Canllawiau

Dull Tŷ’r Cwmnïau tuag at gosbau ariannol

Diweddarwyd 30 Mawrth 2026

1. Cyflwyniad

Darllenwch y canllawiau hyn i ddysgu sut a phryd y bydd Tŷ’r Cwmnïau yn defnyddio ein pwerau gorfodi i godi cosbau ariannol.

Mae’r canllawiau hyn yn gysylltiedig â pholisi gorfodi mwy cyffredinol Tŷ’r Cwmnïau.

Dylech ddarllen y canllawiau hyn gan gyfeirio at Reoliadau Deddf Troseddau Economaidd a Thryloywder Corfforaethol 2023 (Cosb Ariannol) 2024.

2. Cefndir

Daeth Rheoliadau Deddf Troseddau Economaidd a Thryloywder Corfforaethol 2023 (Cosb Ariannol) 2024 i rym ar 2 Mai 2024. Mae’r rheoliadau hyn yn effeithio ar Gymru a Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

3. Pryd y gall Tŷ’r Cwmnïau codi cosb ariannol

Mae’r rheoliadau’n rhoi pŵer i’r Cofrestrydd Cwmnïau osod cosb ariannol ar berson os yw’n fodlon, y tu hwnt i amheuaeth resymol, fod y person wedi ymddwyn mewn ffordd sy’n gyfystyr â throsedd berthnasol o dan adran 1132A o Ddeddf Cwmnïau 2006.

Yn dibynnu ar y drosedd, gall hyn fod yn:

• gosb sefydlog – swm penodol yn seiliedig ar y drosedd, ymddygiad blaenorol a ffactorau eraill
• cosb gyfradd ddyddiol – cosb ddyddiol am bob diwrnod y mae’r drosedd yn parhau
• cyfuniad o gosb sefydlog a chosb gyfradd ddyddiol

4. Hysbysiad rhybuddio

Os yw’r cofrestrydd yn amau bod person wedi ymddwyn mewn ffordd sy’n cyfateb i drosedd berthnasol, gall y cofrestrydd codi hysbysiad rhybuddio yn ysgrifenedig i’r person hwnnw.

Rhaid i’r hysbysiad rhybuddio gynnwys:

• y sail dros amau ​​bod trosedd wedi’i gyflawni
• y cyfnod y gall y person wneud sylwadau ysgrifenedig i’r cofrestrydd ynghylch ei ymddygiad – o leiaf 28 diwrnod, yn dechrau’r diwrnod ar ôl dyddiad yr hysbysiad rhybuddio
• sut i gyflwyno achos
• rhybudd y gall y cofrestrydd, ar ddiwedd y cyfnod penodol, osod cosb ariannol

4.1 Beth i’w wneud os ydych yn cael hysbysiad rhybuddio

Dilyn y camau gofynnol

Ni fyddwch yn cael cosb ariannol os byddwch yn dilyn y camau gofynnol, o fewn 28 diwrnod gan ddechrau’r diwrnod ar ôl y dyddiad ar eich hysbysiad rhybuddio cosb.

Er enghraifft, rydych wedi cael hysbysiad rhybuddio am beidio â ffeilio’ch datganiad cadarnhau. Os byddwch yn ffeilio’ch datganiad cadarnhau o fewn 28 diwrnod i ddyddiad eich hysbysiad cosb, ni fyddwch yn cael cosb.

Gwneud achos

Gallwch hefyd gysylltu â ni i esbonio unrhyw wybodaeth yr hoffech i ni ei hystyried. Gelwir hyn yn ‘achos’.

5. Achos

Gallwch wneud achos o fewn 28 diwrnod i’r dyddiad ar eich hysbysiad rhybuddio cosb, drwy anfon e-bost i: enquiries@companieshouse.gov.uk

Gallwch hefyd ysgrifennu atom, ond bydd hyn yn cymryd mwy o amser i ni brosesu’r achos, yn:

Tŷ’r Cwmnïau
Ffordd y Goron
Caerdydd
CF14 3UZ

Byddwn yn ystyried eich achos i benderfynu a ydych wedi cyflawni trosedd ac a yw cosb yn briodol.

Byddwn yn rhoi gwybod i chi bod eich achos wedi dod i law ac yn cysylltu â chi gyda’r canlyniad.

