Gweithgaredd a reoleiddir gyda phlant: chwalu mythau am y newidiadau i'r eithriad goruchwylio ym mis Medi 2026
Camdybiaethau cyffredin ynghylch dileu'r eithriad goruchwylio ar gyfer gweithgaredd a reoleiddir gyda phlant, sy'n dod i rym ar 1 Medi 2026.
O 1 Medi 2026 ymlaen, bydd diffiniad gweithgaredd a reoleiddir gyda phlant yn newid. Gellir gweld manylion llawn y newidiadau yn yr erthygl hon ar GOV.UK: Newid i ddiffiniad gweithgaredd a reoleiddir gyda phlant o 1 Medi 2026.
Yn yr erthygl hon, bydd y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (DBS) yn mynd i’r afael â rhai o’r camdybiaethau cyffredin ynghylch beth mae’r newid hwn yn ei olygu’n ymarferol.
“Dim ond i Loegr y mae dileu’r eithriad goruchwylio yn berthnasol”
Mae hyn yn anghywir.
Mae’r newid yn berthnasol yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon.
“Mae’r eithriad goruchwylio yn berthnasol i oedolion a phlant”
Mae hyn yn anghywir.
Dim ond ar y diffiniad o weithgaredd a reoleiddir gyda phlant y mae dileu’r eithriad goruchwylio yn effeithio. Nid yw’r cysyniad o eithriad goruchwylio yn berthnasol i weithgaredd a reoleiddir gydag oedolion, felly nid oes newid cyfatebol i’r diffiniad o weithgaredd a reoleiddir gydag oedolion.
“Dim ond i leoliadau addysg a gwirfoddolwyr y mae dileu’r eithriad goruchwylio yn berthnasol”
Mae hyn yn anghywir.
Nid yw dileu’r eithriad goruchwylio yn gyfyngedig i leoliadau addysg, ac nid yw’n ymwneud â gwirfoddolwyr yn unig. Mae’r newid yn berthnasol lle bynnag y bodlonir y meini prawf perthnasol ar gyfer gweithgaredd a reoleiddir gyda phlant, gan gynnwys rolau mewn sectorau fel clybiau chwaraeon, elusennau, sefydliadau ieuenctid, darparwyr gweithgareddau awyr agored a sefydliadau diwylliannol, yn ogystal ag ysgolion a cholegau. Gall staff cyflogedig a gwirfoddolwyr gael eu heffeithio yn dibynnu ar natur ac amlder eu gwaith gyda phlant.
“Mae’r newid deddfwriaethol hwn yn golygu bod yn rhaid i mi nawr gynnal gwiriad DBS”
Mae hyn yn anghywir.
Nid yw’r ddeddfwriaeth yn creu gofyniad newydd i sefydliadau gynnal gwiriadau DBS, ac nid yw DBS yn mynnu bod yn rhaid cael gwiriadau. Mae cyflogwyr a sefydliadau yn parhau i fod yn gyfrifol am asesu eu rolau a phenderfynu a yw gwiriad DBS yn briodol a pha lefel o wiriad sydd ar gael yn gyfreithiol.
“Fel sefydliad, nid oes angen i mi adolygu ein trefniadau ail-wirio DBS”
Mae hyn yn anghywir.
Mae dileu’r eithriad goruchwylio yn rhoi cyfle amserol i sefydliadau adolygu eu gwiriadau diogelu ar gyfer eu gweithlu a gwirfoddolwyr.
Efallai y bydd sefydliadau am flaenoriaethu neu gyflymu gwiriadau DBS ar gyfer y rhai nad yw eu tystysgrifau presennol yn cynnwys gwiriad yn erbyn y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant.
“Ni allwn gynnal gwiriad DBS Manwl sy’n cynnwys gwiriad yn erbyn y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant cyn y newid ar 1 Medi”
Mae hyn yn anghywir.
Cyn belled â bod elfennau eraill gweithgaredd rheoledig yn cael eu bodloni, gall sefydliadau wneud cais am wiriad DBS Manwl sy’n cynnwys gwiriad yn erbyn y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant cyn y newid ar 1 Medi 2026.
