudol y mae Awdurdodau Gwaredu Gwastraff yn ei wneud i’w Hawdurdodau Casglu Gwastraff am dunelledd deunydd ailgylchu sych, sy’n hafal i’r gost gwaredu a gafodd ei osgoi	Wedi’i gyfrifo gyda’r fformiwla safonol yn Neddf Diogelu’r Amgylchedd 1990 gan ddefnyddio data costau 2023/24	Fe’i dangosir fel ffigur cadarnhaol ar gyfer Awdurdodau Casglu Gwastraff (yn derbyn cyllid) a ffigur negyddol ar gyfer Awdurdodau Gwaredu Gwastraff (arian wedi’i ddidynnu), gan gadw system yn niwtral yn gyffredinol o ran refeniw

Hafaliad: sut mae cyfanswm y gost net yn cael ei gyfrifo

Cyfanswm y Gost Net = (Cost Casglu + Gorbenion NWRC + addasiad) + (Cost Gwaredu Net + Gorbenion Gwaredu + Costau Gweithredol a Rheoleiddiol MF + addasiad) ± Credyd Ailgylchu.

Cyfrifo cyfanswm y gost net gan gynnwys RC

Telir cyfanswm y gost net i awdurdodau lleol, gan gynnwys credydau ailgylchu, ar gyfer yr holl ddeunyddiau sydd o fewn rhychwant EPR dros becynwaith. Gwneir hyn drwy adio neu dynnu’r taliad credyd ailgylchu, gan ddibynnu ai  WCA ynteu WDA yw’r awdurdod, o gyfanswm y gost neu (cyfanswm cost casglu plws cyfanswm cost gwaredu net).

Hafaliad: sut mae cyfanswm y gost net, gan gynnwys credydau ailgylchu, yn cael ei gyfrifo

Mae Cyfanswm y Gost Net gan gynnwys Credyd Ailgylchu yn hafal i’r swm dros ddeunyddiau o Gyfanswm Cost Casglu_ deunydd, plws y swm dros ddeunyddiau a chyfleusterau o Cyfanswm Cost Gwaredu Net_deunydd, plws Taliad Credyd Ailgylchu.

Tabl 7: y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo cyfanswm y costau casglu

Gwerth	Sut mae’r gwerth yn cael ei gyfrifo	Beth mae’r gwerth yn ei olygu
Cyfanswm cost casglu	Costau casglu + Gorbenion Canolfan
Ailgylchu Gwastraff y Cartref + Addasiad cost casglu	Mae’n rhoi cost lawn casglu gwastraff pecynnau sy’n gymwys ar gyfer Cyfrifoldeb Estynedig Cynhyrchwyr e.e. ar ymyl y ffordd, Canolfannau Ailgylchu Gwastraff y Cartref a safleoedd dod â gwastraff
Cyfanswm costau net gwaredu	Ffi Glwyd Net - Gorbenion Gwaredu + Cyfleuster Adfer Deunyddiau Costau gweithredol + Costau Rheoleiddiwr Cyfleusterau Adfer Deunyddiau + Addasiad cost gwaredu	Mae’n rhoi costau llawn prosesu a thrin gwastraff pecynnau cymwys o ran Cyfrifoldeb Estynedig Cynhyrchwyr ar ôl ei gasglu
Taliad credyd ailgylchu	Methodoleg Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990 safonol, lle mae Awdurdodau Casglu Gwastraff yng Nghymru yn derbyn y credydau tra bo Awdurdodau Gwaredu Gwastraff yn eu talu	Sicrhau bod ardaloedd dwy haen yn niwtral o ran refeniw rhwng Awdurdodau Casglu Gwastraff ac Awdurdodau Gwaredu Gwastraff

