Correspondence

Yr Adolygiad Timms: diweddariad cyd-gadeiryddion, Awst 2026

Published 12 August 2026

Annwyl bawb,

Rydym yn ysgrifennu i roi’r wybodaeth ddiweddaraf i chi am gynnydd Adolygiad Timms o’r Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) yn dilyn cyhoeddi ein Hadroddiad Interim ym mis Gorffennaf, ac i rannu mwy am sut y byddwn yn cynnwys pobl anabl a phobl sydd â chyflyrau iechyd hirdymor yng ngham nesaf yr Adolygiad.

Hoffem ddiolch i bawb sydd wedi darllen a rhannu’r Adroddiad Interim. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae miloedd o bobl wedi cyfrannu eu profiad, eu harbenigedd a’u mewnwelediad i’r Adolygiad hwn. Mae llawer o’r sgyrsiau hynny wedi bod yn bersonol iawn. Diolch i bawb sydd wedi rhoi eu hymddiriedaeth yn yr Adolygiad trwy rannu eu profiadau â ni.

Roedd yr Adroddiad Interim yn garreg filltir bwysig yn ein gwaith. Daeth â’r hyn a glywsom hyd yn hyn ynghyd. Nododd hefyd y dystiolaeth sy’n llunio ein meddwl a disgrifiodd sut y mae’r Adolygiad wedi’i gyd-gynhyrchu o’r cychwyn cyntaf. Yn bwysicaf oll, mae wedi gosod y sylfaen ar gyfer cam nesaf yr Adolygiad.

1. Pam mae’r Adolygiad hwn yn bwysig

Fel y nodwyd gennym yn yr Adroddiad Interim, mae PIP yn bodoli i helpu pobl fyddar a phobl anabl, a phobl sydd â chyflyrau iechyd hirdymor, i leihau’r anghydraddoldebau y maent yn eu hwynebu wrth gymryd rhan ym mywyd bob dydd trwy gyfrannu at gostau ychwanegol anabledd. Ar ei orau, mae PIP yn cefnogi urddas, annibyniaeth a dewis ac mae’n galluogi cyfranogiad.

Mae’r dystiolaeth a glywsom yn dweud wrthym, er bod PIP yn parhau i fod yn ffynhonnell hanfodol o gymorth ariannol, nad yw’r system bresennol yn cyflawni ei phwrpas yn gyson.

Mae gormod o bobl wedi disgrifio prosesau asesu a gwneud penderfyniadau fel rhai llawn straen, amhersonol ac anodd ymddiried ynddynt. Rydym hefyd wedi clywed y gall rhannau o’r system PIP eu hunain greu rhwystrau ychwanegol i gyfranogiad ac annibyniaeth.

2. Nid yw hynny’n dderbyniol.

Nid gwella’r broses asesu yn unig yw pwrpas yr Adolygiad hwn. Y bwriad yw sicrhau bod Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) yn deg, yn hygyrch ac yn addas i bobl anabl, fel ei fod yno i’w cefnogi i gymryd rhan ym mywyd a chymdeithas o ddydd i ddydd, heddiw ac i’r dyfodol.

3. Cam nesaf yr Adolygiad

Canolbwyntiodd cam cyntaf yr Adolygiad ar ddeall profiadau pobl a chasglu tystiolaeth am sut mae’r system bresennol yn gweithredu.

Rydym bellach yn mynd i mewn i’r cam nesaf: datblygu argymhellion ar gyfer diwygio a fydd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl anabl a’r rhai sydd â chyflyrau hirdymor.

Mae cwestiynau hanfodol a dewisiadau anodd i’w datrys o hyd. Dyna pam mae cyd-gynhyrchu parhaus mor bwysig. Rydym am weithio ochr yn ochr â phobl anabl i ddeall beth fydd yn gweithio’n ymarferol, ble y gall canlyniadau anfwriadol godi, a sut y gall cynigion adlewyrchu realiti bywyd bob dydd yn well.

4. Gweithdai llunio argymhellion

Rhan ganolog o’r cam nesaf hwn fydd cyfres o weithdai llunio argymhellion, a gynhelir ledled Cymru, Lloegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon yn ystod mis Medi a mis Hydref.

