Wskazówki

Rozszczep wargi: informacje dla rodziców (Polish)

Zaktualizowano 9 lipca 2026

Applies to England

Otrzymują Państwo te informacje, ponieważ u dziecka podejrzewa się rozszczep wargi na podstawie badania USG w 20. tygodniu ciąży.

Te informacje pomogą Państwu i pracownikom służby zdrowia omówić kolejne kroki w opiece nad matką i dzieckiem. Niniejsze opracowanie powinno stanowić uzupełnienie rozmów z pracownikami służby zdrowia, a nie je zastępować.

Otrzymanie informacji o tym, że dziecko nie rozwija się w sposób oczekiwany, może być trudne do przyjęcia. Proszę pamiętać, że nie są Państwo sami.

Skierujemy Państwa do zespołu specjalistów, który dołoży wszelkich starań, by:

• przedstawić dokładniejsze informacje na temat stanu dziecka i opcji leczenia,
• odpowiedzieć na Państwa wszelkie pytania,
• pomóc Państwu w zaplanowaniu kolejnych kroków.

Informacje o rozszczepie wargi

Rozszczep wargi to przerwa lub pęknięcie górnej wargi. Rozszczep podniebienia to przerwa lub pęknięcie górnej części jamy ustnej.

Na wczesnym etapie ciąży, różne części twarzy dziecka rozwijają się oddzielnie, a następnie ze sobą łączą. Jeżeli niektóre części nie połączą się prawidłowo, dziecko urodzi się z rozszczepem.

Dzieci mogą rodzić się z rozszczepem wargi, podniebienia lub obu tych części ciała. Wada jest zróżnicowana. Niektóre rozszczepy wymagają bardziej intensywnego leczenia i wsparcia niż inne.

Większość badań obrazowych rozpoznaje jedynie rozszczep wargi. Badania obrazowe nie zawsze znajdują rozszczep podniebienia, nawet jeśli widać rozszczep wargi.

Rozszczep wargi występuje, kiedy górna warga dziecka nie zrosła się. Rozszczep wargi może:

• znajdować się po jednej stronie wargi (jednostronny),
• znajdować się po obu stronach wargi (obustronny),
• wahać się od niewielkiego rozcięcia po szeroką szczelinę sięgającą do nosa.

Rozszczep podniebienia występuje, kiedy górna część jamy ustnej (podniebienie) nie połączyła się. Rozszczep podniebienia może być przerwą:

• znajdującą się tylko w tylnej części podniebienia,
• biegnącą przez całe podniebienie aż do przedniej strony jamy ustnej.

Przyczyny

Nie wiemy, co dokładnie jest przyczyną występowania rozszczepu wargi. Jest bardzo mało prawdopodobne, że został spowodowany jakimś Państwa działaniem lub brakiem działania w trakcie ciąży. Czasami występowanie jest powiązane z innymi nieprawidłowościami, np. dotyczącymi chromosomów (genów) dziecka. Zespół specjalistów omówi z Państwem, Państwa konkretny przypadek.

Rozszczep wargi, połączony lub niepołączony z rozszczepem podniebienia, występuje u około 1 na 1 300 dzieci (0,08%). Jest to najczęstsza wada wrodzona twarzy w Wielkiej Brytanii.

Jak rozpoznawany jest rozszczep wargi

Profilaktyczne badanie przesiewowe w kierunku rozszczepu wargi odbywa się w ramach badania USG w 20. tygodniu ciąży (między 18 tc. + 0 dni a 20 tc. + 6 dni). Większość przypadków rozszczepu wargi zostaje wykryta podczas tego badania, jednak bardzo subtelne lub niewielkie rozszczepy wargi mogą pozostać niezauważone.

Wykrycie rozszczepu podniebienia w trakcie rutynowego badania USG jest trudne, nawet jeśli widoczny jest rozszczep wargi.

Dalsze badania i wizyty

W razie gdy wynik badania USG zasugeruje, że u Państwa dziecka występuje rozszczep wargi, skierujemy Państwa do zespołu specjalistów, którzy zajmują się opieką nad kobietami ciężarnymi i ich nienarodzonymi dziećmi. Zespół ten może znajdować się w tym samym szpitalu, który aktualnie prowadzi opiekę prenatalną, lub w innym szpitalu.

Zespół specjalistów zaproponuje Państwu więcej badań w celu potwierdzenia, czy u dziecka występuje rozszczep wargi, jaki jest jego rodzaj i omówi, z czym może się to wiązać. Zespół specjalistów może także zaproponować dodatkowe badania, takie jak biopsja kosmówki (CVS) czy amniopunkcja.

Przed wizytą warto zapisać sobie wszelkie pytania, jakie będą chcieli Państwo zadać zespołowi specjalistów.

Jeśli zostanie potwierdzone, że Państwa dziecko posiada rozszczep wargi, zostaną Państwo skierowani do specjalistycznej pielęgniarki klinicznej w zespole leczenia rozszczepów. Specjalistyczna pielęgniarka kliniczna udzieli wsparcia i omówi z Państwem wadę dziecka, potencjalne powikłania, opcje leczenia i jak przygotować się na narodziny dziecka.