Tabl 8: awdurdod lleol enghreifftiol gyda newidynnau

Newidynnau awdurdodau lleol	Gwerthoedd awdurdodau lleol	Newidynnau eraill y modiwl	Gwerthoedd eraill y modiwl	Newidynnau allanol	Gwerthoedd allanol
Aelwydydd	100,000	Tunelli Casgliadau plastig, gweddillol	2,000 tunnell	Dwysedd plastig	0.04 T/m3
Heb fod yn gymwys	0	Cyfanswm Cost Casgliadau Gweddilliol pob deunydd a ffrwd	£1,860,000	Addasiad Cost Casglu ar gyfer plastig	£1,580
Heb fod yn gymwys	0	CPT gweddillol	£66	Addasiad Cost Casglu ar gyfer plastig	£1,580
Heb fod yn gymwys	0	Costau Casgliadau HWRCs ar gyfer plastig	£0	Heb fod yn gymwys	£0
Heb fod yn gymwys	0	Swm cyfeintiau deunydd ar gyfer Gweddillol	250,000m3	Heb fod yn gymwys	£0

Hafaliad: cyfrifo cyfanswm cost casglu plastig gweddilliol

Mae Cyfanswm Cost Casglu_plastig,gweddilliol yn hafal i Cost Casglu_plastig,gweddiliol plws Gorbenion casglu HWRC_plastig,gweddilliol plws Addasiad Cost Casglu_plastig.

Hafaliad

Mae Cyfaint_plastig,gweddilliol yn hafal i Tunelli Casglu_plastig,gweddilliol wedi rannu â Dwysedd_plastig, sef 2,000 wedi’i rannu â 0.04, sef 50,000 metr ciwbig. Yn mae Cyfaint_plastig,gweddilliol yn hafal i Tunelli Casglu_plastig,gweddilliol wedi’i rannu â Dwysedd_plastig, sef 2,000 wedi’i rannu â 0.04, sef 50,000 metr ciwbig.

A thybio bod yr hafaliad a ganlyn yn wir.

Mae’r swm dros ddeunyddiau a ffrydiau Cost Casglu_deunydd,ffrwd yn hafal i £1,860,000.

Mae’r uchod yn cyfateb yn fras i gyfaint y gwastraff a gesglir gan awdurdod lleol cyfartalog canolig ei faint, ~10 000 tunnell o wastraff gweddillol gyda dwysedd cyffredinol o 0.04t/m3.

Hafaliad: cost casglu deunyddiau a ffrydiau

Mae swm Costa Casglu_deunydd,ffrwd dros ddeunyddiau a ffrydiau yn hafal i £1,860,000.

Mae’r hafaliad yn adlewyrchu cost casglu gwastraff gweddilliol realistig wedi’i chymryd o ffurflenni RFI 2023-24. Gan nad oedd modd rhannu’r swm hwn yn ôl deunydd, rydym yn tybio mai’r procsi tecaf yw cyfran pob deunydd o’r cyfaint ar y cerbyd. Plastig yw 20% o’r cyfaint o wastraff gweddilliol ac felly mae’n derbyn 20% o’r swm cymysg.

Yna cyfrifir cyfanswm costau casglu pob deunydd trwy adio’r costau casglu ar gyfer y deunydd ar draws pob ffrwd, gorbenion HWRC ar gyfer y deunydd ac unrhyw addasiad cost casglu ar gyfer y deunydd.

Hafaliad: dosraniad enghreifftiol costau casglu fesul deunydd a ffrwd

Mae Cost Casglu_plastig,gweddilliol yn hafal i Cyfaint_plastig,gweddilliol wedi’i rannu â’r swm dros ddeunyddiau Cyfaint_deunydd,gweddilliol, wedi’i luosi â’r swm dros ddeunyddiau a ffrydiau Cost Casglu_deunydd,ffrydiau, sef 50,000 wedi’i rannu â 250,000, wedi’i luosi â £1,860,000, sef £372,000.

Hafaliad: cyfrifo cyfanswm y costau casglu

Mae Cyfanswm Costau Gorbenion_plastig yn hafal i Cost Casglu_plastig plws Gorbenion Casglu HWRC_plastig plws Addasiad Cost Casglu_plastig, sef £372,000 plws £0 plws £1,580, sef £373,580.

Yn yr enghraifft hon, costau gorbenion yr HWRC yw £0 gan nad oes costau casglu HWRC ar gyfer ffrwd weddilliol.