Bydd y gweithdai hyn yn dod â phobl anabl a’r rhai sydd â chyflyrau iechyd hirdymor o ystod eang o gefndiroedd a phrofiadau ynghyd i helpu i lunio, profi a mireinio argymhellion sy’n dod i’r amlwg yn yr Adolygiad.

Nid ydym yn disgwyl i bawb gytuno. Mae profiadau a safbwyntiau gwahanol yn rhan bwysig o’r broses hon a byddant yn ein helpu i ddatblygu argymhellion sy’n deg, yn gytbwys ac yn seiliedig ar fywydau go iawn. Mae’r grŵp llywio wedi ymrwymo i roi adborth clir i bob gweithdy, gan egluro’n dryloyw beth a aethpwyd ymlaen ag ef a beth na aethpwyd ag ef, a pham.

Cynhelir y gweithdai ar y cyd â sefydliadau a elusennau dethol ar gyfer pobl fyddar ac anabl (DDPOs) sydd wedi’u lleoli yn rhanbarth pob gweithdy. Bydd eu harbenigedd, eu perthnasoedd dibynadwy a’u hymrwymiad i gyd-gynhyrchu yn helpu i wneud y trafodaethau hyn yn hygyrch ac yn gynhwysol. Mae mwy o wybodaeth am y gweithdai, gan gynnwys hygyrchedd, addasiadau rhesymol a sut i wneud cais, ar gael ar dudalen y gweithdai llunio argymhellion, sydd i’w gael yn http://www.gov.uk/government/collections/the-timms-review.

5. Tystiolaeth ac ymgysylltu

Bydd y grŵp llywio yn parhau i ddatblygu ei argymhellion drwy ddod â thystiolaeth ynghyd o ystod eang o ffynonellau. Rydym yn hynod ddiolchgar i bawb a gyfrannodd at ein proses Pecyn Gweithdy Parod. Cawsom adborth gan dros 130 o weithdai a gynhaliwyd gan sefydliadau a grwpiau lleol, rhanbarthol a chenedlaethol, gan gynnwys DDPOs, elusennau, gofalwyr a phobl anabl ledled y DU.

Rydym yn parhau i ddadansoddi ymatebion i’r Cais am Dystiolaeth ac yn ymgysylltu ag ystod eang o arbenigwyr, gan gynnwys pobl anabl, DDPOs, cynrychiolwyr etholedig, elusennau, ymchwilwyr ac arbenigwyr polisi.

Ochr yn ochr â hyn, rydym yn gweithio gyda’r Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Ymchwil Gymdeithasol (NatCen) ar arolwg cenedlaethol cynrychioliadol o bobl anabl o oedran gweithio. Bydd hyn yn darparu tystiolaeth feintiol werthfawr i ategu’r hyn a glywsom drwy ein hymgysylltiad ehangach.

Mae pob un o’r ffynonellau tystiolaeth hyn yn dod â safbwynt gwahanol ac rydym yn arbennig o ddiolchgar i’r rhai sy’n rhannu eu profiad bywyd gyda ni, sy’n ein helpu i ddeall sut mae polisi’n gweithio ym mywyd bob dydd.

6. Edrych ymlaen

Rydym yn gwybod bod cyd-gynhyrchu ystyrlon yn ymwneud â mwy na rhoi mewnbwn. Mae’n ymwneud â rhannu pŵer, pwrpas a chyfrifoldeb i lunio penderfyniadau. Dros y misoedd nesaf, bydd y grŵp llywio yn parhau i weithio gyda phobl anabl i fireinio ei argymhellion cyn cyflwyno ei adroddiad terfynol i’r Ysgrifennydd Gwladol yr hydref hwn.

Ein nod yw datblygu argymhellion ar gyfer system PIP sy’n decach, yn fwy hygyrch ac yn addas i bobl anabl. System PIP sy’n cefnogi pobl anabl yn well gyda chostau ychwanegol anabledd ac yn eu galluogi i fyw bywydau cyffredin gydag urddas, annibyniaeth a dewis.

Credwn y dylai’r bobl sy’n byw gyda chanlyniadau’r system bob dydd helpu i lunio ei dyfodol.

Diolch i chi am barhau â’r daith honno gyda ni.

Yn gywir, Dr Clenton Farquharson CBE
Sharon Brennan
Y Gwir Anrhydeddus Syr Stephen Timms AS

Cyd-gadeiryddion Adolygiad Timms