Ni fyddwn yn gwneud penderfyniad am y drosedd a’r gosb nes i ni ystyried yr holl wybodaeth yn eich achos.

6. Hysbysiad cosb

Ar ôl diwedd y cyfnod a nodir yn yr hysbysiad rhybuddio, gall y cofrestrydd, os yw’n fodlon y tu hwnt i amheuaeth resymol bod y person wedi ymddwyn mewn ffordd sy’n gyfystyr â throsedd berthnasol, dyroddi hysbysiad cosb i’r person y dyroddwyd yr hysbysiad rhybuddio iddo.

Rhaid i’r hysbysiad cosb fod yn ysgrifenedig a rhaid iddo nodi’r canlynol:

• y sail dros godi’r gosb ariannol
• y math o gosb (cyfradd sefydlog, ddyddiol, neu’r ddau)
• sut mae’r gosb ariannol yn cael ei chyfrifo
• ar gyfer cosb sefydlog, swm y gosb
• ar gyfer cosb gyfradd ddyddiol, swm y gyfradd ddyddiol, y diwrnod y dechreuodd y swm gronni a’r diwrnod y peidiodd y swm gronni, neu’r amgylchiadau pan stopiodd y gosb gronni
• sut i dalu’r gosb
• y cyfnod lle mae’n rhaid gwneud y taliad (dim cynharach na diwedd 28 diwrnod yn dechrau ar y dyddiad y rhoddir yr hysbysiad cosb)
• hawliau apelio
• canlyniadau peidio â thalu

7. Sut mae Tŷ’r Cwmnïau’n cyfrifo’r gosb

Rydym yn cyfrifo cosbau ariannol yn seiliedig ar ddifrifoldeb y drosedd a pha un ai dyma’r drosedd gyntaf, ail neu drydydd o’r fath.

Gan fod cosbau ariannol yn ddewis amgen i erlyniad, mae’r cosbau’n debyg i’r rhai y gallai llys eu gosod fel dirwyon. Mae’r cosbau’n ystyried costau a gordaliadau, gyda lefelau’r dirwyon yn nodi difrifoldeb y drosedd.

Bydd cosbau ariannol yn cynyddu i ad-droseddwyr. Fodd bynnag, gall y cofrestrydd ystyried erlyniad yn lle cosb ariannol lle bo’r amgylchiadau’n galw am hynny.

Gan ddefnyddio’r raddfa safonol o ddirwyon ar gyfer troseddau diannod, rydym yn ystyried bod:

• troseddau lefel 3 yn droseddau bach
• troseddau lefel 5 yn droseddau difrifol
• troseddau ‘naill ffordd’ a throseddau a all arwain at garchar yn droseddau difrifol iawn

I bennu swm y gosb ariannol, bydd Tŷ’r Cwmnïau yn ystyried:

• difrifoldeb y drosedd (bach, difrifol neu ddifrifol iawn)
• sawl gwaith rydych chi neu’ch cwmni wedi cyflawni’r un troseddau neu droseddau tebyg yn ystod y 5 mlynedd diwethaf

Byddwn hefyd yn asesu’r canlynol:

• i ba raddau yr ydych chi neu eich cwmni yn haeddu’r bai (‘beiusrwydd’)
• y niwed dan sylw
• unrhyw ffactorau a allai wneud y drosedd yn fwy neu’n llai difrifol (ffactorau ‘gwaethygol’ a ‘lliniarol’)
• unrhyw achosion a wnewch ar ôl cael hysbysiad rhybuddio
• a ydych chi wedi cydymffurfio â’r gofynion cyn diwedd y cyfnod hysbysiad rhybuddio

Gall Tŷ’r Cwmnïau hefyd newid neu ddirymu cosb ariannol fesul achos.

Os byddwch yn cydymffurfio â’r gofynion o fewn 28 diwrnod gan ddechrau’r diwrnod ar ôl y dyddiad ar eich hysbysiad rhybuddio, ni fyddwch yn cael cosb ariannol.

8. Symiau’r cosbau ariannol

 

	Trosedd gyntaf	Ail drosedd	Trydydd trosedd	Pedwerydd trosedd neu fwy
Trosedd fach	£250	£500	£750	£1,000
Trosedd ddifrifol	£500	£750	£1,000	£1,500
Trosedd ddifrifol iawn	£750	£1,000	£1,500	£2,000

9. Talu cosb

Gallwch dalu eich cosb drwy drosglwyddiad banc gan ddefnyddio’r wybodaeth ar eich hysbysiad cosb.