Tabl 9: y newidynnau a ddefnyddir i gyfrifo cyfanswm costau gwaredu

Newidynnau awdurdodau lleol	Gwerthoedd awdurdodau lleol	Newidynnau eraill y modiwl	Gwerthoedd eraill y modiwl	Newidynnau allanol	Gwerthoedd allanol
Aelwydydd	100,000	Tunelli a Waredwyd ar gyfer plastig a anfonwyd i MRF	350 tunnell	Cyfleuster Adfer Deunyddiau Gweithredol Cost Fesul Tunnell	£0.60
Heb fod yn gymwys	0	Ffi Glwyd Net MRF ar gyfer plastig	£12	Rheoleiddiwr Cost Fesul Tunnell gwlad	£0.04
Heb fod yn gymwys	0	Gorbenion Gwaredu plastig	87,500 tunnell	Cost Gwaredu Addasiadplastig	£1,540

Hafaliad: hafaliad enghreifftiol cyfanswm costau gwaredu net awdurdod lleol

Mae Cyfanswm Cost Gwaredu Net_plastig,MRF yn hafal i Cost Gwaredu Net plastig,MRF plws Gorbenion Gwaredu_plastig,MRF plws Costau MF MRF,plastig plws Addasiad Cost Gwaredu_plastig.

Hafaliad

Mae Cost Gwaredu Net_plastig,MRF yn hafal i Tunelli Gwaredu_plastig,MRF wedi’i luosi â ffi Glwyd Net_MRF,plastig, sef 350 wedi’i luosi â £12, sef £4,200.

Y gost Gwaredu Net yw’r ffi glwyd y mae’r awdurdod lleol yn ei thalu ar ôl cludo llai’r ad-daliadau gwerth deunyddiau. Dangosir y cyfrifiad hwn yn yr hafaliad a ganlyn.

Mae Costau MF_MRF,plastig yn hafal i Tunelli Gwaredu_MRF,plastig wedi’i luosi â swm CPT Gweithredol MF a CPT Rheoleiddiwr_gwlad, sef 350 wedi’i luosi â (0.6 plws 0.04), sef £224.

Costau MF yw costau gweithredu’r MRF ynghyd â’r ardoll rheoleiddiwr newydd.

Mae’r hafaliad canlynol yn dangos sut mae’r cyfrifiadau’n cael eu cyfuno’n gyfanswm costau gwaredu net.

Mae Cyfanswm Cost Gwaredu Net_plastig,MRF yn hafal i Cost Gwaredu Net _plastig,MRF plws Gorbenion Gwaredu_plastig plws Costau MF_MRF plws Addasiad Cost gwaredu, sef £4,200 plws £2,200 plws £224 plws £1,540, sef £8,164.

Hafaliad: cyfrifiad y cyfanswm cost net terfynol

Mae Cyfanswm Cost Net gan gynnwys Credyd Ailgylchu yn hafal i swm dros ddeunyddiau a ffrydiau Cyfanswm Cost Casgu_deunydd,ffrwd, plws y swm dros ddeunyddiau a chyfleusterau Cyfanswm Cost Gwaredu Net_deunydd,cyfleuster, plws Taliad Credyd Ailgylchu, sef £1,494,320 plws £642,000, sef £2,136,320.

This shows recycling credit payment as 0 as the example local authority is a unitary authority so recycling credits do not apply. This is the final figure that a local authority is paid.

Enghraifft: Sut mae trosglwyddiad Credyd Ailgylchu rhwng WCA a WDA yn gweithio

O dan adran 52 o Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd 1990, mae’r credyd yn golygu bod Awdurdod Gwaredu Gwastraff wedi osgoi costau gwaredu gweddilliol, pan fydd Awdurdod Casglu Gwastraff yn cadw gwastraff i’w ailgylchu. Mae’r gost hon a osgowyd wedi’i chynnwys yng nghyfanswm taliad Awdurdod Gwaredu Gwastraff, sydd wedyn angen talu swm y Credyd Ailgylchu i’r Awdurdod Casglu Gwastraff priodol.