“Yn gyfreithiol, mae’n rhaid i ni atal dros dro (neu newid dyletswyddau) unigolion nad ydynt wedi cael gwiriad DBS Manwl sy’n cynnwys gwiriad yn erbyn y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant”
Mae hyn yn anghywir.
Mae dileu’r eithriad goruchwylio yn newid y ffordd y caiff rôl ei hystyried o ran gweithgareddau a reoleiddir gyda phlant; nid yw’n pennu sut y dylai sefydliadau reoli unigolion tra bo prosesau recriwtio neu wirio yn cael eu cwblhau.
Nid yw’r ddeddfwriaeth yn ei gwneud yn ofynnol i sefydliad dynnu unigolyn o’i rôl dim ond oherwydd bod cais am wiriad DBS yn cael ei brosesu.
Mater i’r cyflogwr neu’r sefydliad yw penderfynu a all unigolyn barhau i gyflawni ei ddyletswyddau wrth aros am ganlyniad gwiriad DBS, gan ystyried eu cyfrifoldebau diogelu, prosesau asesu risg, ac unrhyw ofynion penodol i’r sector. Gall cyflogwyr a sefydliadau ddewis rhoi unrhyw fesurau diogelu ar waith y maent yn eu hystyried yn briodol wrth aros am wiriad DBS. Y newid allweddol yw nad yw goruchwylio staff cyflogedig a gwirfoddolwyr bellach yn pennu a yw’r rôl ei hun yn weithgaredd a reoleiddir gyda phlant.
“Nid yw’n bosibl cael gwiriad ar wahân ar y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant”
Mae hyn yn dibynnu ar y sefyllfa.
Gall ysgolion a darparwyr addysg eraill hefyd gael mynediad at wiriad annibynnol yn erbyn y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant drwy wasanaeth gwirio’r Adran Addysg (DfE), o dan yr amgylchiadau cyfyngedig a ddisgrifir yng nghanllawiau’r DfE.
Gwiriwch y rhestr waharddedig ar gyfer plant - GOV.UK
Mae’r llwybr hwn yn gyfyngedig i’r sefydliadau a’r amgylchiadau a nodir yng nghanllawiau’r DfE, ac nid yw ar gael i bob cyflogwr. Ni all sefydliadau y tu allan i’r sectorau hyn gael gwiriad annibynnol o’r Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant gan y DBS; yn hytrach, dylent geisio’r gwiriad DBS uwch sef gwiriad manwl
sy’n cynnwys y Rhestr Waharddedig ar gyfer Plant lle mae cymhwysedd yn bodoli.
“Does dim cymorth ar gael ynghylch dileu’r eithriad goruchwylio”
Mae hyn yn anghywir.
Mae tîm Allgymorth Rhanbarthol y DBS yma i helpu.
Gall sefydliadau sy’n ansicr sut y gallai dileu’r eithriad goruchwylio effeithio ar eu gweithlu fynychu Gweithdy Datgelu a Chymhwysedd y DBS .
Mae manylion cyswllt ar gyfer y tîm Allgymorth Rhanbarthol, gan gynnwys cyfeiriadau e-bost uniongyrchol ar gyfer y cynghorydd ar gyfer eich rhanbarth, i’w gweld ar dudalen GOV.UK gwasanaeth Allgymorth Rhanbarthol y DBS.] (https://www.gov.uk/guidance/the-dbs-regional-outreach-service).
Prif gasgliad
Nid yw dileu’r eithriad goruchwylio yn golygu bod pob rôl sy’n cynnwys gweithio gyda phlant yn dod yn weithgaredd a reoleiddir gyda phlant. Dylai sefydliadau barhau i ystyried natur y gweithgaredd, pa mor aml y caiff ei gyflawni, ac unrhyw feini prawf perthnasol eraill a nodir yng nghanllawiau cymhwysedd y DBS.
Lle nodwyd rôl yn flaenorol gan y cyflogwr neu’r sefydliad fel un sydd y tu allan i’r meini prawf gweithgaredd a reoleiddir gyda phlant oherwydd goruchwyliaeth yn unig, mae’r newid deddfwriaethol hwn yn golygu bod cymhwysedd yn symud o wiriad DBS Manwl i wiriad DBS Manwl gyda Rhestr Gwaharddedig Plant.