Opcje leczenia

Specjalistyczna pielęgniarka kliniczna opiekująca się Państwem i dzieckiem będzie należeć do zespołu rozszczepu złożonego ze specjalistów, takich jak chirurdzy rozszczepów, logopedzi, ortodonci i inni pracownicy służby zdrowia, którzy udzielą opieki Państwa dziecku.

Dzieci z rozszczepem wargi wymagają co najmniej jednej operacji po narodzinach. Jest to rekonstrukcja kształtu wargi i nosa, która zazwyczaj odbywa się przed ukończeniem przez dziecko pierwszego roku życia.

Związek Rozszczepu Wargi i Podniebienia (The Cleft Lip and Palate Association, CLAPA) udostępnia galerię zdjęć rozszczepu wargi przed i po operacji.

Niektóre dzieci z rozszczepem wargi potrzebują także innych terapii, takich jak:

• wsparcie w karmieniu,
• monitorowanie słuchu,
• logopedia,
• leczenie stomatologiczne i ortodontyczne (poprawa wyglądu i umiejscowienia uzębienia).

Dzieci z rozszczepem warg otrzymają długookresowy plan opieki, który zapewni im wsparcie podczas dorastania.

Opieka w dłuższej perspektywie

Rozszczep wargi ma wiele różnych postaci. Jego leczenie może być proste lub skomplikowane (i poważne), jeżeli jednocześnie występują też inne problemy zdrowotne. Zespół specjalistów rozszczepu udzieli Państwu wsparcia niezależnie od sytuacji.

Większość dzieci urodzonych z rozszczepem wargi wykazuje dobrą reakcję na leczenie i nie ma żadnych innych poważnych dolegliwości zdrowotnych. Dostępne jest leczenie w związku z karmieniem, rozwojem logopedycznym i wyglądem twarzy.

Operacja naprawy rozszczepu wargi może pozostawić różową bliznę nad wargą dziecka. Blizna ta będzie z czasem zanikała i będzie mniej widoczna w późniejszym okresie życia dziecka.

Zespół specjalistów rozszczepu opiekujący się Państwa dzieckiem będzie w stanie:

• odpowiedzieć na Państwa wszelkie pytania,
• pomóc Państwu w zaplanowaniu kolejnych kroków.

Zespół specjalistów rozszczepu udzieli Państwa dziecku wsparcia w miarę jego dorastania i przeprowadzi dalsze leczenie w razie potrzeby. Będzie to zależało od postaci rozszczepu wargi występującej u Państwa dziecka.

Następne kroki i możliwe wybory

W razie potwierdzenia, że u dziecka występuje rozszczep wargi, zespół specjalistów opiekujący się Państwem w okresie ciąży jest dostępny do rozmowy na temat wady dziecka i z czym ona się wiąże. Zespół udzieli Państwu wszelkich możliwych informacji, aby mogli Państwo podjąć samodzielnie świadomy wybór na temat opcji związanych z przebiegiem ciąży. Należy do nich kontynuowanie ciąży bądź przerwanie ciąży.

Być może będą chcieli Państwo zasięgnąć więcej informacji o rozszczepie wargi. Pomocna może być rozmowa z organizacją wsparcia, która ma doświadczenie w doradzaniu rodzicom znajdującym się w tej sytuacji.

W przypadku zdecydowania się na kontynuowanie ciąży, zespół specjalistów pomoże:

• zaplanować dalszą opiekę i poród,
• przygotować się na zabranie noworodka do domu.

W przypadku decyzji o przerwaniu ciąży, rodzice otrzymają informacje na temat całego procesu i oferowanego wsparcia. Powinni Państwo otrzymać możliwość wyboru, gdzie i w jaki sposób przerwać ciążę, a także indywidualne wsparcie dla siebie i członków rodziny.

Tylko Państwo wiedzą, co będzie najlepsze dla Państwa i dla rodziny. Każda decyzja spotka się ze zrozumieniem i wsparciem ze strony pracowników służby zdrowia.

Kolejne ciąże

W przypadku zdecydowania się na kolejne dziecko, istnieje małe prawdopodobieństwo, że wystąpi u niego rozszczep wargi.

Istnieje jednak szacunkowe prawdopodobieństwo 2 na 100 (2%) do 8 na 100 (8%), że ponownie on wystąpi, jeżeli:

• Pani lub partner urodziliście się z rozszczepem wargi lub
• urodziła Pani inne dziecko z tą wadą.

Dodatkowe informacje

Antenatal Results and Choices (ARC) to ogólnokrajowa organizacja charytatywna, która pomaga podejmować decyzje w związku z badaniami przesiewowymi i diagnostycznymi oraz o kontynuowaniu bądź przerwaniu ciąży.

Cleft Lip and Palate Association (CLAPA) to ogólnokrajowa organizacja charytatywna, która wspiera osoby urodzone z rozszczepem oraz ich rodziny w Wielkiej Brytanii.

NHS.UK oferuje kompleksowy przewodnik po schorzeniach, objawach i opcjach leczenia, w tym informacje o zalecanych działaniach i kiedy należy zgłosić się po pomoc.

Dostępne są informacje dla rodziców, którym zaoferowano badanie diagnostyczne w postaci biopsji kosmówki (CVS) lub amniopunkcji.