Cam 1. Cyfrifo’r Credyd Ailgylchu mewn CPT

Yn yr enghraifft hon rydym yn tybio fod ffigurau diweddaraf y WDA a archwiliwyd yn dangos:

• ffi glwyd net weddilliol (EfW + tirlenwi) sy’n hafal i £48 y dunnell
• gorbenion gwaredu wedi’u dyrannu i ffrwd weddilliol sy’n hafal i £12 y dunnell

Mae CPT Credyd Ailgylchu yn hafal i £48 plws £12, sef £60 y dunnell.

Cam 2. Cymhwyso’r Credyd Ailgylchu i dunelledd ailgylchu sych y WCA

Mae WCA enghreifftiol yn casglu 10,000 tunnell o becynwaith drwy ei gynllun ailgylchu sych o ymyl y ffordd.

Mae’r Credyd Ailgylchu yn 10,000 wedi’i luosi â £60, sy’n hafal i £600,000

Cam 3. Cymhwyso’r credyd at fformiwla talu WCA a WDA

Tabl 10: gwerthoedd enghreifftiol ar gyfer dyrannu credydau ailgylchu

Elfen taliad	Awdurdod casglu gwastraff	Awdurdod gwaredu gwastraff
Cyfanswm y costau casglu	£1,200,000	£0
Cyfanswm y costau gwaredu net	£120,000	£3,600,000
Credyd ailgylchu	-£600,000	£600,000
Cyfanswm y taliad	£720,000	£4,200,000

Mae taliad yr Awdurdod Gwaredu Gwastraff yn cynyddu £600,000 yn llawn oherwydd bod yr Awdurdod Casglu Gwastraff wedi tynnu’r swm hwnnw o becynnau o’r ffrwd weddilliol, a bydd angen i Awdurdod Gwaredu Gwastraff dalu’r swm hwn i’r Awdurdod Casglu Gwastraff. Mae’r swm hwn sy’n daladwy gan yr Awdurdod Gwaredu Gwastraff yn cael ei dynnu oddi ar yr Awdurdod Casglu Gwastraff. Yn genedlaethol, mae’r ddau lif arian hyn yn canslo ei gilydd, gan gadw’r gyllideb pEPR gyffredinol yn niwtral ar yr un pryd â rhoi cymhelliant ariannol clir i awdurdodau contractio yng Nghymru ailgylchu.

Didyniadau yn unol â rheoliad 62 o Reoliad Rhwymedigaethau Cyfrifoldeb Cynhyrchwyr 2024

Mae didyniad bach iawn (llai na 0.4% ar gyfartaledd) wedi cael ei gymhwyso i bob ALl i sicrhau nad yw cyfanswm y taliadau’n fwy na’r swm y gallwn ei adennill gan gynhyrchwyr drwy ddefnyddio’r fformiwla ffioedd yn rheoliad 62 o Reoliad Ymrwymiadau Cyfrifoldeb Cynhyrchwyr 2024.

Ar hyn o bryd rydym wrthi’n diwygio’r fformiwla hon fel na fydd angen didyniad mewn blynyddoedd asesu yn y dyfodol.

Mae’r didyniadau wedi cael eu dyrannu ar draws awdurdodau lleol yn gymesur â’u costau presennol wrth reoli deunydd o bob categori deunydd. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i ni ddidynnu cyfanswm o £5,339,603.398 ar draws pob Awdurdod Lleol.

Hafaliad: sut mae’r didyniad wedi’i gymhwyso at bob awdurdod lleol

Mae’r gyfran o Gyfanswm Cost EPR yn hafal i Cyfanswm Cost Net gan gynnwys Credyd Ailgylchu wedi'i rannu â’r swm dros Awdurdodau Lleol o Cyfanswm Cost Net gan gynnwys Credyd Ailgylchu ar gyfer pob Awdurdod Lleol. Swm didyniad o £5,339,609.398 wedi'i luosi â'r Gyfran o Gyfanswm Cost EPR. Mae Cyfanswm Cost Net gan gynnwys Costau Rhedeg a Swm y Didyniad yn hafal i Gyfanswm Cost Net gan gynnwys Costau Rhedeg llai Swm y Didyniad.