Rhaid i chi dalu’r gosb yn llawn, cyn y dyddiad dyledus ar eich hysbysiad cosb.

10. Apelio cosb

Os byddwch yn cael hysbysiad cosb, gallwch, gyda chaniatâd y llys, apelio i’r Llys Sirol neu, yn yr Alban, i’r Llys Siryf.

Rhaid i chi gael caniatâd y llys i gyflwyno apêl.

Dim ond ar y sail bod y penderfyniad i roi cosb ariannol, lefel neu fath y gosb ariannol neu unrhyw amod a nodir yn yr hysbysiad cosb:

• yn anghyfreithlon
• yn afresymegol neu’n afresymol
• wedi’i wneud ar sail amhriodoldeb gweithdrefnol neu fel arall yn groes i reolau cyfiawnder naturiol

Rhaid i chi wneud cais i’r llys am ganiatâd i apelio o fewn 28 diwrnod gan ddechrau ar y diwrnod ar ôl y dyddiad y rhoddir yr hysbysiad cosb (oni bai bod y llys yn fodlon bod rheswm da dros fethu â cheisio caniatâd cyn diwedd y cyfnod hwnnw).

Os ydych yn ceisio caniatâd i apelio, rhaid i chi gyflwyno hysbysiad ysgrifenedig o’r cais i’r cofrestrydd. Rhaid i chi wneud hyn o fewn 7 diwrnod gan ddechrau gyda’r dyddiad y codwyd y cais am ganiatâd. Rhaid i hyn gynnwys datganiad yn nodi’r sail dros apelio.

Dylech anfon yr hysbysiad drwy anfon e-bost i enquiries@companieshouse.gov.uk

Gallwch hefyd ysgrifennu atom, ond bydd hyn yn cymryd mwy o amser i ni brosesu’r achos, yn:

Tŷ’r Cwmnïau
Ffordd y Goron
Caerdydd
CF14 3UZ

Gall y llys sy’n penderfynu ar apêl:

• wrthod yr apêl
• amrywio swm y gosb ariannol
• newid natur y gosb ariannol rhwng cosb sefydlog, cosb gyfradd ddyddiol neu gyfuniad o’r ddau
• diddymu’r gosb ariannol yn gyfan gwbl neu’n rhannol

11. Os nad ydych yn talu’r gosb

Os na fyddwch yn talu eich cosb o fewn 28 diwrnod i ddyddiad yr hysbysiad cosb, gall y cofrestrydd geisio adennill y ddyled drwy:

• asiantaeth adennill dyledion
• y llys

12. Os na fyddwch yn cydymffurfio o hyd

Os na fyddwch yn cydymffurfio o hyd â’r gofyniad a eglurir yn yr hysbysiad rhybuddio, gall Tŷ’r Cwmnïau codi cosbau pellach yn ogystal â’r gosb wreiddiol.

Er enghraifft, os cewch gosb am fethu â ffeilio’ch datganiad cadarnhau, efallai y cewch gosb newydd am bob diwrnod y byddwch yn parhau i beidio â ffeilio’r datganiad cadarnhau.

Byddwn yn ystyried natur barhaus y drosedd wrth bennu swm y gosb.

Os byddwch chi neu’ch cwmni’n cyflawni’r un drosedd ddifrifol neu ddifrifol iawn 3 gwaith mewn 5 mlynedd, gall Tŷ’r Cwmnïau ystyried erlyn.

13. Sut i osgoi cosb

Er mwyn osgoi cosbau ariannol, gwnewch yn siŵr eich bod yn cyflawni eich cyfrifoldebau i Dŷ’r Cwmnïau ac yn cael y wybodaeth ddiweddaraf am newidiadau i gyfraith cwmnïau’r DU.

Gallwch hefyd gofrestru i gael nodyn atgoffa am ddim drwy e-bost gan Dŷ’r Cwmnïau. Byddwn yn rhoi gwybod i chi pryd y bydd eich datganiad cadarnhau a’ch cyfrifon yn ddyledus.