Yn yr enghraifft ganlynol, mae Cyfanswm Costau Net yr awdurdod lleol, gan gynnwys Credydau Ailgylchu (£1,500,000) yn cael eu rhannu gan swm Cyfanswm Costau Net yr holl awdurdodau lleol, gan gynnwys Credydau Ailgylchu (£5,000,000,000)

Canfyddir swm y didyniad drwy luosi £5,339,603.398 â’r ffigur sy’n deillio o hynny (0.0003). Y taliad terfynol yw cyfanswm y gost net gan gynnwys credydau ailgylchu llai swm y didyniad.

Hafaliad: cyfrifo’r taliad ar ôl i’r didyniad gael ei gymhwyso

Mae’r gyfran o gyfanswm Cost yr EPR yn hafal i £1,500,000 wedi’i rannu â £5,000,000,000, sy’n hafal i 0.0003. Mae Swm y Didyniad yn hafal I £5,339,603.398 wedi’i luosi â 0.0003, sy’n hafal i £1,601.88. Y Cyfanswm Cost Net terfynol, gan gynnwys Costau Rhedeg a’r Didyniad yw £1,500,000 llai £1,601.88, sy’n hafal i £1,498,398.12.

Cyfrifiad atodol i gymryd i ystyriaeth targed ailgylchu statudol Cymru

Cam 1. Cyfrifo cyfanswm y swm dros dro sy’n daladwy i bob awdurdod lleol yng Nghymru

Mae’r hafaliad canlynol yn cael ei gyfrifo gan ddefnyddio’r fethodoleg yn LAPCAP.

Hafalid: Swm enghreifftiol taliad awdurdod lleol dros dro yng Nghymru

Swm taliadau dros dro awdurdodau lleol yng Nghymru, sy'n hafal i £90,735,276.71.

Mae’r enghraifft a roddir yma yn gyfanswm dros dro a gall newid.

Cam 2. Cyfrifo’r gwahaniaeth rhwng y gofyniad statudol o 70% a chyfradd ailgylchu wirioneddol pob awdurdod lleol

Hafaliad: Enghraifft, ar gyfer awdurdod lleol damcaniaethol, o’r enw LA1, gyda chyfradd ailgylchu o 65%

Mae’r diffyg o’i gymharu â’r targed yn yr awdurdod lleol enghreifftiol yn hafal i 70 llai cyfradd ailgylchu’r awdurdod lleol enghreifftiol.

Mae’r swm canlynol yn cymryd y gyfradd ailgylchu statudol o 70%, llai cyfradd ailgylchu’r awdurdod lleol enghreifftiol o 65%. Bydd hyn yn hafal i’r diffyg o’i gymharu â’r targed o 5%: =70.0 – 65.0 = 5.0

Cam 3. Ar gyfer awdurdodau lleol sydd wedi cyrraedd y gyfradd ailgylchu targed statudol (70%)

Tybir bod y costau gwaredu effeithlon yn hafal i’r data am gostau amcangyfrifedig a roddwyd i CLlLC (ar ôl addasu ar gyfer chwyddiant).

Hafaliad: Rhagdybiaeth bod gan awdurdod lleol damcaniaethol o’r enw LA2 gyfradd ailgylchu o 71%

Mae costau gwaredu effeithlon net LA2 yn hafal i amcangyfrif CLlLC o gost LA2.

Cam 4. Cyfrifo swm y taliadau a ddyrannwyd i bob awdurdod lleol sy’n cyflawni eu targed ailgylchu statudol

Cyfrifwch swm y taliadau a ddyrannwyd i bob awdurdod lleol sy’n cyflawni eu targed ailgylchu statudol. Yna penderfynwch swm y cyllid sy’n weddill (“diffyg cyllid”) y gellir ei ddosbarthu ymhlith yr awdurdodau lleol hynny nad ydynt yn cyrraedd eu targed ailgylchu statudol.

Yn yr enghraifft ganlynol, swm y taliadau a ddyrennir i bob awdurdod lleol sy’n cyflawni eu targed ailgylchu statudol yw £30,931,511.74.

Hafaliad: cyfrifiad enghreifftiol o ddiffyg cyllid

Y diffyg cyllid yw swm taliadau dros dro awdurdodau lleol yng Nghymru llai cyfanswm symiau taliadau dros dro yr awdurdodau lleol sydd wedi cyrraedd y targed o 70%.

Mae’r swm canlynol yn cymryd taliadau awdurdodau lleol dros dro yng Nghymru (£90 miliwn), llai cyfanswm y taliadau a ddyrannwyd i bob awdurdod lleol yng Nghymru sydd wedi cyflawni eu targed ailgylchu statudol o £30 miliwn. Mae hyn yn cyfateb i ddiffyg cyllid:

= £90,735,276.71 - £30,931,511.74

= £59,803,764.97

Cam 5. Ar gyfer awdurdodau lleol nad ydynt wedi cyrraedd y gyfradd ailgylchu targed statudol (70%)

Cyfrifir taliadau fel eu costau CLlLC llai cyfran o’r diffyg cyllid, sy’n gymesur â’u hamcangyfrif gwreiddiol i CLlLC a’u diffyg yn y gyfradd ailgylchu trefol wirioneddol yn 2023/24 o’i gymharu â’r targed statudol.

Er enghraifft, tybiwch fod gan yr awdurdod lleol damcaniaethol o’r enw LA1 gyfradd ailgylchu o 65%, ac mai amcangyfrif cost CLlLC oedd £4,785,373.51.

Yn gyntaf, ar gyfer pob awdurdod lleol o dan y targed, cyfrifwch eu cyfran o’r diffyg cyllid. Yna ailadroddwch hyn ar gyfer pob awdurdod lleol o dan y targed o 70%.

Hafaliad: cyfran cyllid LA1

Cyfran cyllid LA1 yw amcangyfrif CLlLC o’r gost llai (diffyg Cyfradd Ailgylchu wedi'i luosi ag amcangyfrif cost CLlLC).

Y swm canlynol yw amcangyfrif cost Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) llai’r diffyg cyfradd ailgylchu, wedi’i luosi ag amcangyfrif cost CLlLC. Mae hyn yn hafal i’r gyfran cyllid ar gyfer yr awdurdod lleol (LA1) enghreifftiol:

= £4,785,373.51- (5 × £4,785,373.51)

=  £3,861,588.30

Mae’r holl rifau a ddefnyddir yn yr enghraifft hon wedi’u talgrynnu ac felly gall y canlyniadau fod ychydig yn wahanol os byddant yn cael eu hatgynhyrchu â llaw gyda chyfrifiannell.

Cam 6. Yna mae cyfanswm y taliadau diwygiedig ar gyfer pob awdurdod lleol yng Nghymru yn cael ei gymharu â’r cyfanswm a gyfrifwyd dros dro yn LAPCAP

Mae hyn yn pennu addasiad canrannol sydd i’w wneud.  Er enghraifft, ar gyfer LA1, y cyfanswm dros dro a gyfrifwyd gan LAPCAP oedd £4,124,330.76.

Hafaliad: addasiad enghreifftiol ar gyfer LA1

Yr addasiad ar gyfer LAL1 yw (Cyfran Cyllid LA1 llai taliad dros dro LA1) wedi'i rannu â swm taliad dros dro LA1 LAPCAP ar gyfer LA1.

Y swm canlynol yw’r gyfran cyllid ar gyfer yr awdurdod lleol enghreifftiol llai taliad dros dro LAPCAP i’r awdurdod lleol enghreifftiol wedi’i rannu â thaliad dros dro LAPCAP i’r awdurdod lleol enghreifftiol. Mae hyn yn hafal i’r addasiad canrannol yn y taliad i’r awdurdod lleol enghreifftiol:

= (£3,861,588.30 - £4,124,330.76) ÷ £4,124,330.76

= -£262,742.46 ÷ £4,124,330.76

= -6.37%

Yn yr enghraifft uchod ar gyfer LA1, gwneir didyniad o -6.37% ym mhob is-gyfanswm.

Gwneir yr addasiad canrannol yn yr is-gyfanswm

Cyfrifir hyn drwy LAPCAP ar gyfer:

• costau casglu
• costau gwaredu
• incwm o ddeunyddiau

Yna defnyddir y cyfansymiau hyn i gyfrifo’r costau gwaredu net effeithlon i roi cyfanswm y taliad terfynol.